II SO/Ol 12/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata złożonego przed wniesieniem skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego postanawia przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące ustanowienie adwokata. W dniu "[...]" do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wpłynął wniosek A. P. o przyznanie prawa pomocy, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z jego uzasadnienia wynika, iż wnioskodawca chce złożyć skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]". Wskazano w nim, że wnioskodawca jest inwalidą "[...]" grupy oraz osobą niepełnosprawną "[...]", wymagającą pomocy innej osoby "[...]". Z uwagi na swój stan zdrowia i rodzaj wykształcenia uważa on, że sam nie ma żadnych szans na podjęcie skutecznej obrony w niniejszej sprawie i dlatego uznaje za konieczną pomoc zawodowego pełnomocnika, który napisałby skargę i inne wymagane pisma procesowe oraz reprezentował go przed sądami administracyjnymi obu instancji. W dalszej części uzasadnienia wskazano, iż źródłem utrzymania wnioskodawcy jest renta, która nie jest wystarczająca na opłaty mieszkaniowe, żywność, lekarstwa i inne niezbędne wydatki. Powyższe sprawia, że jest on w dramatycznej sytuacji materialnej i życiowej – wszystko co jest możliwe bierze na tzw. "zeszyt", jest wszędzie zadłużony (m.in. w spółdzielni mieszkaniowej i elektrowni), a nie może liczyć na pomoc ani osób trzecich ani rodziny i przyjaciół, którzy znajdują się w sytuacji podobnej do jego. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe. Do jego majątku należy mieszkanie (spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego) w udziale wynoszącym "[...]", które jest zadłużone. Wnioskodawca nie posiada innych nieruchomości oraz żadnych zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. Źródłem jego dochodu jest renta w kwocie "[...]" netto, co potwierdza załączony do wniosku wyciąg z rachunku bankowego wnioskodawcy "[...]". W rubryce nr 11 wnioskodawca wykazał opłaty w łącznej wysokości "[...]". Do przedmiotowego wniosku załączył ponadto kserokopie: zaświadczenia o wysokości opłat za mieszkanie, dwóch faktur za telefon, dowodu osobistego, legitymacji (emeryta-rencisty, osoby niepełnosprawnej i członkowskiej "[...]"), orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (potwierdzającego, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu "[...]"), a także dokumentów dotyczących stanu jego zdrowia oraz sprawy spadkowej. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, wnioskodawca przedłożył pismo procesowe z dnia "[...]", w którym wskazał, iż decyzja, którą zamierza zaskarżyć dotyczy zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. Wyjaśnił, iż mieszka wraz z matką, która jest głównym najemcą wykazanego we wniosku lokalu mieszkalnego. Odpowiadając na wezwanie do wskazania, jak przy dochodzie z renty jest w stanie ponosić wszystkie wykazane we wniosku opłaty, wnioskodawca przedstawił wykaz opłat ciążących na nim w łącznej kwocie "[...]" oraz na matce w łącznej kwocie "[...]" (opłaty mieszkaniowe wnioskodawca pokrywa wspólnie z matką) i oświadczył, że w związku z niskim dochodem "nie robi wszystkich opłat i wydatków" i jest wszędzie zadłużony. Wskazał jednocześnie wysokość i tytuły zadłużenia, które spłaca w ratach miesięcznych. Oświadczył, iż w 2011 r. nie korzystał ze świadczeń z pomocy społecznej, programów rządowych oraz z pomocy jakichkolwiek instytucji, osób trzecich i rodziny. Do przedmiotowego pisma procesowego wnioskodawca załączył kserokopie: zaświadczenia ośrodka pomocy społecznej, informacji o obciążeniach i wpłatach na poczet opłat mieszkaniowych, potwierdzającej fakt posiadania z tego tytułu zadłużenia, wezwania do zapłaty rachunków za energię (za dwa miesiące) oraz wyciągu z rachunku bankowego matki, z którego wynika wysokość jej dochodu z tytułu emerytury/renty ("[...]"). Wskazać należy, iż w świetle art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, wnioskodawca zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w sprawie ze skargi na wskazaną wyżej decyzję z mocy ustawy. W konsekwencji w zakresie rozstrzygnięcia niniejszego wniosku pozostaje kwestia ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Zgodnie z art. 262 ppsa, do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ppsa, ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W oparciu o informacje zawarte we wniosku oraz w złożonych oświadczeniach i dokumentach źródłowych stwierdzić należy, iż sytuacja materialna wnioskodawcy nie umożliwia mu poniesienia kosztów związanych z ustanowieniem adwokata bez uszczerbku koniecznego dla niego utrzymania. Zauważyć należy, iż jedynym źródłem dochodu wnioskodawcy jest renta w wysokości "[...]", która aktualnie nie jest wystarczająca nawet na pokrycie wykazanych przez wnioskodawcę wydatków na wyżywienie i środki chemiczne ("[...]"), lekarstwa ("[...]") oraz opłaty mieszkaniowe, w tym prąd i gaz ("[...]"), nie wspominając o innych. Niski dochód wnioskodawcy sprawia, że jest on stale zadłużony i żyje "na kredyt". W sytuacji zatem, gdy dochód wnioskodawcy nie jest wystarczający nawet na pokrycie niezbędnych kosztów jego utrzymania, a nie posiada on majątku, który umożliwiałby pozyskanie środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania sądowego i nie może liczyć na pomoc finansową w tym zakresie ze strony rodziny, czy też osób trzecich, za uzasadnione uznać należy przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy, obejmującego ustanowienie adwokata. W tych warunkach, trudno jest bowiem uznać, że jest on w stanie bez uszczerbku koniecznego dla niego utrzymania zgromadzić środki pieniężne na pokrycie przedmiotowych kosztów postępowania. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 262 ppsa, orzeczono jak w sentencji.