II SO/Ol 39/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. A. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie pisma J. A. z dnia 30 grudnia 2008 r. w przedmiocie bezczynności organów postanawia odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku z dnia 17 lutego 2009 r., złożonym na urzędowym formularzu, J. A. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie jego pisma z dnia 30 grudnia 2008 r. w przedmiocie bezczynności organów. W uzasadnieniu, powołując się na trudną sytuację rodziny podniósł, iż pokrywanie kosztów sądowych jest dodatkowym obciążeniem i tak skromnego budżetu domowego. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i czwórką dzieci, "[...]". Do ich majątku należy dom, nieruchomość rolna (grunty rolne o powierzchni "[...]", w tym "[...]" dzierżawione przez wnioskodawcę i lasy o powierzchni "[...]") oraz samochód "[...]". W rubryce nr 10 wnioskodawca wykazał dochody z tytułu rolnictwa w kwocie 710 zł oraz z tytułu umowy zlecenia "[...]", natomiast w rubryce nr 11 wskazał, iż jego żona pobiera ponadto świadczenia rodzinne w łącznej kwocie 1.302 zł. Do wniosku wnioskodawca załączył kserokopie: zaświadczenia o wysokości szacunkowego rocznego dochodu z gruntów rolnych za 2008 r., umowy zlecenia z dnia "[...]", zaświadczenia o wysokości świadczeń rodzinnych "[...]" oraz rachunków za energię. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 19 lutego 2009 r. do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, wnioskodawca przedłożył pismo procesowe z dnia 2 marca 2009 r., w którym oświadczył, iż nie prowadzi działalności rolniczej i w konsekwencji nie osiąga rzeczywistego dochodu z tej działalności oraz nie otrzymuje dopłat, dotacji i płatności z tego tytułu. Wskazał, iż z załączonej do przedmiotowego pisma decyzji w przedmiocie podatku rolnego wynika, iż posiada grunty rolne o powierzchni "[...]" ("[...]"), wykorzystywane jako łąki. Wyjaśnił, iż z tytułu umowy zlecenia z dnia "[...]" otrzymał wynagrodzenie wypłacone w dniach "[...]" i "[...]" w kwocie po "[...]". Oświadczył jednocześnie, iż obecnie nie wiążą go umowy o pracę, zlecenia, o dzieło. Wskazał, iż jego rodzina ponosi miesięcznie wydatki na energię, ubezpieczenie (KRUS), podatek rolny, dojazdy syna do szkoły oraz niezbędne artykuły i żywność. Opłata za dzierżawę gruntów za ostatni rok nie jest dotychczas uregulowana. Podniósł, iż dzieci korzystają ze stypendium szkolnego i dożywiania w szkole, na dowód czego załączył do przedmiotowego pisma 6 egzemplarzy decyzji Wójta Gminy S. Wnioskodawca i jego rodzina nie korzystają natomiast z pomocy osób trzecich. Do wniosku załączone zostały wyciągi z rachunku bankowego za okres od dnia 8 grudnia 2008 r. do dnia 6 lutego 2009 r. i informacja o transakcji z dnia 25 lutego 2009 r. oraz kserokopie: potwierdzenia zapłaty składki ubezpieczenia (KRUS) za IV kwartał 2008 r., dwóch imiennych biletów miesięcznych na syna i zawiadomienia o płatności opłaty z tytułu umowy dzierżawy. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, że w sprawie występuje przesłanka uzasadniająca zwolnienie od kosztów. To strona ma zatem przekonać Sąd, iż znajduje się w sytuacji, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji powinna ona przekonująco uzasadnić swój wniosek, a przekazywane informacje formułować w sposób precyzyjny, tak aby nie budziły wątpliwości oraz nie pozostawały ze sobą w sprzeczności. W niniejszej sprawie, w z związku z potrzebą wyjaśnienia wątpliwości, jakie pojawiły się na tle oświadczenia, złożonego przez wnioskodawcę w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie dotyczącym m.in. powierzchni wykazanej nieruchomości rolnej, jak również prowadzonej działalności rolniczej (w związku z wykazanym dochodem z tytułu "rolnictwa"), skierowane zostało do niego wezwanie z dnia 19 lutego 2009 r. z żądaniem przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Pomimo, że wnioskodawca w zasadzie uczynił zadość przedmiotowemu wezwaniu ustosunkowując się w piśmie procesowym z dnia 2 marca 2009 r. do poruszonych w nim kwestii oraz przedkładając prawie wszystkie żądane dokumenty, nie jest możliwe pozytywne rozpoznanie jego wniosku. Z uwagi na treść złożonych przez wnioskodawcę w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy oświadczeń trudno przypisać im bowiem walor wiarygodności. Wskazać należy, iż zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy, złożonym w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, dochód jaki osiąga wraz z żoną z tytułu "rolnictwa" wynosi 710 zł miesięcznie (rubryka nr 10), podczas gdy w oświadczeniu złożonym w piśmie procesowym z dnia 2 marca 2009 r. (na wezwanie do wskazania rzeczywistego, a nie szacunkowego, dochodu/straty z działalności rolniczej), wnioskodawca oświadczył, iż nie prowadzi działalności rolniczej i w konsekwencji nie osiąga rzeczywistego dochodu z tej działalności, nie otrzymuje też dopłat, dotacji i płatności z tego tytułu. Stwierdzić jednak należy, iż skoro wnioskodawca nie prowadzi w rzeczywistości jakiejkolwiek działalności rolniczej i nie osiąga z tego tytułu jakichkolwiek dochodów to nielogiczne było wykazanie w rubryce nr 10 formularza wniosku ("Dochody") - szacunkowych dochodów z "rolnictwa", szczególnie w sytuacji gdy ich wysokość odbiega w znaczny sposób od wysokości dochodów rzeczywistych. Dodatkowo zauważyć należy, iż w tych warunkach niezrozumiałe jest dzierżawienie przez wnioskodawcę dodatkowych gruntów rolnych skoro nie są wykorzystywane w działalności rolniczej, a ich dzierżawa wiąże się z koniecznością ponoszenia opłat, obciążających dodatkowo budżet domowy. Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy oświadczenia wnioskodawcy w zakresie dotyczącym "prowadzonej" działalności rolniczej i uzyskiwanego z tego tytułu dochodu nie mogą być uznane za wiarygodne, a tylko w oparciu o takie możliwa jest ocena rzeczywistej sytuacji materialnej wnioskodawcy i jego rodziny. Wobec braku rozwiania wątpliwości co do działalności wnioskodawcy jako rolnika (wnioskodawca opłaca także składki na ubezpieczenie społeczne rolników) i wysokości dochodu uzyskiwanego z tego tytułu nie jest możliwe ustalenie w sposób jednoznaczny, że sytuacja materialna jego i jego rodziny nie pozwala na uiszczenie pełnych kosztów postępowania. Wskazać należy, iż oświadczenia, które budzą wątpliwości, nie mogą stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że w warunkach niniejszej sprawy wnioskodawca nie wykazał, że istnieje podstawa uzasadniająca zwolnienie go od kosztów sądowych, czy to w całości, czy też w części. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.