II SAB/Ol 82/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Katarzyna Matczak Protokolant Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi G. W. na bezczynność Dowódcy Jednostki Wojskowej nr "[...]" w rozpoznaniu wniosku o zapłatę należności pieniężnych oddala skargę. Pismem z dnia 15 września 2010 r. G. W. wniósł skargę na bezczynność Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr "[...]" w "[...]" w przedmiocie rozpoznania wniosku o zapłatę należności pieniężnych. W uzasadnieniu skargi wskazał, że pismem z dnia 20 maja 2010 r. zwrócił się do Dowódcy Jednostki o zapłatę należności pieniężnych za wykonywanie dodatkowo powierzonych obowiązków służbowych na innych etatach służbowych. Dowódca Jednostki będąc organem pierwszej instancji w zakresie spraw objętych ustawą o służbie żołnierzy zawodowych mimo istnienia obowiązku ustawowego nie zakończył postępowania do dnia wniesienia skargi, a jedynie poinformował skarżącego o bezzasadności jego wniosku. Pomimo wniesienia zażalenia do Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego na niezałatwienie sprawy w terminie, organ nie wydał stosownej decyzji. W odpowiedzi na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej Nr "[...]" wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że postanowieniem z dnia "[...]" Dowódca "[...]" Okręgu Wojskowego w "[...]" uznał zażalenie skarżącego na niezałatwienie sprawy w terminie za zasadne i zobowiązał Dowódcę Jednostki do wydania merytorycznej decyzji w związku z wnioskiem skarżącego oraz wyznaczył czternastodniowy termin do załatwienia sprawy. Postanowienie to Dowódca Jednostki otrzymał 16 września 2010 r. wobec czego wyznaczony w cytowanym postanowieniu termin do wydania decyzji upłynął 30 września 2010 r. Zgodnie z postanowieniem Dowódcy Okręgu, Dowódca Jednostki wydał w dniu "[...]" merytoryczną decyzję odnośnie braku podstaw do wypłacenia skarżącemu dodatkowego wynagrodzenia i tym samym zgodnie z dyspozycją Dowódcy Okręgu zakończył sprawę w pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej w dalszej części uzasadnienia ppsa) skarga na bezczynność organu administracji przysługuje w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 1 - 4 ppsa). Przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności. Należy przy tym podkreślić, iż w sprawach skarg na bezczynność organów administracyjnych sąd administracyjny orzeka, biorąc za podstawę stan prawny i faktyczny sprawy istniejący w dniu orzekania, a właściwie w chwili zamknięcia rozprawy (J. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Wydanie 3, Warszawa 2008, s. 329). Przy czym zarówno w literaturze i judykaturze podkreśla się, iż dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10.09.2004r. w spr. I SAB 287/03 LEX nr 156902, T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie administracyjne, "Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis" Warszawa 2004, s. 84). W myśl art. 35 - 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawę bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Termin załatwienia sprawy może również wynikać z innej ustawy regulującej sposób postępowania organów administracji. W sytuacji jednak, gdy organ w momencie orzekania przez sąd w sprawie ze skargi na bezczynność nie pozostaje już w bezczynności, gdyż podjął akt administracyjny do którego podjęcia był zobowiązany, sąd administracyjny winien umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne lub oddalić skargę w zależności od jakiego momentu organ przestał pozostawać w bezczynności (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r. I OPS 6/08 opubl. ONSAiWSA 2009/4/63). W uzasadnieniu cytowanej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że sąd powinien skargę na bezczynność organu oddalić, jeżeli stwierdzi, że wbrew twierdzeniom skarżącego organ nie pozostawał w bezczynności w dniu wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Uznawszy zaś, że organ pozostawał w tym dniu w bezczynności, ale przestał, wydając stosowny akt lub podejmując właściwą czynność w trybie autokontroli, sąd powinien uznać, że przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna (rozumiana jako ustalenie, czy jest potrzeba zmuszenia organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności), a co za tym idzie, postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. W takim wypadku bowiem już samo wniesienie skargi na milczenie organu wywołuje pożądany skutek w postaci likwidacji jego bezczynności. Rozstrzygnięcia opisane wyżej sąd zobowiązany jest podjąć nawet w sytuacji, gdy organ wcześniej pozostawał w bezczynności. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że skarżący zwrócił się do Dowódcy Jednostki z wnioskiem z dnia 20 maja 2010 r. o uregulowanie należności z tytułu wykonywania zadań służbowych nie wynikających – w ocenie skarżącego – z jego obowiązków na zajmowanym stanowisku służbowym. Oznacza to, że organ I instancji winien rozpoznać wniesiony wniosek w terminie jednego miesiąca od daty złożenia wniosku lub w terminie dwóch miesięcy, przy założeniu, że sprawa jest szczególnie skomplikowana. Datą wszczęcia postępowania w przypadku złożenia wniosku przez stronę jest dzień doręczenia żądania organowi (art. 61 § 3 kpa). Organ I instancji terminów tych nie dotrzymał, pozostawał więc w bezczynności do czasu wydania decyzji i doręczenia jej skarżącemu, co miało miejsce 4 października 2010 r. Niemniej jednak skarżący skargę prawidłowo wniósł dopiero w dniu 12 października 2010 r. W tej dacie bowiem Sąd przekazał skargę bezpośrednio do organu I instancji zobowiązując ten organ do udzielenia odpowiedzi na skargę i przekazania akt administracyjnych. Przyjąć więc należy, że z tym dniem skarga została prawidłowo nadana zgodnie z treścią art. 54 § 1 ppsa, który stanowi, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. W sytuacji, gdy skarżący nie wnosi skargi za pośrednictwem właściwego organu, a kieruje ją bezpośrednio do sądu, analogicznie, jak w przypadku skarg na decyzje, o zachowaniu terminu do wniesienia skargi (art. 53 § 1-3 p.p.s.a.) decyduje data nadania skargi przez sąd (T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz..., s. 248). Natomiast dla oceny zachowania tego terminu nie można przyjąć daty nadania skargi do sądu lub do organu niewłaściwego w rozumieniu art. 54 § 1 p.p.s.a., gdyż na tym etapie postępowania niedopuszczalne jest zastosowanie trybu przewidzianego w art. 65 k.p.a. (post. WSA w Gliwicach z dnia 20 października 2004 r., IV SA/GL 647/04, ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 116). Dlatego też za termin wniesienia skargi nie może zostać uznany termin jej skierowania do Dowódcy "[...]" Okręgu Wojskowego w "[...]". Powyższe rozważania nakazują przyjąć, że chwili wniesienia skargi organ nie pozostawał już w bezczynności ponieważ wcześniej wydał decyzję, którą rozpoznał wniosek skarżącego. To zaś skutkuje koniecznością oddalenia skargi na bezczynność Dowódcy Jednostki. W związku z tym skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ppsa.