II SAB/Ol 79/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2013r. sprawy ze skargi P. B. na bezczynność Dziekana Wydziału Nauk Medycznych w udzieleniu informacji publicznej 1/ stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2/ orzeka o niewymierzaniu organowi grzywny; 3/ umarza postępowanie sądowe w pozostałym zakresie; 4/ zasądza od Dziekana Wydziału Nauk na rzecz skarżącego P. B. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sadowego. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że dniu 20 grudnia 2012 r. P. B. wystąpił do Dziekana Wydziału A Uniwersytetu A z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w postaci dwóch, losowo wybranych, decyzji administracyjnych doręczonych za pokwitowaniem do imiennie oznaczonego kandydata o nieprzyjęciu na studia stacjonarne, kierunek lekarski w roku akademickim 2010/2011 oraz wskazanie imienia i nazwiska co najmniej dwóch innych kandydatów, którym doręczono za pokwitowaniem decyzję administracyjną o nieprzyjęciu na studia stacjonarne pierwszego stopnia, kierunek lekarski w roku akademickim 2010/2011. W dniu 11 stycznia 2013r. P. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, skargę na bezczynność Dziekana Wydziału A w zakresie nierozpoznania powyższego wniosku. Jednocześnie na mocy wydanej w tym samym dniu decyzji ww. organ odmówił udostępnienia wnioskodawcy żądanych informacji. W wykonaniu wezwania Sądu Wojewódzkiego, skarżący w wyznaczonym terminie uzupełnił braki formalne i fiskalne skargi oraz wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na ustanie stanu bezczynności po wniesieniu skargi i zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia 25 marca 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie umorzył postępowanie sądowe w sprawie. Skargę kasacyjną od ww. orzeczenia wywiódł pełnomocnik P. B.. W wyniku jej rozpatrzenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 czerwca 2013r., I OSK 1108/13 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że wykładnia i zastosowanie art. 149 P.p.s.a. wymaga uwzględnienia celu zmian jakie zostały dokonane ustawami: z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (która weszła w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r.), z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (która weszła w życie z dniem 17 maja 2011 r.) oraz z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (która weszła w życie z dniem 12 lipca 2011 r.). Ratio legis tych zmian jest rozszerzenie środków przeciwdziałania bezczynności organu i przewlekłemu prowadzeniu postępowania administracyjnego oraz naruszaniu przez organ administracji terminów załatwienia spraw, a także umożliwienie efektywnego dochodzenia przez stronę postępowania odszkodowania za poniesioną szkodę od organu administracji z tytułu niewydania orzeczenia lub decyzji z naruszeniem prawa oraz ponoszenia przez funkcjonariuszy publicznych odpowiedzialności majątkowej za zaniechania prowadzące do wyrządzenia szkody na skutek rażącego naruszenia prawa. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił zaprezentowany wyżej pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, że wydanie, w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi, przez organ administracyjny decyzji nie zwalnia wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a.) oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (art. 149 § 2 P.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 14 marca 2012 r., poz. 270) – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, że przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym sprawy odstąpienie od wykładni dokonanej przez sąd II instancji jest niedopuszczalne. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi była bezczynność Dziekana Wydziału A w udzieleniu informacji publicznej. Aby móc skutecznie zarzucać bezczynność należy w pierwszej kolejności stwierdzić, czy na takim organie ciąży wynikający z przepisów prawa obowiązek udzielenia informacji publicznej. Wskazać zatem należy, że państwowa szkoła wyższa, jako część systemu nauki polskiej i systemu edukacji narodowej, jest powszechnie uważana za zakład administracyjny, wykonujący zadania publiczne. Skoro stosowne organy uczelni wykonują zadania z zakresu władzy publicznej i wydają w związku z tym akty administracyjne, to są one organem administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym i ich działalność podlega ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.). Jak wynika z przekazanych Sądowi akt w dniu wniesienia skargi organ pozostawał bezczynny w załatwieniu wniosku skarżącego z dnia 20 grudnia 2012r. Nie budzi wątpliwości okoliczność, że bezczynność - będąca przedmiotem skargi - przestała istnieć natychmiast po jej wniesieniu, ponieważ organ załatwił wniosek strony poprzez wydanie decyzji z dnia "[...]". Okoliczność tę potwierdził sam skarżący w piśmie zawierającym wniosek o umorzenie postępowania sądowego, w którym wskazał na usunięcie stanu bezczynności. Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organu, zobowiązuje go do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Skoro wniosek skarżącego o udzielenie informacji publicznej został już załatwiony, to postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie bezczynności organu stało się bezprzedmiotowe i podlega w związku z tym umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Z tych względów orzeczono jak w punkcie 3/ sentencji wyroku. Nie stało się jednak bezprzedmiotowe postępowanie sądowe w całości. Podjęcie działania przez organ, którego bezczynność była przedmiotem skargi, nie zwalnia Sądu z obowiązku rozważenia i dokonania oceny, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz, w zależności od tej oceny, ewentualnego orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny. Stosownie bowiem do treści art. 149 § 1 zd. drugie P.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedstawionych okolicznościach faktycznych sprawy Sąd nie znalazł podstaw do uznania, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z akt sprawy wynika, że organ nieznacznie uchybił terminowi, określonemu w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przy czym organ nie zignorował wniosku o udzielenie informacji publicznej lecz po otrzymaniu skargi w tej sprawie, a przed przekazaniem jej do Sądu rozpoznał wniosek skarżącego. Okoliczności te uzasadniają rozstrzygnięcie zawarte w pkt 1/ wyroku. Wskazane okoliczności uzasadniały też rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2/ sentencji wyroku. Zgodnie bowiem z art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Przepis ten nie obliguje sądu do wymierzenia grzywny, lecz daje mu takie uprawnienie w razie stwierdzenia, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Kwestia ta pozostawiana jest do uznania sądu orzekającego w sprawie. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zaniechanie organu, choć oczywiste, nie wymaga dyscyplinowania organu poprzez wymierzanie grzywny, z czym zgodził się sam skarżący, który w skardze wnosił o niewymierzenie organowi grzywny z urzędu. O kosztach postępowania sądowego orzeczono w pkt 4 na podstawie art. 200 ustawy P.p.s.a.