II SO/Ol 28/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z wniosku A. Z. o wymierzenie "[...]" grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanawia odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. We wniosku z dnia 24 października 2013 r. (k. 238-239) A. Z. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie wskazanego imiennie adwokata. W uzasadnieniu podniósł, iż "jest osobą ubogą bez jakichkolwiek środków finansowych lub oszczędności finansowych albo przedmiotów wartościowych celem ich spieniężenia w zakresie wnioskowanej pomocy". Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wnioskodawca sam prowadzi gospodarstwo domowe. Jego jedyny majątek stanowią: "budynek mieszkalny do rozbiórki", mieszkanie oraz nieruchomość rolna. Wnioskodawca nie wykazał żadnych dochodów. Podniósł, iż jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna i nie przysługuje mu prawo do jakichkolwiek zasiłków. Wskazał, iż "posiadana nieruchomość rolna nie stanowi źródła zarobkowania i dochodu (...) a jedynie służy (...) jako pomoc w zaspokojeniu jego potrzeb wyżywieniowych (...) wykorzystuje ją celem upraw na swoje potrzeby konsumpcyjne w zakresie utrzymania". Oświadczył, iż nie posiada "realnych oszczędności finansowych" oraz możliwości "skorzystania ze zgromadzonych środków finansowych na (...) koncie (...) w wysokości "[...]", gdyż środki te są tak skromne, iż wystarczają jedynie na opłaty w jego utrzymaniu". Wskazać należy, iż w świetle art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona powinna zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Mając to na uwadze zauważyć należy, iż rozpoznawany obecnie wniosek jest kolejnym wnioskiem wnioskodawcy o przyznanie prawa pomocy złożonym w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 22 lipca 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu - na skutek sprzeciwu - wniosku z dnia 15 marca 2013 r., odmówił zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, Sąd podkreślił, iż strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować, swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez nią informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W niniejszej sprawie, wnioskodawca - pomimo wezwania skierowanego do niego w trybie art. 255 ppsa - nie ujawnił natomiast w sposób pełny swojej rzeczywistej sytuacji materialnej. Sąd zauważył, iż wnioskodawca w zasadzie uniemożliwił dokonanie oceny, jak w rzeczywistości kształtuje się jego sytuacja materialna. Podnosząc, że jest osobą ubogą, która nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani dochodów, faktycznie nie ujawnił źródła utrzymania siebie i źródła finansowania ponoszonych wydatków, w tym związanych z posiadaniem wykazanych nieruchomości. Podał wprawdzie, że wszelkie wydatki związane z utrzymaniem jego i jego majątku ponosi rodzina, która nie prowadzi z nim gospodarstwa domowego, lecz nie wskazał, kto rzeczywiście udziela mu tej pomocy, w jakiej formie i zakresie. Bez wyjaśnienia pozostawił również kwestie związane z posiadanymi nieruchomościami, w szczególności dotyczące ich przeznaczenia i wartości. Sąd wskazał, iż wnioskodawca jest właścicielem mieszkania i trzech działek. Dane o ich rodzajach, przeznaczeniu, położeniu i wartości zostały jednak przez niego usunięte z kopii aktów notarialnych. Wnioskodawca nie pozwolił zatem określić stanu posiadanego majątku i jego wartości, co uniemożliwia ustalenie możliwości wykorzystania jego potencjału. Postanowieniem z dnia 25 września 2013 r., sygn. akt I OZ 793/13, Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił zażalenie wnioskodawcy na przedmiotowe postanowienie. W uzasadnieniu stwierdził, że wnioskodawca - w odpowiedzi na wezwanie skierowane do niego w trybie art. 255 ppsa - nie przedstawił wyczerpujących oświadczeń oraz dokumentów, które pozwoliłyby ocenić jego sytuację majątkową i materialną. Zasadnie zatem Sąd I instancji wskazał, że w przypadku uchylania się przez wnioskodawcę od wyjaśnienia w sposób wyczerpujący sytuacji majątkowej i finansowej nie jest możliwa jej rzeczywista ocena, a tym samym także uwzględnienie rozpoznawanego wniosku. Pomimo wskazań, zawartych w przedmiotowych postanowieniach Sądów, wnioskodawca składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, poza rozszerzeniem jego zakresu, nie odniósł się w żaden sposób do stanowiska co do nieujawnienia przez niego pełnych danych na temat jego rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej. Wyjaśnienie w tych postanowieniach jak istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy ma poparcie go rzetelnymi i pełnymi informacjami we wskazanym zakresie usprawiedliwia zaniechanie ponownego wzywania wnioskodawcy do uzupełnienia materiału dowodowego przy rozpatrywaniu kolejnego jego wniosku i stwierdzenie, że nie wykazał on, że spełniona została przesłanka, uzasadniająca zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Nie dysponując pełną wiedzą na temat źródeł utrzymania wnioskodawcy oraz jego sytuacji majątkowej nie można stwierdzić bowiem, że składając kolejny wniosek wykazał, że jego sytuacja materialna uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W konsekwencji, stwierdzić należy, że w warunkach niniejszej sprawy brak jest podstaw do uznania, że od czasu postanowień Sądu nastąpiła zmiana okoliczności sprawy uzasadniająca nie tylko zwolnienie wnioskodawcy od kosztów sądowych, ale również ustanowienie dla niego adwokata. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.