II SO/Ol 22/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. N. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z wniosku K. N. o wymierzenie grzywny Przewodniczącemu Rady Gminy "[...]" w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanawia odmówić zwolnienia wnioskodawczyni od kosztów sądowych. We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, K. N. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniosła, iż jest matką samotnie wychowującą córkę, nie pracuje i nie posiada zasiłku dla bezrobotnych, korzysta z pomocy ośrodka pomocy społecznej z tytułu ubóstwa i ma długi. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką. W rubryce nr 7.1. (Nieruchomości) wykazała dom o pow. "[...]" oraz "inne nieruchomości" o pow. "[...]", natomiast w rubryce nr 9 dodała, że posiadane nieruchomości są obciążone zakazem zbywania. W rubryce nr 10 (Dochody) wykazała dochód z tytułu zasiłku z ośrodka pomocy społecznej w kwocie 340 zł, natomiast w rubryce nr 11 dodała, że z ośrodka pomocy społecznej otrzymuje również pomoc rzeczową w formie żywności. W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej wnioskodawczyni i jej rodziny oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez nią oświadczenia, wezwana została ona do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej (w zakresie odnoszącym się do posiadanych nieruchomości) i finansowej (w zakresie odnoszącym się do zadłużenia, w tym zaległości z tytułu podatku rolnego, korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej/świadczeń rodzinnych lub z innego rodzaju pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje, osoby trzecie lub członków rodziny, ewentualnej pomocy brata w sfinansowaniu kosztów postępowania w niniejszej sprawie, wysokości i przeznaczenia ponoszonych wydatków oraz źródeł ich pokrycia, a ponadto wyciągów z rachunków bankowych). W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie wnioskodawczyni przedłożyła pismo procesowe, w którym wyjaśniła, że do jej majątku należy dom o pow. "[...]" oraz dwie nieruchomości budynkowe o pow. "[...]" i o pow. "[...]". Zakaz ich zbywania oraz obciążania wpisany został w dziale III ksiąg wieczystych założonych dla tych nieruchomości, na dowód czego wnioskodawczyni załączyła wydruki z tych ksiąg oraz postanowienie sądowe, stanowiące podstawę tych wpisów. Wnioskodawczyni wyjaśniła jednocześnie, że podatek rolny naliczany jest od "ziemi okalającej (...) dom (...) o pow. ok. "[...]"" i wskazując jak działka ta była kiedyś zagospodarowana podniosła, iż nadal jej większa część zalana jest betonem. Wnioskodawczyni oświadczyła, iż w domu, poza nią i jej córką, mieszkają jej rodzice i brat. Wskazała, że rodzice "[...]". Nie mają jak dokładać się do czynszu." Brat "[...]" kupuje opał. Wnioskodawczyni wskazała, iż dom wymaga remontu, a nie wynajmuje go, ponieważ zamieszkuje go jej rodzina. Odnosząc się do pozostałych dwóch nieruchomości, wyjaśniła, że w budynku o większej powierzchni mieści się "[...]","[...]", lecz od "[...]" przynosi on straty. Budynek jest zaniedbany, a ona nie ma środków, aby go wyremontować, zaś skomplikowana sytuacja prawna nieruchomości sprawia, że nikt nie chce jej wynająć. Drugi budynek przeznaczony jest obecnie do rozbiórki i nie jest przez nią używany. Miesięczne koszty utrzymania wszystkich nieruchomości to: podatek – "[...]", woda – "[...]", gaz – "[...]", prąd (dom) – "[...]", prąd (pozostałe budynki) – "[...]", odprowadzanie ścieków – "[...]", opał – ok. "[...]". Wnioskodawczyni podniosła, iż zalega obecnie ze wszystkimi opłatami, a przedstawiając swoje aktualne zadłużenie wskazała: podatek "[...]" za "[...]" – ok. "[...]" + odsetki i opłaty z tytułu upomnień, energia od "[...]" – "[...]", woda – "[...]", "zobowiązanie (...) z tyt. wyłączenia gruntów z produkcji rolnej" – "[...]". Odnosząc się do źródła utrzymania 2-osobowej rodziny, wnioskodawczyni wskazała, iż otrzymuje zasiłek rodzinny na córkę w kwocie "[...]" oraz dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka "w kwocie 107 zł", a ponadto z ośrodka pomocy społecznej otrzymuje doraźnie "zapomogi (...) z tyt. ubóstwa i bezrobocia w kwocie 218 zł" oraz żywność. Dodatkowo w zakupie leków i żywności pomaga jej od czasu do czasu brat. Wnioskodawczyni oświadczyła jednocześnie, że brat nie może jej pomóc w "opłaceniu opłat sądowych" "[...]". Odnosząc się do wezwania dotyczącego żądania złożenia oświadczenia wskazującego wysokość i przeznaczenie wszystkich miesięcznych wydatków wnioskodawczyni i jej córki, źródła ich pokrycia oraz kopii dokumentów potwierdzających fakt ich ponoszenia w wykazanej wysokości, wnioskodawczyni oświadczyła, iż jeśli chodzi o opłaty, które wskazała wyżej, to ich nie płaci w całości, ponieważ jej na to nie stać. Stwierdziła, iż nie kupuje "żywności i leków na faktury czy rachunki", zaś stałe koszty wyżywienia jej i jej córki wynoszą ok. "[...]" miesięcznie. Kupuje tylko podstawowe produkty żywnościowe – mleko, mąkę, makaron, ryż i cukier dostaje z ośrodka pomocy społecznej. Podniosła, iż w listopadzie 2013 r. na leki córki wydała ok. "[...]". Dodała, iż nie ma zdolności kredytowej, gdyż jako osoba bezrobotna korzystająca z pomocy społecznej jest dla banków osobą niewiarygodną. Wskazała, iż ma jeden rachunek bankowy "obciążony egzekucją" i załączyła elektroniczne zestawienie operacji na tym rachunku za okres 11 miesięcy. Wskazać należy, iż w świetle art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej. W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, wnioskodawczyni nie przedłożyła wszystkich żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Powyższe sprawia natomiast, że w warunkach niniejszej sprawy nie jest możliwe stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że wnioskodawczyni nie posiada wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Pomimo wezwania, niewyjaśniona pozostaje bowiem kwestia źródeł finansowania ponoszonych przez wnioskodawczynię wydatków, a w konsekwencji również wysokości środków pieniężnych, jakimi dysponuje i źródeł ich pochodzenia. Zauważyć należy, iż we wniosku wnioskodawczyni wykazała dochód z tytułu zasiłku z ośrodka pomocy społecznej w kwocie 340 zł, a następnie w piśmie procesowym uściśliła, że otrzymuje zasiłek rodzinny na córkę w kwocie "[...]" oraz dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka "w kwocie 107 zł" (prawidłowo: w kwocie 170 zł), a ponadto z ośrodka pomocy społecznej otrzymuje doraźnie "zapomogi (...) z tyt. ubóstwa i bezrobocia w kwocie 218 zł" oraz żywność. W przedmiotowym piśmie procesowym wnioskodawczyni wskazała jednocześnie ponoszone wydatki, które jednak znacznie przekraczają wykazany dochód. Wnioskodawczyni wskazała bowiem, że stałe koszty wyżywienia jej i jej córki wynoszą ok. "[...]" miesięcznie, natomiast miesięczne koszty utrzymania posiadanych przez nią nieruchomości to: podatek – "[...]", woda – "[...]", gaz – "[...]", prąd – łącznie "[...]", odprowadzanie ścieków – "[...]", opał – ok. "[...]", a dodatkowo ponosi również wydatki na leki córki – w listopadzie 2013 r. w kwocie ok. "[...]". Wnioskodawczyni podniosła wprawdzie, że zalega obecnie ze wszystkimi opłatami, lecz mając na uwadze wysokość wykazanych przez nią zaległości w wydatkach bieżących, stwierdzić należy, iż poza podatkiem inne opłaty regulowane są raczej na bieżąco. Mając zaś na uwadze wysokość dochodu wnioskodawczyni i uwzględniając nawet to, że brat pomaga jej od czasu do czasu w zakupie leków i żywności oraz kupuje opał, stwierdzić należy, że wykazane wydatki przewyższają znacznie wykazany dochód. Podkreślić jednocześnie należy, że wnioskodawczyni, pomimo wezwania, nie wskazała źródła finansowania ponoszonych wydatków, nie przedłożyła również jakichkolwiek dokumentów potwierdzających fakt ich ponoszenia w wykazanej wysokości, a to nie pozwalała zweryfikować jej oświadczenia co do wysokości i przeznaczenia ponoszonych przez nią wydatków oraz ocenić w jaki sposób jest ona w stanie pokrywać wykazane wydatki ze środków pieniężnych pochodzących ze świadczeń socjalnych. Nie pozwala ustalić tym samym jakie są rzeczywiste możliwości płatnicze wnioskodawczyni i stwierdzić w sposób nie budzący wątpliwości, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych, czy to w całości, czy też w części, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej córki. W świetle powyższego stwierdzić należy, że nieujawnienie przez wnioskodawczynię, pomimo wezwania, źródeł finansowania ponoszonych przez nią wydatków, a w konsekwencji również wysokości wszystkich środków pieniężnych, jakimi dysponuje i źródeł ich pochodzenia, uniemożliwia uwzględnienie jej wniosku o przyznanie prawa pomocy zarówno w całości, jak i w części. Tym samym, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w sentencji.