II SO/Ol 2/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2017 r. na rozprawie sprawy z wniosku K. K. o wymierzenie Staroście grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy ppsa postanawia 1) wymierzyć Staroście grzywnę w wysokości 500 zł (pięćset złotych) za nieprzekazanie skargi wraz z aktami sprawy w terminie; 2) zasądzić od Starosty na rzecz wnioskodawcy kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. K. K., reprezentowany przez r.pr. "[...]" – powołując się na art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) - złożył do tut. Sądu wniosek o wymierzenie grzywny Staroście za nieprzekazanie Sądowi jego skargi na bezczynność Starosty w udostępnieniu informacji publicznej. W uzasadnieniu wniosku podano, że w dniu 28 sierpnia 2016r. skarżący złożył – drogą poczty elektronicznej - wniosek o udostępnienie informacji publicznej, a w dniu 5 grudnia 2016r. listem poleconym wniósł skargę na bezczynność organu. Jednakże skarga ta nie została przekazana Sądowi. W odpowiedzi na wniosek Starosta podał, że wniosek skarżącego z dnia 28 sierpnia 2016r. wpłynął na adres mejlowy organu, lecz został zakwalifikowany jako spam. Dlatego też nie udzielono odpowiedzi. Natomiast w dniu 8 grudnia 2016r. wpłynęła drogą pocztowa skarga na bezczynność organu i po jej analizie, w tym samym dniu, udzielono skarżącemu odpowiedzi. W związku z tym wniesiono o umorzenie postępowania, gdyż skarga jest bezprzedmiotowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. W myśl § 2 tego artykułu organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Zgodnie jednak z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2016r. poz. 1764) do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Z kolei w myśl art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Z powyższych uregulowań wyraźnie wynika, że na organie administracji, do którego wpływa skarga skierowana do sądu administracyjnego, spoczywają określone obowiązki. Niezależnie przy tym od stanowiska organu co do zasadności skargi, organ ma obowiązek przekazania skargi wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego, w określonym ustawowo terminie, który w przypadku skargi z zakresu ustawy o dostępie do informacji publicznej wynosi 15 dni od daty jej wniesienia. Przy czym organ obowiązany jest wykonać czynności nakazane w art. 54 § 2 p.p.s.a. również w przypadku, gdy skorzysta z instrumentu autokontroli, przewidzianego w art. 54 § 3 p.p.s.a., bowiem jedynie sąd administracyjny jest uprawniony do kontroli tej czynności i ewentualnego umorzenia postępowania sądowego (por. R. Mikosz: Skutki prawne uwzględnienia przez organ administracji publicznej skargi do sądu administracyjnego, ZNSA z 2007r. Nr 5-6, s.7). Natomiast niewykonanie tego obowiązku skutkuje sankcją w postaci możliwości wymierzenia przez sąd grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. Wskazać należy, że regulacja zawarta w art. 55 § 1 p.p.s.a. zmierza do dyscyplinowania organów administracji publicznej do terminowego wykonywania obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. i wiąże się z powrotem ustawodawcy do pośredniego trybu wnoszenia skargi do sądu administracyjnego, mając na celu przeciwdziałanie przetrzymywaniu skarg przez organy administracji publicznej. Grzywna, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter mieszany: dyscyplinująco-restrykcyjny. Jest to więc środek, którego zastosowanie ma doprowadzić do wykonania przez organ obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a, zaś wyłączną materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie tego obowiązku w terminie przewidzianym w tym przepisie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2006 r. sygn. akt II OSK 1024/06, ONSAiWSA, 2006, Nr 6, poz. 156). Stosownie jednak do treści art. 55 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny, rozstrzygając w tej kwestii, sąd powinien wziąć po uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, a także czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (T. Woś, H.Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s.381). Ponadto w uchwale z dnia 3 listopada 2009r. (sygn. akt II GSK 3/09, ONSAiWSA 2010/1/2) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy bowiem także zapobieganiu naruszaniu prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy. Jak wynika z dokumentów nadesłanych przez pełnomocnika skarżącego, jak i z odpowiedzi organu na wniosek o wymierzenie grzywny, skarga na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wpłynęła do organu w dniu 8 grudnia 2016r. Tym samym termin do przekazania skargi wraz z aktami sprawy upłynął w dniu 23 grudnia 2016r. Obowiązek ten dotychczas nie został wykonany. Jak wskazano bowiem wyżej pomimo udzielenia skarżącemu – jak podaje organ – żądanej informacji, organ ma obowiązek przekazania skargi na bezczynność tut. Sądowi wraz z aktami sprawy. W przypadku bowiem wniesienia skargi na bezczynność organu tylko sąd administracyjny – a nie organ - jest uprawniony do oceny jej zasadności, a także oceny czy stan bezczynności dalej trwa, czy tez ustał po wniesieniu skargi, a następnie podjęcia stosownego rozstrzygnięcia. Sąd może jednak orzec w sprawie dopiero po przekazaniu mu skargi wraz z aktami sprawy przez organ administracji. W niniejszej sprawie organ wciąż nie przekazał Sądowi skargi na bezczynność organu (która wpłynęła do organu w dniu 8 grudnia 2016r.) wraz z kompletnymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Co więcej organ pozostaje w mylnym przekonaniu, że odpowiedź na wniosek (pismo z dnia 23 marca 2017r.) stanowi odpowiedź na skargę. W piśmie tym bowiem organ przytacza okoliczności świadczące - w jego ocenie - o braku bezczynności organu w udzieleniu informacji publicznej, wnosząc o umorzenie postępowania sądowego. Natomiast organ zupełnie pominął kwestię zarzutu braku przekazania Sądowi skargi wraz z aktami sprawy. Należy zatem uznać, iż została spełniona przesłanka określona w art. 55 § 1 p.p.s.a. Przy czym wskazać należy, że powołany przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. nie obliguje sądu do wymierzenia grzywny, gdyż sąd "może" orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Oznacza to, że przy rozstrzyganiu wniosku należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym m.in. przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi. Wymierzenie organowi grzywny ma bowiem na celu nie tylko zdyscyplinowanie organu, ale stanowić ma również sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł o wymierzeniu grzywny w wysokości 500 zł za nieprzekazanie skargi wraz z aktami sprawy sądowi administracyjnemu, gdyż fakt uwzględnienia skargi nie zwalnia organu z wykonywania obowiązków przewidzianych w p.p.s.a. Sąd uznał jednak, że brak przekazania skargi wynika z niewłaściwej interpretacji przepisów prawa, a nie z celowego działania organu i dlatego w ocenie Sądu wymierzona kwota grzywny jest współmierna do stwierdzonego przez Sąd uchybienia organu i powinna zdyscyplinować organ w przyszłości. Wyjaśnić przy tym należy, że ustalenie wysokości wymierzonej grzywny pozostawione zostało miarkowaniu sądu orzekającego. Jedynie górna granica grzywny jest określona w art. 154 § 6 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Natomiast skarżącemu należy wyjaśnić, że przedwczesny jest jego wniosek o rozpoznanie skargi na podstawie załączonego odpisu skargi, gdyż zgodnie z art. 55 § 2 p.p.s.a. Sąd może rozpoznać sprawę w trybie tego przepisu dopiero w przypadku, gdy organ nie przekaże sądowi skargi, pomimo wymierzenia grzywny. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 oraz 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. uwzględniając: zwrot uiszczonego wpisu sądowego w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego skarżącego w kwocie 480 zł, określonej stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015r. poz. 1804 ze zm.).