II SAB/Ol 74/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. P. na bezczynność Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w rozpoznaniu wniosku o wykreślenie budynku z wojewódzkiej ewidencji zabytków postanawia odrzucić skargę. W dniu 5 czerwca 2024 r. (data nadania pocztowego) E. P. (dalej jako: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie pismo zatytułowane "Wniosek o wykreślenie z wojewódzkiej ewidencji zabytków". Jako stronę przeciwną wskazał Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i Burmistrza. Pismem z 18 czerwca 2024 r., w wykonaniu wezwania Sądu, skarżący oświadczył, że powyższe pismo należy potraktować jako skargę na bezczynność w wydaniu decyzji co do przedmiotu sprawy. 30 lipca 2024 r. skarżący udokumentował, że 14 czerwca 2024 r. wystąpił do Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z ponagleniem na niezałatwienie jego wniosku o wykreślenie z wojewódzkiego rejestru zabytków budynku posadowionego w L. przy ul. [...]. W odpowiedzi na skargę Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Konserwator Zabytków wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że skarżący kilkakrotnie występował już z przedmiotowym wnioskiem i każdorazowo organ opiniował wnioski negatywnie. Podniósł, że budynek nie został wpisany do rejestru zabytków, nie było w związku z tym możliwe przeprowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie wykreślenia go z rejestru. Budynek jest ujęty wyłącznie w wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków, od czego ustawodawca nie przewidział nawet trybu odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a".), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 37 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako "k.p.a."), ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.). Celem złożenia ponaglenia jest wyczerpanie środków zaskarżenia i umożliwienie załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Droga sądowa jest zatem dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu możliwości załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego. W związku z tym złożenie skargi na bezczynność organu, czy też przewlekłe prowadzenie postepowania, jest możliwe dopiero po wniesieniu ponaglenia na niezałatwienie sprawy w trybie art. 37 k.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto pogląd, że wniesienie ponaglenia i skargi w tym samym dniu lub po wniesieniu skargi, należy zakwalifikować jako niezgodne z art. 52 § 1 p.p.s.a. Wskazany przepis wyraźnie stanowi, że skargę można wnieść "po wyczerpaniu środków zaskarżenia". Dopuszczenie możliwości wnoszenia skargi na bezczynność przed wniesieniem ponaglenia, podważałoby racjonalność ustawodawcy, który wprowadzając do k.p.a. instytucję ponaglenia wyposażył stronę w dodatkowy instrument mający na celu dyscyplinowanie organów administracji w zakresie sprawności i szybkości załatwienia sprawy. Nie może to być postrzegane wyłącznie jako środek warunkujący dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Należy uwzględnić, że ratio legis wprowadzenia wymogu uprzedniego wyczerpania środka w postaci ponaglenia było zapewnienie kontroli terminowości w postępowaniu administracyjnym z jednoczesnym ograniczeniem obciążania sądu sprawami, które mogą być załatwione przez organy administracji. (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 czerwca 2015 r. sygn. akt I OSK 1579/15; z 13 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 3044/15; z 20 stycznia 2022 r. sygn. akt II OSK 2772/21, postanowienie WSA w Gdańsku z 9 sierpnia 2024 r. sygn. akt III SAB/Gd 152/24, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że skarżący uchybił powyższym wymogom, gdyż przed wniesieniem skargi na bezczynność Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w rozpoznaniu wniosku o wykreślenie budynku z wojewódzkiej ewidencji zabytków nie wyczerpał środków zaskarżenia przysługujących mu przed organem, ponaglenie wniesione zostało dopiero po wniesieniu skargi, co obligowało Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.