II SO/Ol 31/11

Dnia 27 lutego 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lutego 2012 roku sprawy z wniosku A. Z. o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Aresztu Śledczego za niezastosowanie się do obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanawia odmówić wymierzenia grzywny. WSA/post.1 – sentencja postanowienia Pismem z dnia 5 grudnia 2011 r. A. Z. wniósł o wymierzenie Dyrektorowi Aresztu Śledczego grzywny w wymiarze do jej górnej granicy o jakiej mowa w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami, powoływanej dalej jako p.p.s.a.) z powodu naruszenia przez wymieniony organ nakazów i obowiązków z zakresu dyspozycji normy art. 54 § 2 p.p.s.a., bowiem organ w terminie trzydziestu dni od dnia wniesienia do organu skargi nie przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargi wraz z aktami sprawy. Powyższe działanie organu spowodowało, że od przeszło dwóch lat skarga nie może zostać rozpoznana z powodu braku wykonania przez organ ciążącego na nim obowiązku. W odpowiedzi na wniosek A. Z. Dyrektor Aresztu Śledczego wniósł o jego odrzucenie. Organ wskazał, że A. Z. domaga się załatwienia jego skargi skierowanej do WSA w Olsztynie z dnia 3 października 2009 r. w przedmiocie bezczynności organu do wydania dokumentacji z kasy zapomogowo-pożyczkowej. Pismem z dnia 20 lipca 2009 r. A. Z. wystąpił do Dyrektora Aresztu Śledczego o przekazanie poświadczającego dokumentu zawiadomienia za rok 2008 o stanie jego konta z kasy PKZP jak i rozliczenia jego stanu konta kasy PKZP z dniem 23 maja 2009 r. Pismem z dnia 11 sierpnia 2009 r. udzielono stronie stosownej odpowiedzi i w załączeniu przesłano stronie dokumentację o którą wnioskowała. W dniu 14 października 2009 r. A. Z. w załączeniu przesłał do Aresztu Śledczego 13 skarg skierowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na działanie organu " m.in. skargę z dnia 3 października 2009 r. w przedmiocie bezczynności organu w wydaniu dokumentacji z kasy zapomogowo-pożyczkowej. W odpowiedzi na powyższe pismo Dyrektor jednostki przy piśmie z dnia 26 października 2009 r. odesłał skarżącemu 13 pism zatytułowanych "skarga" bez nadania im biegu, wyjaśniając stronie swoją decyzję. W tym stanie rzeczy skarżący odesłane skargi z Aresztu Śledczego przesłał bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Sąd przy piśmie z dnia 19 listopada 2009 r. przesłał do organu, tj. Dyrektora Aresztu Śledczego 12 skarg A. Z., zobowiązując organ do przekazania przesłanych skarg sądowi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia, jednocześnie pouczając organ, że to do oceny Sądu należy rozstrzygnięcie czy doszło do bezczynności organu. Na nadesłane przez Sąd 12 skarg Dyrektor Aresztu Śledczego udzielił stosownych wyjaśnień. Przy piśmie z dnia 7 grudnia 2009 r. organ przekazał kompletną dokumentację wraz z wyjaśnieniami do nadesłanych przez Sąd skarg. W nadesłanej przez Sąd dokumentacji brak było skargi skarżącego z dnia 3 października 2009 r. w przedmiocie bezczynności organu w wydaniu dokumentacji z kasy zapomogowo-pożyczkowej. Stąd też organ nie zajął stanowiska w przedmiotowej sprawie. Organ wskazał, że domniemywać należy, że skarżący przesyłając do Sądu komplet pism-skarg nie załączył skargi z dnia 3 października 2009 r., która jest przedmiotem obecnej skargi z dnia 5 grudnia 2011 r. Z uwagi na fakt, że do organu nie została skierowana skarga A. Z. z dnia 3 października 2009 r. organ nie mógł zająć w przedmiotowej sprawie stanowiska, a zatem powyższą skargę uznać należy za bezpodstawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Wniosek o wymierzenie organowi grzywny nie jest zasadny. Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Z regulacji tej nie wynika, aby to organ administracji publicznej był adresatem skargi i aby to do jego kompetencji należała ocena dopuszczalności skargi lub jej zasadności. Stosownie bowiem do treści art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarga A. Z. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w kwestii wydania dokumentacji z kasy zapomogowo-pożyczkowej nie została przekazana do Sądu wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni. Organ bowiem zwrócił skargę skarżącemu bez nadania jej biegu. Dyrektor Aresztu Śledczego nie wykonał tym samym ciążącego na mim obowiązku. Stosownie do treści art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca użył w treści przepisu zwrotu "sąd może orzec o wymierzeniu grzywny", co wskazuje, że wymierzenie grzywny nie jest obligatoryjne i możliwość ta pozostawiona jest uznaniu sądu. W ocenie Sądu stwierdzenie, że wniosek strony o wymierzenie grzywny został złożony w sprawie nieobjętej właściwością sądu administracyjnego, powinno stanowić podstawę do odstąpienia od stosowania wnioskowanej sankcji, co na gruncie art. 55 § 1 p.p.s.a., pozostawiającego tę kwestię uznaniu sądu, jest dopuszczalne (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, 4. Wydanie, Warszawa 2011, str. 207 - 208). W sprawie niniejszej wskazać należy, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi A. Z. na bezczynność organu w kwestii wydania dokumentacji z kasy zapomogowo-pożyczkowej, jak i rozliczenia stanu konta. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na to, iż zakres stosowania środków określonych w ustawie p.p.s.a. jest dopuszczalny tylko w sprawach skarg objętych właściwością sądów administracyjnych. Sądy administracyjne mogą rozważać zastosowanie lub odmowę zastosowania wobec działalności administracji publicznej określonych ustawą środków wyłącznie w zakresie objętym właściwością sądów. Zastosowanie danego rodzaju środka następuje po rozpoznaniu sprawy zgodności z prawem zaskarżonego działania wykonującego administrację publiczną, a brak właściwości sądu administracyjnego wyłącza zastosowanie lub odmowę zastosowania środków przewidzianych omawianą ustawą. Wynika to expressis verbis z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego (por. B. Adamiak w glosie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2004 r. sygn. OSK 547/04 - OSP 2006r., nr 5 poz. 62). Ocena wymierzenia organowi grzywny winna więc być poprzedzona zbadaniem, czy w związku z wejściem w życie z dniem 13 sierpnia 2010 r. ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523 ze zm.) skarga wniesiona przez A. Z. podlegałaby kognicji sądu administracyjnego. Z przepisów rozdziału 20 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej określającego zasady rozpatrywania sporów o roszczenia funkcjonariuszy ze stosunku służbowego, wynika, że nie wszystkie sprawy podlegają załatwieniu w trybie postępowania administracyjnego i kontroli sądu administracyjnego. Część spraw, mimo że dotyczą stosunku służbowego, poddane zostały orzekaniu przez sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy, zaś niektóre ze spraw służbowych zostały wyłączone z możliwości ich zaskarżania w jakimkolwiek trybie. Jak wynika z art. 217 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej przez sprawy ze stosunku służbowego należy rozumieć: nawiązanie stosunku służbowego, powoływanie oraz mianowanie funkcjonariuszy na stanowiska służbowe, przenoszenie, odwoływanie i zwalnianie ze stanowisk służbowych, nadawanie stopni Służby Więziennej, zawieszanie w czynnościach służbowych, zwalnianie ze służby, stwierdzanie wygaśnięcia stosunku służbowego, ustalanie uposażenia, przyznawanie świadczeń pieniężnych oraz inne konieczne czynności związane z powstaniem, zmianą, ustaniem stosunku służbowego oraz realizacją wynikających z treści tego stosunku służbowego uprawnień i obowiązków funkcjonariuszy. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu sprawy takie rozstrzyga przełożony w formie pisemnej. Jednakże w ramach formy pisemnej ustawodawca przewidział różny tryb załatwiania spraw służbowych, a w konsekwencji również odmienny tryb zaskarżania rozstrzygnięć w tych sprawach. Zgodnie z art. 218 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej sprawy dotyczące zwolnienia ze służby, przeniesienia z urzędu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, przeniesienia na niższe stanowisko służbowe oraz zawieszenia w czynnościach służbowych rozstrzyga się w formie decyzji, od której funkcjonariusz może, w terminie 14 dni, wnieść odwołanie do wyższego przełożonego. Do postępowań w tych sprawach stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnych, a od decyzji organu odwoławczego przysługuje prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego (art. 218 ust. 4 i ust. 5 tej ustawy). Sprawy wynikające z podległości służbowej, dotyczące powoływania oraz mianowania na stanowiska służbowe, odwoływania oraz zwalniania ze stanowisk służbowych i przenoszenia do dyspozycji, nadawania stopni Służby Więziennej, delegowania do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, oddelegowania do wykonywania zadań służbowych poza Służbą Więzienną w kraju lub poza granicami państwa oraz powierzenia obowiązków służbowych na innym stanowisku służbowym rozstrzyga się w formie rozkazu personalnego, od którego odwołanie nie przysługuje (art. 219 ust. 1 i ust. 3 tej ustawy). Zgodnie zaś z art. 220 ustawy o Służbie Więziennej spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. W świetle tych unormowań należy stwierdzić, iż jakakolwiek sprawa dotycząca wydania dokumentów z kasy zapomogowo-pożyczkowej, czy rozliczenia stanu konta w tejże kasie nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Tym samym nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Ponadto wskazać należy, że to do stosownego organu Pracowniczej Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej Aresztu Śledczego należy wypowiedzenie się w kwestiach objętych skargą z 3 października 2009 r., a nie do organu, względem którego skarżący domaga się wymierzenia grzywny, tj. Dyrektora Aresztu Śledczego (§ 22 i 23 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 1992 r. w sprawie pracowniczych kas zapomogowo-pożyczkowych oraz spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych w zakładach pracy Dz. U. Nr 100, poz. 502 ze zm.). Dodatkowo za odmową wymierzenia organowi grzywny przemawia również okoliczność na którą zwrócił organ w odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny. Mianowicie po odesłaniu przez organ A. Z. trzynastu skarg wniesionych do Sądu za pośrednictwem organu w dniu 14 października 2009 r., A. Z. nadesłał bezpośrednio do Sądu dwanaście skarg, które następnie Sąd przekazał organowi celem nadania sprawom dalszego biegu. Następnie Sąd ukarał organ grzywnami za nieterminowe przekazanie do Sądy tychże dwunastu skarg. Organ obecnie nie jest w posiadaniu skargi z dnia 3 października 2009 r. wobec czego nie może przekazać jej do Sądu. Dyrektor Aresztu wyjaśnił przy tym, że był w błędnym przekonaniu, że nie jest właściwym organem administracji do rozpoznania żądań osoby, która nie jest już funkcjonariuszem służby więziennej. Jak wskazano A. Z. do Sądu przekazał dwanaście spraw bez skargi z 3 października 2009 r., wobec czego brak było możliwości nadania przez Sąd skardze z 3 października 2009 r. dalszego biegu. A. Z. również na wezwanie Sądu z dnia 15 grudnia 2011 r. nie przekazał opisanej skargi, tak więc i obecnie brak jest możliwości nadania skardze dalszego biegu. Tak więc skarga nie może być rozpoznana, skoro nie wpłynęła do Sądu za pośrednictwem organu, jak i nie została złożona w Sądzie bezpośrednio przez skarżącego. Ponadto A. Z. w piśmie z dnia 4 stycznia 2012 r. wyjaśnił, że nie żąda rozpoznania przez Sąd merytorycznie skargi z dnia 3 października 2009 r., a jedynie wymierzenia organowi grzywny. Tymczasem wniosek o wymierzenie organowi grzywny ma na celu zdyscyplinowanie organu do tego, aby przekazał skargę w terminie, co ma służyć umożliwieniu sądowi jej rozpoznania. Skoro skarżący nie doręczył sądowi takiej skargi, ani nie przekazał jej ponownie do organu, to skardze nie można nadać dalszego biegu. W sprawie odpada więc cel dla jakiego ustawodawca wprowadził art. 55 § 1 p.p.s.a., skoro skarżący na obecnym etapie nie przejawia inicjatywy do nadania skardze dalszego biegu, to nie ma konieczności dyscyplinowania organu w tej konkretnej sprawie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. odmówił wymierzenia organowi grzywny.