II SAB/Ol 72/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi J. D. na bezczynność Rektora Uniwersytetu w O. w rozpoznaniu wniosku o wydanie zaświadczenia 1) umarza postępowanie w zakresie bezczynności organu; 2) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądza od Rektora Uniwersytetu w O. na rzecz skarżącego J. D. kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że 30 kwietnia 2025 r. J. D. (dalej jako: skarżący) wystąpił do Rektora Uniwersytetu [...] (dalej jako: organ) o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, że na dzień 30 kwietnia 2025 r. zajmował stanowisko Redaktora Naczelnego czasopisma "[...]". Wniosek został doręczony przez skrzynkę podawczą organu 30 kwietnia 2025 r. Następnie w związku zaistniałym stanem bezczynności, skarżący ponaglił organ do załatwienia sprawy, przypominając że zgodnie z art. 217 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako: k.p.a.): zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni. Skarżący w złożonej skardze na bezczynność z 11 maja 2025 r. wniósł o: 1) skierowanie sprawy do trybu uproszczonego i zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni od dnia doręczenia mu odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; zasądzenie od organu kosztów w/g norm przepisanych; 3) przyznanie sumy pieniężnej w kwocie 1000 zł, którą skarżący lub bezpośrednio organ przeleje na rzecz fundacji "[...]". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że niezwłocznie po wpływie wniosku rozpoczął pozyskiwanie danych niezbędnych do wydania zaświadczenia. Postępowanie wymagało analizy, bowiem wnioskodawca nie wskazał we wniosku interesu prawnego w wydaniu zaświadczenia o żądanej treści, a żaden przepis prawa nie obliguje organu do wydania zaświadczenia w omawianym zakresie. Ponadto, wniosek wpłynął w dniu 30 kwietnia 2025 roku bezpośrednio przed dniami wolnymi od pracy z uwagi na państwowe święta. Po analizie w zakresie konieczności czy też braku konieczności wzywania wnioskodawcy do wykazania interesu prawnego, organ wydał postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści. Postanowienie zostało wysłane 12 maja 2025 r. Powyższe czynności świadczą o tym, że organ nie pozostaje w bezczynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., tj. nie zaniechał podejmowania jakichkolwiek działań w sprawie, a przeciwnie – postępowanie zostało przeprowadzone. Organ nadmienił, że pomimo braku wniosku skarżącego w zakresie wskazania interesu prawnego w wydaniu zaświadczenia, postanowienie zostało wydane. Oznacza to, iż organ dokonał czynności szybciej, aniżeli trwałoby postępowanie, gdyby wnioskodawca był wzywany do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Pismem procesowym z 10 lipca 2025 r. w związku z usunięciem stanu bezczynności skarżący wniósł o umorzenie postępowania sądowego i zasądzenie kosztów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego przepisu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W piśmiennictwie oraz judykaturze przyjmuje się, że z bezczynnością organu lub przewlekłością postępowania prowadzonego przez organ administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2005, s. 86; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SAB/Wr 66/09). Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 37). Wobec tego, aby móc skutecznie zarzucić organowi bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, należy wpierw ustalić, czy na takim organie ciąży wynikający z przepisów prawa obowiązek wszczęcia postępowania i podjęcia w nim stosownego rozstrzygnięcia (decyzji-czynności), a dopiero później rozważenia czy obowiązku tego w nakazanym prawem terminie organ nie wypełnił. Nadto z treści art. 149 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Poza tym sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Terminy, w których konkretne sprawy należy załatwić określone zostały w k.p.a., chyba że przepis ustawy szczególnej zawiera odmienne unormowanie w tym przedmiocie. Zgodnie z art. 217 § 3 k.p.a. zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni. Jednocześnie stosownie do treści art. 219 k.p.a. odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Dodatkowo zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 pkt 1) i 2) k.p.a.). W sprawie poza sporem pozostaje, że skarżący przed wniesieniem skargi do sądu wniósł do organu ponaglenie. Poza sporem jest także, że organ rozpoznał wniosek skarżącego wydając 12 maja 2025 r. – a więc już po upływie terminu przewidzianego w art. 217 § 3 k.p.a. i po wpływie skargi do organu – postanowienie rozpoznające wniosek strony. Nie ulega więc wątpliwości, że organ pozostawał w bezczynności, a bezczynność ta ustała przed rozpoznaniem sprawy przez sąd. Dlatego też sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a w pkt 1 umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie bezczynności organu. Wyjaśnić należy, że instytucja skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 149 p.p.s.a., ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie oraz ustalenia, czy bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. W obecnym stanie prawnym rozpoznanie skargi na bezczynność organu, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu. Załatwienie przez organ wniosku strony w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku zbadania, czy bezczynność, której się dopuścił, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W takiej sytuacji umorzenie postępowania sądowego może dotyczyć jedynie zobowiązania organu do wydania dokonania czynności, ponieważ tylko w tym zakresie postępowanie to stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (uchwała 7 sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA z 2009 r., z. 4, poz. 63). Zaistniała bezczynność nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Samo nieznaczne uchybienie terminowi z art. 217 § 3 k.p.a. nie przesądza o rażącym charakterze bezczynności. W niniejszej sprawie podmiot zobowiązany niezwłocznie po wniesieniu skargi usunął stan bezczynności. Ponadto okres rozpoznania sprawy przypadał częściowo w okresie wolnym od pracy (majówka). Dlatego też sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania sąd orzekł w pkt 3 na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty zasądzone od organu składają się wpis sądowy w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego będącego radcą prawnym zgodnie z normami przepisanymi w kwocie 480 zł.