II SAB/Ol 67/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2016 r. sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Marszałka Województwa w udostępnieniu informacji publicznej I. zobowiązuje Marszałka Województwa do rozpoznania pkt "[...]" wniosku z dnia "[...]" o udostępnienie informacji publicznej; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala wniosek o przyznanie od Marszałka Województwa na rzecz skarżącego A. K. sumy pieniężnej; IV. zasądza od Marszałka Województwa na rzecz skarżącego A. K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 2 marca 2015 r. A. K. zwrócił się drogą elektroniczną (mailową) do Marszałka Województwa o udostępnienie mu informacji dotyczących organizowania usług publicznych w kolejowym transporcie pasażerskim. Wniosek zawierał 10 szczegółowo opisanych punktów, w których wskazano zakres żądanych informacji. W odpowiedzi na wniosek pismem z dnia 31 marca 2015 r. organ przekazał stronie żądane informacje, wskazując również, że wniosek strony odnoszący się do pkt 10 nie może zostać uwzględniony ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa. Podniesiono przy tym, że umowom o wykonanie wojewódzkich i międzywojewódzkich kolejowych przewozów pasażerskich w ramach świadczenia usług na obszarze województwa warmińsko-mazurskiego, zostały nadane klauzule "tajemnicy przedsiębiorstwa", wobec czego nie jest możliwe udostępnienie ich kopii. Pismem z dnia 11 lipca 2016 r. A. K. wywiódł skargę na bezczynność Marszałka Województwa w zakresie udostępniania informacji publicznej w związku z jego wnioskiem z dnia 2 marca 2015 r. Jednocześnie skarżący zwrócił się o nakazanie organowi udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej w zakresie pkt 10 wniosku. Wniesiono również o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności. Strona zwróciła się również o przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości jednokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W skardze podniesiono, że organ nie zrealizował pkt 10 wniosku, zasłaniając się tajemnicą przedsiębiorstwa. Skarżący zaznaczył, że do chwili obecnej nie otrzymał jednak żadnej decyzji administracyjnej, od której mógłby wnieść środek zaskarżenia i kwestionować odmowę udostępnienia mu informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że udostępnił tylko te informacje dotyczące umów przewozowych, które nie podlegały tajemnicy przedsiębiorstwa. Ponadto umowy na zakup taboru kolejowego były sukcesywnie zamieszczane w Biuletynie Informacji Publicznej Województwa i stanowiły część dokumentacji przetargowej. Zgodnie zaś z Instrukcją obiegu i kontroli dokumentów finansowo-księgowych Urzędu Marszałkowskiego Województwa, żądane dokumenty posiadają kategorię archiwalną B-5, czyli ich okres przechowywania wynosi 5 lat. Dokumenty po upływie przyjętego w jednolitym rzeczowym wykazie akt obowiązującego okresu przechowywania podlegają brakowaniu. W związku z powyższym Marszałek Województwa wskazał, że jest w posiadaniu umów od roku 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga wniesiona w rzeczonej sprawie jest zasadna. Podnieść należy, że stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718) zwanej dalej: ustawą ppsa. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 ustawy ppsa, jak również stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy stronie przysługuje skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W takich sprawach można skutecznie wnieść skargę na bezczynność, jeśli organ administracji publicznej nie załatwi sprawy w terminie określonym w przepisach art. 35 - 36 k.p.a., bądź w terminie wynikającym z innej ustawy regulującej sposób postępowania organów administracji. Wyjaśnić pozostaje również, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie - ale mimo zaistnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownych czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu nie ma znaczenia okoliczność z jakich powodów określona decyzja, postanowienie lub inny akt nie zostały dokonane, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Udostępnianie zaś informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni - art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 2058), za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2. Stosownie do art. 13 ust. 2 jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1). Ponadto trzeba mieć na uwadze, że zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Na ograniczenia w zakresie udzielenia informacji publicznej wskazuje art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Stosownie do tej regulacji prawnej organ może ograniczyć dostęp do żądanych informacji publicznych np. ze względu na prywatność osoby fizycznej lub z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. Nie jest natomiast odmową udzielenia informacji publicznej wskazanie, że się ich nie posiada. Jednakże o tym fakcie organ winien powiadomić wnioskodawcę pisemnie, wskazując – jeśli posiada taką wiedzę, gdzie zainteresowany żądane informacje może uzyskać. Organ nie ma natomiast obowiązku wydawania w takiej sytuacji decyzji administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 września 2002r., II SAB 289/02). W sytuacji zaś gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi, lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia jedynie wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą (por. wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z 20 czerwca 2002r., II SA/Lu 507/02). W ocenie Sądu wnioskowane przez stronę skarżącą informacje mają charakter informacji publicznych. Nie ulega to wątpliwości, ponieważ żądane dane dotyczą podmiotu realizującego zadania publiczne czyli Marszałka Województwa A. Ponadto przedmiotem wniosku strony skarżącej są dokumenty, głównie w postaci różnego rodzaju umów w zakresie transportu publicznego, które bez wątpienia mają charakter informacji publicznych. Nie kwestionuje tego zresztą nawet organ, który zrealizował w zdecydowanej większości wniosek strony, udzielając jej żądanych informacji. Jedynie odnośnie do pkt 10 uznano, że wniosek nie może zostać uwzględniony ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa. Podniesiono przy tym, że umowom o wykonanie wojewódzkich i międzywojewódzkich kolejowych przewozów pasażerskich w ramach świadczenia usług na obszarze województwa warmińsko-mazurskiego zostały nadane klauzule "tajemnicy przedsiębiorstwa", wobec czego nie jest możliwe udostępnienie ich kopii. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności oraz regulacje prawne określające sposób udzielania informacji publicznych, w ocenie Sądu należy stwierdzić, że organ nie rozpoznał w prawidłowy sposób wniosku strony skarżącej z dnia 2 marca 2015 r. o udostępnienie jej informacji publicznej, co do pkt 10 tego wniosku. Skoro wniosek w tym zakresie dotyczy informacji publicznej to organ powinien jej udzielić bądź odmówić jej udzielenia ze względu na wskazywane przez Marszałka objęcie danych określonych w pkt 10 wniosku, tajemnicą przedsiębiorstwa. Jednak odmawiając udzielenia wnioskowanej informacji publicznej, organ zobowiązany jest to uczynić w procesowej formie decyzji. Tego jednak nie uczyniono. Wskazać w tym miejscu warto, że zgodnie z przepisem art. 11 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003r. Nr 153, poz. 1503 z późn. zm.), przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. W konsekwencji organ zobligowany jest zbadać w niniejszej sprawie, w kontekście pkt 10 wniosku, przesłanki zaistnienia tajemnicy przedsiębiorstwa i ewentualnie wydać na podstawie art. 16 ust. 1 w związku z art. 17 tej ustawy, decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej w rzeczonym zakresie. Decyzja taka może podlegać kontroli sądowoadministracyjnej w odrębnym postępowaniu. Zwrócić należy również uwagę, że organ wskazał w odpowiedzi na skargę, iż umowy na zakup taboru kolejowego były sukcesywnie zamieszczane w Biuletynie Informacji Publicznej Województwa i stanowiły część dokumentacji przetargowej. Zgodnie zaś z Instrukcją obiegu i kontroli dokumentów finansowo-księgowych Urzędu Marszałkowskiego Województwa żądane dokumenty posiadają kategorię archiwalna B-5, czyli ich okres przechowywania wynosi 5 lat. Dokumenty po upływie przyjętego w jednolitym rzeczowym wykazie akt obowiązującego okresu przechowywania podlegają brakowaniu. W związku z powyższym Marszałek Województwa wskazał, że jest w posiadaniu umów od roku 2010 r. W tym kontekście należy zaznaczyć, że jeśli wnioskodawca żąda udzielenia informacji publicznych znajdujących się na stronie Biuletynu Informacji Publicznej, to organ powinien go odesłać tam, wskazując konkretny adres, na jakim znajdują się dane dokumenty. Jeśli zaś nie ma ich w Biuletynie, to zobligowany jest udostępnić na wniosek wszystkie żądane informacje, w których posiadaniu pozostaje (w sprawie niniejszej dotyczy to umów, które nie zostały poddane brakowaniu), oczywiście jeśli nie zachodzą przesłanki ograniczające dostęp do nich, takie jak wskazywana tajemnica przedsiębiorstwa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku i zobowiązał Marszałka Województwa do rozpoznania pkt 10 wniosku z dnia 2 marca 2015r. o udostępnienie informacji publicznej. Wskazać należy stronie skarżącej, że Sąd nie był władny zobowiązać organu do udzielenia pełnych wnioskowanych informacji. Jednocześnie Sąd stwierdził w pkt II, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Na ocenę taką wpłynął fakt, że organ udostępnił w zdecydowanej większości żądane informacje. Poza tym Sąd nie dopatrzył się w działaniach organu umyślności, a jedynie braku wiedzy co do prawidłowego załatwienia wniosku strony w zakresie punktu 10 wniosku. Zwrócić należy również uwagę, że skarżący wywiódł swoją skargę dopiero ponad rok po uzyskaniu odpowiedzi organu na jego wniosek. W tym czasie Marszałek Województwa był przekonany o prawidłowym rozpoznaniu wniosku strony. W tej sytuacji brak było również podstaw do przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny i to sąd administracyjny na podstawie okoliczności sprawy ocenia, czy uzasadnione jest nałożenie omawianego środka w tym trybie. Sąd miał nadto na uwadze cel zastosowania tego środka, który ma nie tylko charakter rekompensaty, ale również prewencyjny oraz dyscyplinujący, tj. polegający na wzmocnieniu gwarancji terminowego załatwienia sprawy przez organ. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, gdy stwierdzona bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, Sąd nie znalazł żadnego uzasadnienia dla przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, stąd też wniosek ten został oddalony w pkt III wyroku. O kosztach orzeczono w pkt IV stosownie do art. 200 w związku z art. 205 § 1 powołanej ustawy. Zwrócić należy uwagę skarżącemu, że występował w niniejszej sprawie jako osoba wnosząca skargę, a nie jako profesjonalny pełnomocnik. Skarżący nie był też zastępowany przez innego profesjonalnego pełnomocnika. Stąd zasadne było tylko zasądzenie na rzecz skarżącego kwoty 100 zł tytułem zwrotu uiszczonego w sprawie wpisu sądowego.