II SO/Ol 6/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku D. S. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" na skutek sprzeciwu D. S. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt II SO/Ol 6/08 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia zwolnić D. S. od wpisu sądowego od skargi. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wpłynął, złożony na urzędowym formularzu, wniosek D.S. o przyznanie jej częściowego prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2008 r., referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego prawa pomocy. W uzasadnieniu, w oparciu o poglądy zawarte w literaturze i orzecznictwie, wywiedziono, że z treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zmianami, zwanej dalej p.p.s.a.), wynika jednoznacznie, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczącej jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niedopełnienie powyższego uniemożliwia dokonanie właściwej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i przesądza w konsekwencji o odmowie uwzględnienia wniosku. Nieuzupełnienie wniosku należy bowiem traktować jako niewskazanie przez wnioskodawcę, iż nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie zaistniała taka sytuacja, gdyż wnioskodawczyni, mimo pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, nie udzieliła żadnej odpowiedzi na wezwanie z dnia 6 maja 2008 r. D.S. w ustawowym terminie wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego. We wniesionym sprzeciwie wnioskodawczyni podniosła, że zawsze rzetelnie, sumiennie i terminowo wykonywała wszelkie wezwania referendarza oraz Sądu. Oświadczyła, że nie doręczono jej innego wezwania poza wezwaniem do złożenia własnoręcznego podpisu pod oświadczeniem. Wobec utraty mocy postanowienia referendarza, wnioskodawczyni dołączyła do sprzeciwu oświadczenia, do złożenia którego wezwana została pismem, o którym mowa w postanowieniu, od którego wniesiono sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ w niniejszej sprawie sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpatrzeniu przez Sąd . W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek D.S. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, obejmujące zwolnienie od wpisu od skargi, zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy jedynym kryterium podlegającym ocenie jest stan majątkowy strony, a obowiązkiem Sądu jest przyznanie prawa pomocy, jeśli strona wykaże przesłanki określone cytowanym przepisem. Z powyższej normy wynika również, że Sąd wydaje orzeczenie w tej sprawie na podstawie oświadczeń strony, mając na uwadze okoliczności podane w tym oświadczeniu i – w razie potrzeby – przedstawione przez stronę dowody. Stosownie bowiem do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zatem to od aktywności wnioskodawcy zależy, czy możliwe będzie ustalenie jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Wnioskodawczyni w złożonym na urzędowym formularzu wniosku oświadczyła, że w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 684/07 została zwolniona od kosztów sądowych, zaś po tym okresie stan majątkowy rodziny pogorszył się, gdyż pracujący za granicą mąż skarżącej uległ wypadkowi, obecnie leczy uraz i nie pracuje. Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem S. i trojgiem dzieci. Córka jest niepełnosprawna i wymaga specjalistycznego leczenia, natomiast niepełnosprawny syn M. pracuje i jego dochód wynosi ok. 1.200 zł. Do majątku rodziny należy 1/2 domu i działki. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę syna M. w kwocie 1.200 zł miesięcznie oraz zarobków męża w wysokości 1.500 zł miesięcznie, co wynika z umowy o pracę z dnia 25 kwietnia 2008 r. Wnioskodawczyni określiła kwotę wydatków stałych (m.in. opłaty za media, telefon, telewizor, spłata pożyczki, bilet syna i leki) w łącznej wysokości 1.080 zł, zaś sumę wydatkowaną na codzienne utrzymanie, edukację dzieci i wyjazdy do specjalistów na ok. 2.000 zł. W ocenie Sądu sytuacja materialna skarżącej pozwala przyjąć, iż uiszczenie wpisu w wysokości 100 zł wykracza poza granice możliwości płatniczych skarżącej, a tym samym spowodowałoby uszczerbek, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd zwalniając skarżącą z kosztów sądowych uwzględnił, że na dzień złożenia wniosku całkowity dochód rodziny wynosi 2.700 zł. Natomiast stałe miesięczne koszty utrzymania wynoszą ok. 3.080 zł. Zatem dochód rodziny nie jest nawet wystarczający na pełne pokrycie koniecznych wydatków rodziny. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd uwzględnił także fakt sprawowania przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną córką, z czym bez wątpienia wiążą się wzmożone koszty utrzymania. Mając na uwadze powyższe, Sąd – podobnie jak w sprawie sygn. akt II SA/Ol 684/07- uznał, że uiszczenie wpisu od skargi nie mieści się w granicach możliwości finansowych wnioskodawczyni, zachodzą więc przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, choć wpis od skargi nie jest wysoki, to obciążenie finansowe, jakie strona musiałaby ponieść w postępowaniu związanym z wniesieniem skargi, w zestawieniu z możliwościami finansowymi strony, uzasadniają przyznanie D.S. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, Wnioskodawczyni wykazała bowiem, że z dochodów, które otrzymuje, po odliczeniu wydatków na utrzymanie domu, nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i członków rodziny. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.