II SO/Ol 10/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 marca 2012 r. sygn. akt II SO/Ol 10/11 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z wniosku A. Z. o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Aresztu Śledczego w B. w trybie art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanawia oddalić wniosek. WSA/pos.1- sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił wniosek A. Z. o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Aresztu Śledczego w B. w trybie art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Postanowienie to stało się prawomocne z dniem 5 lipca 2012r. na skutek oddalenia zażalenia skarżącego przez Naczelny Sad Administracyjny postanowieniem z dnia 5 lipca 2012r. w sprawie o sygn. akt I OZ 472/12. W dniu 22 grudnia 2011 r. do tutejszego Sądu wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie imiennie wskazanego przez niego adwokata. Postanowieniem z dnia 24 lutego 2012 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówiła skarżącemu ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu podniesiono, iż opierając się na informacjach zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym w niniejszej sprawie oraz przedłożonych w innych sprawach dodatkowych oświadczeniach i dokumentach źródłowych, uznanych przez wnioskodawcę za wyczerpujące, należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnia przesłankę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy, bowiem nie jest możliwa ocena jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Po rozpoznaniu sprzeciwu wniesionego przez A. Z., postanowieniem z dnia 29 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, polegającym na ustanowieniu adwokata. W uzasadnieniu podniesiono, iż z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy i załączonych do niego kopii dokumentów wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, nie ubiegał się o świadczenia z pomocy społecznej, nie uzyskuje żadnego dochodu, a źródłem jego utrzymania jest dobrowolna pomoc krewnych i dochód z prac sezonowych. Wnioskodawca wykazał też, że jest właścicielem mieszkania o pow. 36m² i nieruchomości rolnej o pow. 0,59ha. Nie posiada natomiast oszczędności ani przedmiotów wartościowych, a zgromadzone na rachunku bankowym środki finansowe w kwocie 1.286,64 zł zostały bezterminowo zablokowane przez komornika. Sąd wskazał, iż powyższe dane, zawarte w formularzu PPF nie są wystarczające do oceny, czy skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Stanowi to, co do zasady, przesłankę do wezwania wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jednakże Sąd odstąpił od zastosowania powyższej instytucji, gdyż wziął pod uwagę stanowisko skarżącego wyrażone w piśmie procesowym z dnia 9 stycznia 2012 r., złożonym w odpowiedzi na wezwanie wystosowane do niego m.in. w sprawie o sygn. akt: II SO/Ol 27/11. Zdaniem skarżącego, przedłożył on już we wcześniej rozpoznawanych sprawach wszystkie niezbędne do oceny jego sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej, dokumenty i oświadczenia, które Sąd powinien wziąć pod uwagę z urzędu. Wezwania wystosowane do niego w trybie art. 255 p.p.s.a. skarżący ocenił jako bezcelowe i narażające go na ponoszenie zbędnych kosztów. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd wziął pod uwagę fakt, że składając pisma dowodowe i oświadczenia w innych sprawach o przyznanie prawa pomocy (m.in. o sygn. akt: II SA/Ol 701/11, II SA/Ol 703/11, II SA/Ol 704/11, II SA/Ol 705/11, II SA/Ol 706/11),skarżący również nie udzielił pełnych wyjaśnień, umożliwiających zbadanie faktycznej wysokości i źródeł uzyskiwanego przez niego dochodu oraz rodzaju i wysokości ponoszonych stałych wydatków. Skarżący nie podał źródła, rodzaju i daty otrzymania pomocy pieniężnej lub rzeczowej od osób trzecich lub członków rodziny, lecz stwierdził, sprzecznie z oświadczeniem zawartym we wnioskach PPF, że nie korzystał z takiej pomocy. Nie wskazał też na jakiekolwiek źródła dochodu z prac dorywczych. Ponadto, ze złożonych w tych postępowaniach kopii aktów notarialnych z dni: 15 czerwca 2004 r., 21 września 2005 r. i 13 sierpnia 2010 r. (z których treści skarżący usunął niemal wszystkie dane), nie wynikało, jakie jest przeznaczenie trzech działek, ani jaka była cena zakupu (wartość) tych gruntów i mieszkania. Uwzględniając zatem dane zawarte w rozpoznawanym wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz informacje wynikające z oświadczeń i dokumentów złożonych przez skarżącego w uprzednio prowadzonych sprawach Sąd stwierdził, że również w niniejszej sprawie nie wykazał on, jakimi środkami pieniężnymi rzeczywiście dysponuje oraz jakiego rodzaju i w jakiej wysokości ponosi wydatki. Ponadto nie wyjaśnił wątpliwości dotyczących źródeł finansowania kupna mieszkania w 2010 r. Przekazane do oceny Sądu pisma i wyjaśnienia nie wskazują jednoznacznie, jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa skarżącego. Tym samym, jeżeli fakty, które wnioskodawca podaje nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy. Reasumując, w ocenie Sądu wnioskodawca nie wykazał, jakimi środkami pieniężnymi dysponuje oraz jakiego rodzaju i w jakiej wysokości ponosi wydatki. Złożone w sprawie oświadczenia nie pozwalają bowiem na ocenę jego rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności finansowych. Tym samym skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Postanowienie to stało się prawomocne z dniem 18 maja 2012 r. na skutek oddalenia zażalenia skarżącego przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 maja 2012r. w sprawie o sygn. akt I OZ 330/12. Pismem z dnia 18 maja 2012 r., które zostało wniesione do tut. Sądu w dniu 28 maja 2012 r., A. Z. - na podstawie art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - wniósł o zmianę treści sentencji postanowienia z dnia 29 marca 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący wskazał na zmianę okoliczności faktycznych, będących podstawą wydania przedmiotowego postanowienia. Podniósł, iż z uwagi na to, że Sąd nie dał wiary przedłożonym przez niego dowodom i oświadczeniom, złożył nowe dowody w postaci dokumentów odpowiednich instytucji państwowych – zaświadczenia z Urzędu Skarbowego w B. potwierdzające, że skarżący nie figuruje w ewidencji podatników podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu działów specjalnych produkcji rolnej, jak również w ewidencji osób prowadzących działalność gospodarczą, a także zaświadczenie o dochodach skarżącego za 2011 r., zgodnie z którym dochód wnioskodawcy w 2011 r. wyniósł 336,43 zł. Zdaniem A. Z. wymienione zaświadczenia stanowią istotne dowody w sprawie, o które Sąd jednak nie wystąpił. Dodatkowo skarżący zwrócił uwagę, że ustanowienie na jego rzecz profesjonalnego pełnomocnika ma szczególne znaczenie, gdyż jego skargi zostały odrzucone lub oddalone przez sąd administracyjny, a sporządzenie skargi kasacyjnej od orzeczeń sądu objęte jest tzw. przymusem adwokackim. Z tego też względu, w ocenie skarżącego, od przyznania mu prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu, uzależniona jest realizacja konstytucyjnego prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r., poz. 270), zwanej w dalszej części p.p.s.a, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Należy podkreślić, iż zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia uzasadniać mogą jedynie zmiany okoliczności sprawy, o których mowa w powołanym przepisie. Nie jest natomiast dopuszczalna zmiana postanowienia oparta tylko na odmiennej ocenie sprawy, bez wykazania przez stronę zmiany okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 3 stycznia 2008 r., sygn. akt II OZ 1348/07). Z kolei zmiany okoliczności sprawy, wskazane w art. 165 p.p.s.a., są to wszelkie zmiany występujące w okolicznościach faktycznych sprawy, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona (por. postanowienie NSA z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 125/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Postanowieniem z dnia 29 marca 2012 r. Sąd odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata, uznając, iż złożone w niniejszej sprawie oświadczenia wnioskodawcy nie pozwalają na ocenę jego rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności finansowych. Skoro zaś skarżący nie przedstawił informacji, które wskazywałyby te okoliczności w sposób nie budzący wątpliwości, to rozpoznawany wniosek należało ocenić jako niezasadny wobec niemożności przeprowadzenia pełnej analizy posiadanych przez stronę środków. Należy przy tym podkreślić, iż osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna mieć świadomość, że domagając się przyznania tego prawa musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego wniosku. Przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających wniosek leży zatem w interesie strony. Skoro zaś w niniejszej sprawie wnioskodawca uchylił się od przedstawienia niezbędnych dowodów, gdyż przedłożył do oceny Sądu jedynie wybrane informacje i dokumenty, to winien był liczyć się z oceną, że brak będzie podstaw do uznania jego twierdzeń i oświadczeń za uprawdopodobnione. W tym zakresie, zdaniem Sądu, nie nastąpiły żadne zmiany, bowiem poprzez dołączone do wniosku o zmianę postanowienia zaświadczenia z urzędu skarbowego, wnioskodawca nie usunął wytkniętych w kwestionowanym postanowieniu braków w zakresie wymaganego od niego materiału dowodowego. Tym samym w dalszym ciągu nie można uznać, iż wnioskodawca spełnił warunek zwolnienia od kosztów sądowych, którym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Biorąc powyższe pod uwagę, orzeczono jak w sentencji postanowienia.