II SAB/Ol 94/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2024 r. sprawy ze skargi P. P. na bezczynność Wójta Gminy D. w rozpoznaniu wniosku o nakazanie właścicielom nieruchomości przywrócenia funkcji terenu zgodnie z przeznaczeniem w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego 1) umarza postępowanie w zakresie bezczynności organu; 2) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądza od Wójta Gminy D. na rzecz skarżącego P. P. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 5 marca 2024 r., P.P. (dalej jako: "skarżący", "strona"), zwrócił się do Wójta Gminy D. (dalej jako "organ") z wnioskiem o nakazanie właścicielom wskazanych nieruchomości niezwłoczne przywrócenie funkcji terenu zgodnej z uchwalonym dla tego obszaru miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przez przywrócenie odkrytego rowu melioracyjnego oznaczonego jako teren "WR". Wykonana aktualnie nielegalna zabudowa powoduje zalanie ponad 1 ha nieruchomości gruntowych gospodarstwa ogrodniczego wraz z uprawami oraz stwarza zagrożenie dla okolicznych budynków mieszkalnych. Pismem z dnia 15 kwietnia 2024 r. – w związku z brakiem odpowiedzi na wniosek z 5 marca 2024 r. – skarżący wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z ponagleniem w związku z bezczynnością organu administracji publicznej. Następnie, w dniu 30 lipca 2024 r., strona wywiodła skargę na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Wniosła o stwierdzenie bezczynności organu, zobowiązania organu do podjęcia czynności zgodnie z k.p.a. i zasądzenia od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania w sprawie. W uzasadnieniu wskazano, że w związku ze stwierdzeniem niezgodnego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego uchwalonego uchwałą Rady Gminy D. Nr [...], zagospodarowania terenu na działkach [...] obr. [...], gm. D., na podstawie art. 35a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym został złożony wniosek o nakazanie właścicielom nieruchomości przywrócenia funkcji terenu zgodnie z przeznaczeniem wskazanym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Wobec braku odpowiedzi, dnia 15 kwietnia 2024 r. wystosowane zostało ponaglenie na bezczynność organu. Ponaglenie pozostało bez odpowiedzi, jak również nie wpłynęło na działanie organu. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że od samego początku podejmował faktyczne działania prowadzące do usunięcia przyczyny podniesienia poziomu wód gruntowych na przedmiotowym terenie. Opisano działania Gminy w powyższym zakresie. Stwierdzono, że przyczyną podniesienia się wody na przedmiotowym terenie nie jest przebudowa i skanalizowanie rowu melioracyjnego, a brak regularnej konserwacji tego odcinka. W tej chwili przywrócenie pierwotnej formy rowu melioracyjnego zagrażałoby katastrofą budowlaną, ponieważ w niektórych miejscach pierwotny przebieg rowu znajduje się w bliskim sąsiedztwie zabudowań. Drugą przesłanką jest fakt, że w momencie odtworzenia rowu melioracyjnego, niektóre nieruchomości straciłyby możliwość korzystania z części nieruchomości znajdujących się za budynkiem mieszkalnym. Gmina uznała, że użyła wszystkich możliwych środków biorąc pod uwagę również zasady współżycia społecznego, aby usunąć przyczynę zalania działek strony. Działania były prawidłowe i godzące wszystkie strony postępowania. Pismem z dnia 14 sierpnia 2024 r., organ poinformował stronę, że nie widzi możliwości nakazania właścicielom działek nr [...] obręb [...] przywrócenia stanu pierwotnego rowu melioracyjnego, tj. rowu otwartego. Wskazano, że przyczyna zalania nieruchomości nie leży w zabudowaniu rowu melioracyjnego lecz w nienależytej jego konserwacji. Potwierdzeniem tej tezy jest fakt, że w okresie od powstania zabudowy aż do bieżącego roku, nie występowało zalanie okolicznych terenów. Pismem z 9 września 2024 r., odnosząc się do odpowiedzi na skargę, skarżący wniósł o niebranie pod uwagę działań Gminy podjętych w związku z wnioskiem z 25 lutego 2024 r. w toku rozpatrywania skargi, gdyż odnosi się ona jedynie do wniosku z 5 marca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Przedmiotowa kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w przypadku, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli Sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd orzeka na podstawie art. 149 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd: - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; - zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; - stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W analizowanej sprawie skarżący domagał się nakazania właścicielom wskazanych nieruchomości niezwłoczne przywrócenie funkcji terenu zgodne z uchwalonym dla tego obszaru miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz przywrócenie odkrytego rowu melioracyjnego oznaczonego jako teren "WR". Zgodnie z art. 35a ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1130), w przypadku zmiany zagospodarowania terenu w sposób sprzeczny z obowiązującym planem miejscowym wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, zakazać właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości zagospodarowania terenu w sposób sprzeczny z obowiązującym planem miejscowym. Odpowiadając na wniosek skarżącego, pismem z dnia 14 sierpnia 2024 r., organ poinformował stronę, że nie widzi możliwości nakazania właścicielom działek nr [...] obręb [...] przywrócenia stanu pierwotnego rowu melioracyjnego, tj. rowu otwartego. Wskazano, że przyczyna zalania nieruchomości nie leży w zabudowaniu rowu melioracyjnego lecz w nienależytej jego konserwacji. Potwierdzeniem tej tezy jest fakt, że w okresie od powstania zabudowy aż do bieżącego roku, nie występowało zalanie okolicznych terenów. W kontekście powyższego, przyjąć należało, że organ administracji dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia 5 marca 2024 r., która jednak ustała w dniu 20 sierpnia 2024 r., czyli po dacie złożenia skargi do Sądu, lecz przed wydaniem przez Sąd orzeczenia. W tym dniu bowiem strona otrzymała żądaną informację. We wskazanym wyżej piśmie organ administracji prawidłowo załatwił wniosek skarżącego, udzielając informacji w posiadanym zakresie. W sytuacji ustania bezczynności Sąd orzeka, biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy w czasie wydania orzeczenia sądowego. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, to oznacza to, że organ nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi na tzw. milczenie władzy. Nie może bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1789/16, CBOSA). W takich przypadkach, zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, które z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe, o czym orzeczono w pkt. 1 wyroku. W obowiązującym stanie prawnym rozpoznanie skargi na bezczynność organu polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu. Podjęcie przez organ stosownego działania w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi na bezczynność, co jest równoznaczne z uwzględnieniem skargi przez organ, nie zwalania sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W ocenie Sądu, zaistniała bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt. 2 wyroku. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi bowiem przypadek oczywistego lekceważenia wniosku skarżącego i braku woli załatwienia sprawy, które można rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Samo natomiast uchybienie terminowi z art. 13 u.d.i.p., nie przesądza o rażącym charakterze bezczynności. W niniejszej sprawie podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej wprawdzie naruszył ustawowy – czternastodniowy - termin do załatwienia wniosku skarżącego, należało jednak uwzględnić, że uchybienie to wynikało innych czynności, prowadzonych w sprawie. W tej sytuacji nie sposób dopatrzyć się ze strony organu lekceważenia wnioskodawcy. Brak było więc podstaw, by zwłoce organu administracji w rozpoznaniu przedmiotowych wniosków o udostępnienie informacji publicznej przypisać charakter rażący. O kosztach postępowania sądowego, obejmujących wpis od skargi, rozstrzygnięto w pkt. 3 wyroku, stosownie do art. 200 p.p.s.a.