II SO/Ol 28/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.Z. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z wniosku A.Z. o wymierzenie Poczcie Polskiej S.A. Centrum Poczty Polskiej Oddziałowi Rejonowemu w "[...]" grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanawia odmówić częściowego zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych i ustanowienia dla niego radcy prawnego. We wniosku z dnia 3 marca 2014 r. (k. 295-296 akt) A.Z. wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w postaci zwolnienia od wpisu od zażalenia (na postanowienie z 21 grudnia 2012 r.) i ustanowienie radcy prawnego. Wnioskodawca podniósł, iż "jest osobą ubogą bez jakichkolwiek środków finansowych lub oszczędności finansowych czy przedmiotów wartościowych celem ich spieniężenia w zakresie wnioskowanej pomocy". Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wnioskodawca sam prowadzi gospodarstwo domowe. Jego jedyny majątek stanowią: "budynek mieszkalny do rozbiórki", mieszkanie oraz nieruchomość rolna. Wnioskodawca nie wykazał żadnych dochodów. Wskazał, iż "posiadana nieruchomość rolna nie stanowi źródła zarobkowego dochodu (...) a jedynie (...) główne źródło wyżywienia strony na skutek prowadzonych na nich na własne potrzeby konsumpcyjne upraw i jedynie do prywatnej konsumpcji celem przeżycia". Według unormowania zawartego w art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, jakim jest częściowe zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych oraz ustanowienie na jej rzecz profesjonalnego pełnomocnika, następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona powinna zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Mając na uwadze powyższe zauważyć należy, iż rozpoznawany obecnie wniosek stanowi kolejny postulat wnioskodawcy o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie - po wnioskach z o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 15-16, 168-169) i wniosku o zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata (k. 238-239). Wnioskodawcy trzykrotnie odmówiono przyznania prawa pomocy (k. 75-78, 206-213, 257-263), a postępowania w tym zakresie zakończyły się postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającymi zażalenia na orzeczenia Sądu I instancji (k. 98- -104, 226-229, 277-281). W ostatnim postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (z 17 grudnia 2013 r.) wskazano, że wnioskodawca w dalszym ciągu uniemożliwił dokonanie oceny, jak w rzeczywistości kształtuje się jego sytuacja majątkowa. Podnosząc zaś, że jest osobą ubogą, która nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani dochodów, faktycznie nie ujawnił źródła utrzymania siebie i źródła finansowania ponoszonych wydatków, w tym związanych z posiadaniem wykazanych nieruchomości. Bez wyjaśnienia pozostawił kwestie związane z posiadanymi nieruchomościami, w szczególności dotyczące ich przeznaczenia i wartości. Wnioskodawca jest właścicielem mieszkania i trzech działek o powierzchni "[...]" m2, "[...]" m2 i "[...]" m2 . Dane o rodzajach działek, ich przeznaczeniu, położeniu i wartości zostały przez niego usunięte. Nie pozwolił zatem określić stanu posiadanego majątku i jego wartości, co uniemożliwia ustalenie możliwości wykorzystania jego potencjału. Nie wskazał w czytelny sposób, jak wykorzystuje każdą nieruchomość, a w przypadku gdy jakakolwiek nie przynosi dochodu - przyczyn braku jej wykorzystania w celu pozyskania źródła dochodu. Mimo, że, jak podnosi, od wielu miesięcy nie uzyskuje dochodu, nie wskazał, dlaczego w pierwszej kolejności nie wykorzystuje ich w celu pozyskania źródła dochodu, chociażby z tytułu dzierżawy, a ostatecznie z tytułu sprzedaży, chociażby tej, której w żaden sposób nie wykorzystuje. Ponoszenie kosztów utrzymania nieruchomości w sytuacji braku jakichkolwiek dochodów z nimi związanych nie wyczerpuje znamion racjonalnego działania i wydaje się mało wiarygodne. W sytuacji gdy strona posiada majątek o potencjalnie znacznej wartości, aktualny braku zyskiwania przez nią dochodów nie może sam w sobie uzasadniać przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca, posiadając wolny od obciążeń majątek, w skład którego wchodzi mieszkanie i trzy nieruchomości gruntowe, nie wykazał wiarygodnie, że wykorzystując racjonalnie ten majątek nie jest w stanie przezwyciężyć swoich problemów finansowych. W konkluzji Sąd stwierdził, iż wnioskodawca nie przedstawił informacji, które wskazywałyby na jego rzeczywistą sytuację materialną i zdolności finansowe w sposób nie budzący wątpliwości, wobec czego jego wniosek o przyznanie prawa pomocy należy ocenić jako niezasadny z powodu niemożności przeprowadzenia pełnej analizy posiadanych przez niego środków. Oddalając zażalenie na powyższe postanowienie, Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 lutego 2014 r. stwierdził, iż orzeczenie w zakresie przyznania prawa pomocy nie może zostać oparte na ustaleniach faktycznych o charakterze fragmentarycznym lub hipotetycznym. Strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania sądu, nie ma podstaw, by oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego ze złożonym wnioskiem. Taki kierunek wykładni art. 255 ppsa był przyjmowany również w sprawach, w których z żądaniem przyznania prawa pomocy zwracał się wnioskodawca, wobec czego powinien on mieć świadomość skutków prawnych nieprzedstawienia tych wszystkich informacji, które zostały uznane przez Sąd za istotne z punktu widzenia oceny zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości stanowisko, że przekazane do oceny Sądu pisma i wyjaśnienia nie wskazują jednoznacznie, jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa wnioskodawcy. Pozostawanie przez osobę składającą wniosek o przyznanie prawa pomocy w stanie ubóstwa nie jest uzależnione od subiektywnego nastawienia wnioskodawcy do swojej sytuacji majątkowej, ale od przyjętej przez Sąd oceny tejże sytuacji, która rozważana być musi w oparciu o zobiektywizowane kryteria. W niniejszej sprawie niewyjaśniona została przez wnioskodawcę jego sytuacja majątkowa związana z posiadanymi nieruchomościami, w szczególności kwestie dotyczące ich przeznaczenia i wartości. Skoro niemożliwe okazało się ustalenie rzeczywistej sytuacji materialnej wnioskodawcy, zarówno dochodowej jak i majątkowej, to odmowa przyznania prawa pomocy była zasadna. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż pomimo wskazań zawartych w postanowieniach Sądów wydanych w niniejszej sprawie, wnioskodawca składając kolejny wniosek powtórzył jedynie argumentację, jaką przedstawił we wcześniejszych wnioskach. Nie odniósł się natomiast w żaden sposób do stanowiska zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, co do nieujawnienia przez niego pełnych danych na temat jego rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej w zakresie wskazanym przez te Sądy. Wyjaśnienie w tych postanowieniach jak istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy ma poparcie go rzetelnymi i pełnymi informacjami we wskazanym zakresie usprawiedliwia zaniechanie ponownego wzywania wnioskodawcy do uzupełnienia materiału dowodowego przy rozpatrywaniu kolejnego jego wniosku i stwierdzenie, że nie wykazał on, że spełniona została przesłanka, uzasadniająca jego uwzględnienie. Nie dysponując pełną wiedzą na temat źródeł utrzymania wnioskodawcy oraz jego sytuacji majątkowej nie można stwierdzić bowiem, że składając kolejny wniosek wykazał, że jego sytuacja materialna uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. W tym względzie należy odnotować, iż z rozstrzygnięciem przedmiotowego wniosku wstrzymano się do czasu, w jakim wnioskodawca mógł zareagować na wezwanie mające na celu wyjaśnienie omówionych kwestii w nowo zainicjowanym przez niego postępowaniu w sprawie o sygn. akt II "[...]". Wnioskodawca nie przedłożył jednak w tej sprawie ani żadnych dokumentów źródłowych, ani żadnych dodatkowych oświadczeń. W konsekwencji brak jest podstaw do uznania, że od czasu postanowień Sądu nastąpiła zmiana okoliczności sprawy uzasadniająca przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.