II SAB/Ol 88/20

Dnia 2 lutego 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie sędzia WSA Adam Matuszak sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 lutego 2021 roku sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w udostępnieniu informacji publicznej I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu M. I. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. R. S. (dalej jako "skarżący", "wnioskodawca", "strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego (dalej jako "organ") w udostępnieniu informacji publicznej. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 27 lipca 2020 r. skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego o udostępnienie kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w roku 2019, zarejestrowanych w rep. C pod symbolem 056 oraz 056s, z zaznaczeniem, że żądane informacje mogą być zapisane na płycie CD/DVD. W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia 19 sierpnia 2020 r. organ poinformował wnioskodawcę, że w 2019 r. w sprawach zarejestrowanych w rep. C pod symbolem 056 nie został wydany żaden wyrok, natomiast w sprawach o symbolu 056s wydano pięć wyroków wraz z uzasadnieniami, wskazując sygnatury tych spraw. Poinformowano również, że wyroki wraz z uzasadnieniami w czterech sprawach zostały opublikowane na Portalu Orzeczeń Sądu Rejonowego http:// "[...]"). Natomiast wyrok z uzasadnieniem w sprawie nieopublikowanej na ww. portalu został udostępniony stronie w wersji papierowej. Nie zgadzając się z powyższym w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący zarzucił organowi bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej zarzucając, że organ nie dostosował się do art. 14 ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż na dzień wpływu wniosku do sądu (30 lipca 2020 r.) w BIP opublikowane były dwa orzeczenia, natomiast kolejne dwa zostały opublikowane po wpływie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i zasądzenie od organu na jego rzecz kwoty 5000 zł na podstawie art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Potwierdził, że udzielił skarżącemu wskazanej odpowiedzi, w której podał sygnatury objętych wnioskiem spraw oraz w sprawie, w której wyrok nie został opublikowany na portalu został udostępniony stronie w zanonimizowanej wersji papierowej. Wyroki opublikowane na Portalu Orzeczeń Sądu Rejonowego (http://orzeczenia.ketrzyn.sr.gov.pl/) oraz Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych (https://orzeczenia.ms.qov.pl/) są w postaci zanonimizowanej ogólnodostępne wraz z uzasadnieniami. Dostęp do nich nie jest w żaden sposób limitowany oraz umożliwia sporządzenie wydruków i kopii. Organ wskazał, że w sprawie zaistniała sytuacja określona w art. 11 ustawy o dostępie do informacji publicznej, uprawniająca do odesłania do publikatora. Udzielona odpowiedź zawierała informacji o dokładnym internetowym adresie publikatora. Poza tym, do odszukania wskazanego portalu wystarczające jest wpisanie takiego hasła w dowolnej przeglądarce internetowej. Uzyskanie dostępu umożliwia także wpisanie w ogólnodostępnej przeglądarce internetowej samej sygnatury akt sprawy, o której informacja została udzielona skarżącemu. Organ zaznaczył, że w dacie udzielenia odpowiedzi wszystkie wskazane w odpowiedzi na wniosek skarżącego orzeczenia z uzasadnieniami były dostępne na wskazanym portalu. Natomiast to, które nie zostało tam opublikowane zostało również skarżącemu udostępnione. W ocenie organu brak było podstaw do formułowania wniosku o nieudzieleniu informacji, odmowie jej udzielenia czy postawaniu organu w bezczynności. Niezależnie od powyższego organ poddał pod rozwagę Sądu, czy żądana informacja spełnia kryteria informacji publicznej. Podniósł, że z wniosku nie wynika w żaden sposób, aby jej uzyskanie miało służyć jakiemukolwiek uniwersalnemu dobru powszechnemu, poza indywidualnym interesem skarżącego. Pismem procesowym z dnia 30 stycznia 2021 r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu podtrzymał stanowisko skarżącego. Wniósł o przyznanie radcy prawnemu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu według norm przepisanych. Oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone przez skarżącego ani w całości, ani w części. Zdaniem pełnomocnika, odesłanie wnioskodawcy do informacji zamieszczonej na stronie internetowej nie może być uznane za spełnienie obowiązku udostępnienia informacji. W sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej otrzymuje wniosek o jej udzielenie, powinien jej udzielić w sposób wskazany we wniosku, a nie przez odesłanie do strony internetowej. Pełnomocnik zaznaczył, że dostęp do treści orzeczeń sądów powszechnych, przewidziany w art. 6 ust. 1 pkt 4a ustawy o dostępie do informacji publicznej, obejmuje swym zakresem także podpisy sędziów, którzy brali udział w wydaniu orzeczenia. Wyroki zamieszczane w portalu orzeczeń są udostępniane bez podpisów, zatem żądanie udostępnienia wyroków jest w pełni uzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.’’). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w punktach 1-4. Kontroli sądu w przypadku skarg na bezczynność poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. W orzecznictwie sądowym oraz doktrynie prawniczej zgodnie przyjmuje się, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. J. Woś, wyd. LexisNexis, Warszawa 2009r., s. 103). W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje zarówno w przypadku braku reakcji podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, wymaganego ustawą jak i wówczas, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1429, dalej w skrócie: "u.d.i.p.") W analizowanej sprawie skarżący domagał się informacji w trybie u.d.i.p. Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej, przewidując różne sposoby udostępniania informacji publicznych. Jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. Wniosek niewątpliwie wszczyna postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej, zakreślając krąg podmiotów tego postępowania oraz jego przedmiot. Złożenie wniosku do organu administracji (podmiotu zobowiązanego) przesądza o tym, iż w odniesieniu do tego właśnie konkretnego organu należy ustalić, czy jest on zobowiązany, w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej oraz czy podjął stosowne czynności, których brak jest jednoznaczny z bezczynnością. W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane, że adresatem wniosku strona skarżąca uczyniła podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są organy władzy publicznej. Prezes sądu rejonowego jest organem sądu (art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych – t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 365) Do kompetencji prezesa sądu należy kierowanie sądem i reprezentowanie sądu na zewnątrz, z wyjątkiem spraw należących do kompetencji dyrektora sądu (art. 22 § 1 pkt 1 tej ustawy). Nie powinno też budzić wątpliwości, że wniosek dotyczył informacji publicznej. W art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret trzecie ustawodawca wprost wskazał, że treść orzeczeń sądów powszechnych stanowi informację publiczną. Stosownie do art. 2 ust. 1 u.d.i.p. każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. Od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ust. 2 u.d.i.p.). W sytuacji żądania informacji wymagającej przetworzenia wnioskodawca powinien wykazać, że jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1 Wniosek skarżącego wpłynął do organu 30 lipca 2020 r. Rozpatrując wniosek skarżącego organ ustalił, że pięć wyroków spełnia kryteria wniosku, o udostępnienie których zwrócił się skarżący. Organ poinformował skarżącego o ich sygnaturach, wskazując, że cztery wyroki z uzasadnieniami są dostępne na portalu orzeczeń, natomiast wyrok z uzasadnieniem w sprawie nieopublikowanej na portalu został udostępniony stronie w zanonimizowanej wersji papierowej. W związku z powyższym pismem z dnia 19 sierpnia 2020 r. skarżącemu została udzielona żądana informacja. Oznacza to, że na dzień wniesienia skargi, tj. 20 października 2020 r., organ nie pozostawał w bezczynności. W tym miejscu należy wskazać, że Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego jest to zakładka Biuletynu Informacji Publicznej Sądu Rejonowego. Także Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych jest to strona Biuletynu Informacji Publicznej. W związku z tym w sprawie miał zastosowanie art. 10 ust. 1 u.d.i.p. Przepis ten stanowi, że informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Unormowanie to wprowadza tzw. negatywną klauzulę wnioskowego trybu udzielania informacji (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 3 lipca 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wr 189/20, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że adresat wniosku zwolniony jest z obowiązku udostępnienia informacji, jeżeli została ona ujawniona w BIP lub centralnym repozytorium. Przyjmuje się, że w przypadku złożenia wniosku podmiot zobowiązany zawiadamia wnioskodawcę o ujawnieniu żądanej informacji w BIP wraz z podaniem precyzyjnego adresu internetowego, pod którym się ona znajduje (zob. G. Sibiga, Prawne formy działania podmiotów udostępniających informację publiczną na żądanie indywidualne, PPP 2007, nr 3, s. 18). W rozpoznawanej sprawie organ ustalił sprawy o interesującym skarżącego zakresie, podał ich sygnatury i odesłał do publikatora. Natomiast w przypadku orzeczenia nieopublikowanego udostępnił w zanonimizowanej wersji papierowej. Podkreślić należy, że z wniosku skarżącego nie wynikało również w ogóle, że zależy mu na oryginałach orzeczeń z podpisami składu orzekającego, dlatego bezprzedmiotowe są dywagacje pełnomocnika na temat braku takich podpisów na orzeczeniach udostępnianych przez Internet. Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p., skoro organ dokonał już upublicznienia żądanych wyroków w BIP, co wiązało się z koniecznością ich anonimizacji, zwolniony jest z obowiązku ponownego odszukiwania akt wnioskowanych spraw, ponownego anonimizowania orzeczeń, co mogłoby zostać zakwalifikowane jako informacja przetworzona i uzasadniać żądanie wykazania posiadania szczególnego interesu. W przypadku informacji udostępnionej w BIP na dysponencie tej informacji nie spoczywa też obowiązek dokonywania wydruków z Biuletynu i przesyłania ich żądającemu informacji (por. wyrok NSA z 25 września 2008 r., I OSK 416/08, LEX nr 490132). Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu rozstrzygnięto w oparciu o § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 68).