II SO/Ol 1/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (sprawozdawca) Sędzia WSA Katarzyna Matczak Asesor WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 maja 2008 r. sprawy z wniosku S. G. o wyłączenie sędziów, asesorów oraz referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w sprawie ze skargi S. G. na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia oddalić wniosek Wnioskiem z dnia 18 grudnia 2007 r. S. G. zwrócił się ponownie o wyłączenie wszystkich sędziów, asesorów oraz referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku od udziału w sprawie o sygn. akt II SAB/Gd 31/06. W uzasadnieniu zarzucił, że został pozbawiony prawa dostępu do właściwego, niezależnego, bezstronnego i niezawisłego składu osobowego sądu. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2008 r., sygn. akt I OW 3/08 Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Instytucja wyłączenia sędziego jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniejszych związków z rozpoznawaną sprawą. Wyłączenie sędziego od rozpatrywania sprawy następuje z mocy ustawy w sytuacjach przewidzianych w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), tj. w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu w organach administracji publicznej. Ponadto, na podstawie art. 19 tej ustawy wyłączenie może nastąpić, niezależnie od wymienionych wyżej przyczyn, na żądanie sędziego lub na wniosek strony, jeżeli między sędzią a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Ustawodawca nie wskazał przesłanek wyłączenia sędziego na wniosek strony w sposób wyczerpujący, lecz scharakteryzował je stwierdzając, że chodzi o taki "stosunek osobisty" między sędzią a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, który "mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego" (iudex suspectus). Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy zatem od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Komentarz, T. Woś (red.), Warszawa 2005, s. 151 i nast.). Nie wszystkie stosunki osobiste między stroną lub jej przedstawicielem mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpatrywania sprawy, lecz tylko takie, które w oparciu o obiektywne okoliczności mogą wywoływać wątpliwości co do jego bezstronności. Z dokonywanej w judykaturze i piśmiennictwie wykładni przepisu art. 19 wynika, że o osobistym charakterze stosunku łączącego sędziego z jedną ze stron decyduje rodzaj jego emocjonalnego zaangażowania w odniesieniu do strony postępowania sądowego. Stosunek osobisty jest z zasady stosunkiem emocjonalnym lub też natury gospodarczej (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 5 lutego 1992 r., sygn. akt I ACo 2/92, OSA 1993, nr 9, poz. 67). Jako przykłady wskazuje się przyjaźń, nienawiść, więź rodzinną, powiązania majątkowe i gospodarcze oraz ujawnioną niechęć lub sympatię do strony albo faworyzowanie jednej ze stron (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 sierpnia 1996 r., I PO 8/96, OSNP 1997, nr 4, poz. 59). Nie stanowi przesłanki określonej w art. 19 powołanej wyżej ustawy ocena pracy sędziego pod kątem ewentualnych popełnionych przez niego uchybień przepisom prawa formalnego albo błędów w stosowaniu prawa materialnego, gdyż należy ona w ramach kontroli instancyjnej do sądu wyższej instancji. Sąd, rozpoznając wniosek o wyłączenie sędziego, nie bada zasadności i prawidłowości czynności podjętych w sprawie przez sąd orzekający (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 sierpnia 1996 r., sygn. akt I PO 8/96, OSNAP 1997, nr 4, poz. 59). Cytowany art. 19 nie wyklucza możliwości wyłączenia wszystkich sędziów danego sądu administracyjnego od rozpoznawania sprawy, jednakże w takiej sytuacji wnioskodawca musi udowodnić istnienie przedstawionych wyżej obiektywnych okoliczności w stosunku do wszystkich sędziów. Natomiast wskazane w rozpatrywanym wniosku przyczyny mają charakter generalny. Skarżący w uzasadnieniu wniosku nie wskazał jakichkolwiek okoliczności, które byłyby przesłanką wynikającą z treści art. 18 i art. 19 tej ustawy. Przepis art. 20 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazuje na wymagania formalne wniosku o wyłączenie sędziego. Wniosek powinien być zgłoszony w formie pisemnej lub ustnie do protokołu w sądzie. Oprócz ogólnych warunków, którym powinno odpowiadać każde pismo strony, wniosek o wyłączenie sędziego powinien zawierać wskazanie sędziego, podanie przyczyny uzasadniającej wyłączenie oraz powołanie okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Wniosek, który nie odpowiada powyższym wymogom podlega oddaleniu. Wnioskodawca powinien wskazać okoliczności w postaci konkretnych faktów, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego, stosownie do art. 22 § 2 Prawa o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 121/71, OSNCP 1972, nr 3, poz. 55). W aktach sprawy znajdują się oświadczenia wszystkich sędziów, asesorów oraz referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, z których jednoznacznie wynika, że między żadnym z sędziów, asesorów oraz referendarzy tego Sądu a stronami postępowania nie zachodzi stosunek osobisty w rozumieniu art. 19 Prawa o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wątpliwości takie nie nasuwają się również w oparciu o wszystkie inne zawarte w aktach administracyjnych i sądowych pismach i dokumentach. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 22 § 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.