II SO/Ol 4/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J.G. i G.L. o wymierzenie Prokuratorowi Rejonowemu Olsztyn-Południe w Olsztynie grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanawia: oddalić wniosek J.G. i G.L. wnieśli 25 stycznia 2024 r. skargę na bezczynność Prokuratora Rejonowego Olsztyn-Południe w Olsztynie w udostępnieniu informacji publicznej. Prokurator Rejonowy przekazał tę skargę z odpowiedzią na skargę do Sądu 22 lutego 2024 r. Skarżący w piśmie procesowym z 22 kwietnia 2024 r. podtrzymali skargę i wnieśli o nakazanie organowi udostępnienie żądanej informacji, stwierdzenie, że dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie wnieśli o wymierzenie Prokuratorowi Rejonowemu grzywny za nieprzekazanie ww. skargi w terminie 14 dni. Wnieśli też o wyłączenie sędziego WSA od rozpoznawania ich sprawy oraz o przesuniecie terminu posiedzenia, gdyż nie mogli zapoznać się z kopią akt sprawy. W piśmie z 9 maja 2024 r. Prokurator Rejonowy wniósł o nieuwzględnienie wniosku o wymierzenie grzywny. Stwierdził, że określony w art. 54 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym, termin został dotrzymany. Skarga wpłynęła bowiem do Prokuratury 25 stycznia 2024 r. i 21 lutego 2024 r. została przekazana Sądowi z odpowiedzią na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Przepis ten statuuje obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia, przy czym przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy. Termin taki przewidziany został w art. 21 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: "u.d.i.p."), zgodnie z którym do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Stosownie do art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Uprawnienie sądu do nałożenia na organ grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. aktualizuje się w razie łącznego spełnienia dwóch warunków: naruszenia obowiązku przekazania sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenia stosownego wniosku przez skarżącego. Nie budzi wątpliwości, że naruszenie obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. jest jedyną materialnoprawną przesłanką wymierzenia organowi grzywny. Obowiązek przekazania akt sprawy ma charakter bezwzględny. Jak stwierdził NSA w uzasadnieniu uchwały z 3 listopada 2009 r. II GPS 3/09 (publ. orzeczenia.nsa.gov.pl), ustanowienie terminu na dopełnienie obowiązku przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie, a organ musi dochować terminu z art. 54 § 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu do ww. uchwały NSA wywiódł, że funkcja dyscyplinująca omawianej grzywny polega na przymuszeniu organu grzywną do przesłania skargi, odpowiedzi na nią oraz akt sprawy. Aktualizuje się ona zatem, gdy organ nie dopełnił tej czynności, a sąd chce na nim wymóc jej dokonanie. Wobec tego przekroczenie terminu wiąże się z funkcją represyjną, niezależnie od tego, czy organ przesłał skargę, odpowiedź na skargę i akta przed posiedzeniem sądu, czy też nie. Sąd, który wymierza grzywnę mimo dopełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a. przed posiedzeniem sądu, ale z uchybieniem terminu, wymierza ją wyłącznie za uchybienie terminu. W tym względzie funkcja represyjna art. 55 § 1 p.p.s.a. znajduje również uzasadnienie w potrzebie ochrony konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 pełni ponadto funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służyć ma zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości przez ukarany organ i przez inne organy. Rozpoznając sprawę z wniosku złożonego w trybie art. 54 § 2 p.p.s.a., nie można pominąć, że stwierdzenie zaistnienia przesłanek przewidzianych w art. 55 § 1 p.p.s.a. nie zawsze musi skutkować nałożeniem grzywny. Mimo przypisywaniu omawianej instytucji ww. funkcji, ustawodawca nie uznał bowiem za konieczne i celowe wprowadzenie obowiązku wymierzenia przez sąd grzywny w każdym przypadku niezastosowania się organu do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Nałożenie tej sankcji uzależnione bowiem zostało od inicjatywy strony skarżącej. Podkreślenia też wymaga, że w przypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanek do wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu przysługuje luz decyzyjny. Orzeczenie w tym zakresie ma charakter uznaniowy, a sąd może, w sytuacji gdy skarga nie została przekazana w terminie, odstąpić od wymierzenia grzywny. Sąd, podejmując rozstrzygnięcie w tym przedmiocie, powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi charakter sprawy, przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek przekazania skargi wraz z aktami oraz czy przekazanie kompletnych akt administracyjnych opóźniło rozpoznanie sprawy. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu naruszenie art. 21 ust. 1 u.d.i.p. przez przekroczenie terminu przekazania skargi do Sądu. Skarga wpłynęła do organu 25 stycznia 2024 r. Prokurator Rejonowy winien był zatem ją przekazać do Sądu z aktami i odpowiedzią na skargę w terminie 15 dni, tj. najpóźniej do 9 lutego 2024 r. Skarga została przekazana do Sądu 22 lutego 2024 r. (data pieczęci na przesyłce pocztowej). Oceniając zasadność wymierzenia grzywny, Sąd wziął pod uwagę, że skarżący złożyli wniosek o wymierzenie grzywny dopiero 22 kwietnia 2024 r. po otrzymaniu odpowiedzi na skargę i wezwań do uzupełnienia braków formalnych skargi (doręczonych 4 marca 2024 r.) i po otrzymaniu 18 marca 2024 r. zarządzenia, którym m.in. wyznaczono termin posiedzenia niejawnego w sprawie ze skargi na bezczynność na 23 kwietnia 2024 r. Wniosek w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. złożony po 2 miesiącach od otrzymania skargi przez Sąd, na dzień przed wyznaczonym terminem rozpoznania skargi, niewątpliwie nie miał na celu obrony prawa skarżących do sądu ani do terminowego rozpoznania ich skargi. Istotne jest, że w ocenie Sądu, intencją organu nie było pozbawienie skarżących prawa do sądu, skoro skarga z niezbędnymi dokumentami została Sądowi przekazana bez uprzedniego podjęcia jakiejkolwiek interwencji zarówno przez Sąd, jak i skarżących. Nadto, skarga, odpowiedź na skargę i kompletne akta sprawy zostały przekazane do Sądu z nieznacznym tylko opóźnieniem, a z wyjaśnień organu przedstawionych w odpowiedzi na wniosek wynika, że nieprzekazanie skargi w terminie nie było podyktowane intencjonalnym działaniem, ale błędnym zastosowaniem się przez organ do terminu przewidzianego w art. 54 § 2 p.p.s.a. W świetle opisanych faktów wymierzenie grzywny nie jest konieczne dla osiągnięcia skutku dyscyplinującego i prewencyjnego. Okoliczności związane z przekazaniem skargi wskazują bowiem, że jej nieterminowe przesłanie Sądowi miało charakter incydentalny, pozbawiony premedytacji i wynikało z pominięcia regulacji szczególnej. Wątpliwym jest, aby organ dopuścił się takiego naruszenia w przyszłości. Wobec powyższego niezasadne byłoby wymierzenie grzywny wyłącznie w celu represyjnym, w sytuacji gdy opóźnienie było kilkudniowe i nie było zamierzone, a nadto mieściło się w terminie zakreślonym przez przepisy p.p.s.a., błędnie przyjętym przez organ. Organ wypełnił obowiązek przekazania skargi z aktami sprawy przed złożeniem wniosku o wymierzenie grzywny, a przekazanie skargi nie opóźniło rozpoznania sprawy. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.