II SO/Ol 12/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 31 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata M. L. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w sprawie z wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy przed wszczęciem postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego (art. 63 i art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) postanawia odmówić przyznania adwokatowi M. L. wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Na wniosek A. P. o przyznanie prawa pomocy, z uzasadnienia którego wynikało, iż wnioskodawca zamierza wnieść skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego, Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, postanowieniem z dnia 28 lipca 2011 r., sygn. akt II SO/Ol 12/11, przyznał wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące ustanowienie adwokata. Na podstawie tego postanowienia Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła dla wnioskodawcy jako pełnomocnika z urzędu – adwokata M. L. W piśmie procesowym z dnia 5 października 2011 r., wyznaczony adwokat wniósł o zasądzenie "kosztów zastępstwa procesowego wyznaczonego z urzędu", oświadczając jednocześnie, iż koszty te nie zostały opłacone przez stronę w całości ani w części. Wskazał, iż po wyznaczeniu go jako pełnomocnika wnioskodawcy zapoznał się z aktami sprawy o sygn. II SO/Ol 12/11, skontaktował się listownie ze stroną i w odpowiedzi otrzymał decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego, z której wynikało, że stanowisko wnioskodawcy jest zasadne, a decyzja – zgodna z jego wnioskiem. Z uwagi na powyższe, skontaktował się ponownie ze stroną listownie. W odpowiedzi wnioskodawca skontaktował się z nim telefonicznie i oświadczył, iż nie zamierza skarżyć korzystnego dla niego rozstrzygnięcia, a wniosek o wyznaczenie pełnomocnika był złożony wcześniej z uwagi na obawę, że ewentualnie wyznaczony pełnomocnik nie zdąży napisać w terminie skargi. Do przedmiotowego pisma procesowego, wyznaczony adwokat załączył kserokopie: przedmiotowej decyzji oraz dwóch pism adresowanych do wnioskodawcy. Zauważyć należy, iż w świetle art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą, adwokat wyznaczony z urzędu otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie z § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-5 oraz 2) niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. W § 18 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia określone zostały stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej i w drugiej instancji. Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 ustawy, wydawanie postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków należy do czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy, które mogą wykonywać referendarze sądowi. Odnosząc się do wniosku wyznaczonego adwokata, który jak przyjęto w oparciu o treść zawartego w nim żądania dotyczy wyłącznie przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, wskazać należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem stronie pomocy prawnej. Pomoc prawna powinna przybrać wymiar realny, a ciężar wykazania, że została faktycznie udzielona stronie spoczywa na pełnomocniku (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, i z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 316-317). Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r., Nr 146, poz. 1188 ze zm.), świadczenie pomocy prawnej przez adwokata polega w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż przyznanie pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy wynagrodzenia nie może odbywać się mechaniczne, lecz poprzedzone musi być oceną okoliczności faktycznych konkretnej sprawy w celu ustalenia, czy podjęte przez niego czynności stanowią faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej. W niniejszej sprawie, czynności podjęte przez pełnomocnika ustanowionego przed wszczęciem postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego (art. 63 i art. 243 § 1 ustawy) polegały na zapoznaniu się z aktami sprawy o sygn. II SO/Ol 12/11 oraz na kontakcie listownym i telefonicznym z wnioskodawcą. Z pisma procesowego z dnia 5 października 2011 r. oraz z załączonej do niego korespondencji wynika, że po zapoznaniu się z treścią decyzji, wyznaczony adwokat zaproponował wnioskodawcy kontakt telefoniczny w celu uzgodnienia stanowiska w sprawie. W toku rozmowy telefonicznej, wnioskodawca poinformował adwokata o odstąpieniu od zamiaru zaskarżenia przedmiotowej decyzji. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy czynności podjętych przez wyznaczonego adwokata nie można uznać za czynności polegające na faktycznym udzieleniu stronie pomocy prawnej. Za czynności takie trudno jest uznać bowiem samo zapoznanie się pełnomocnika z aktami sprawy w przedmiocie przyznania prawa pomocy, czy też z treścią samej tylko decyzji oraz kontakt listowny i telefoniczny z wnioskodawcą, który nie łączył się z wyrażeniem przez niego oceny legalności działalności administracji publicznej w sprawie, w której wydana została przedmiotowa decyzja oraz opinii co do zasadności składania skargi w tej sprawie. Czynności podjęte przez wyznaczonego adwokata w warunkach niniejszej sprawy uznać należy za czynności wstępne – czynności poprzedzające podjęcie czynności stanowiących faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej, których podjęcia, niezależnie od odstąpienia przez wnioskodawcę od zamiaru wniesienia skargi, wyznaczony adwokat nie wykazał. W konsekwencji, w warunkach niniejszej sprawy wniosek wyznaczonego adwokata nie może zostać uwzględniony. Na marginesie, zauważyć należy, iż we wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał, iż zamierza wnieść skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]", ale z pisma procesowego wyznaczonego adwokata i z załączonej do niego decyzji wynika, iż przedmiotowa decyzja wydana została w istocie w dniu "[...]" (po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawcy na posiedzeniu w dniu "[...]"). W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy, należało orzec jak w sentencji postanowienia.