II SO/Ol 9/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 27 września 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie rozbiórki garażu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. M.K. - wskazując, iż w dniu 27 sierpnia 2007 r. złożyła za pośrednictwem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego skargę na decyzję z dnia "[...]", nakazującą jej dokonanie rozbiórki rozbudowanego garażu murowanego na działce nr "[...]" przy ul. "[...]" w "[...]" - złożyła w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W jego uzasadnieniu podniosła, iż jest samotną emerytką, która ze względu na wiek ("[...]" l.) i stan zdrowia potrzebuje fachowej pomocy prawnej, jednakże jej sytuacja materialna nie pozwala na opłacenie adwokata, bez pomocy którego nie jest w stanie należycie reprezentować swoich praw. Z zawartego w wniosku oświadczenia wynika, iż dochodem wnioskodawczyni jest renta w wysokości 962, 66 zł brutto (z kserokopii przekazów pocztowych wynika, iż jest to kwota wypłacana) a majątkiem mieszkanie o powierzchni 36, 80 m2. W piśmie z 19 września 2007 r. M. K. oświadczyła, iż jej stałe wydatki bytowe to opłaty za: mieszkanie (123 zł), prąd (25 zł), gaz (25 zł), RTV (30 zł), leki (150 zł). Wnioskodawczyni przedłożyła również w postaci kopii zaświadczenie o waloryzacji emerytury, w/w decyzję, odwołanie i skargę. Z treści dwóch ostatnich dokumentów wynika, iż jest ona posiadaczem działki i posadowionego na niej budynku "garażowo--gospodarczego". Rozstrzygając w przedmiocie zgłoszonego wniosku zważono, co następuje: Zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niej profesjonalnego pełnomocnika, stanowiące przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania [art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zmianami), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.]. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, następuje zaś, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). str. 2 Sygn. akt II SO/OI 9/07 Użycie we wskazanych przepisach określenia "gdy wykaże" oznacza, że wnioskodawca ma przekonać Sąd, że znajduje się w którejś z określonych w nich sytuacji. Wynika z nich również, iż nie wystarczy wykazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy jego sytuację materialną, bowiem chodzi co najmniej o taką sytuację, gdy posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie tych kosztów spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb bytowych. Tymczasem, jak wynika z posiadanych informacji, sytuacja materialna M.K. pozwala jej czynić wydatki, którym z pewnością daleko do miana niezbędnych. Okoliczność ponoszenia szeregu nakładów (vide: odwołanie i skarga) w celu posiadania budynku "garażowo-gospodarczego" w przypadku osoby, której nie jest on potrzebny (np. do pracy zarobkowej), świadczy o tym, iż dzięki niewysokim, jednak stałym dochodom ma ona, obiektywnie rzecz biorąc, możliwość wygospodarowania środków, które wystarczyłyby na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. To zaś, w jaki ów potencjał jest przez nią pożytkowany nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada dostateczne środki na sfinansowanie swego udziału w procesie. W przeciwnym bowiem razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb nie zasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby zostałby przerzucony na współobywateli. Z ich środków pochodzą przecież dochody budżetu państwa, z jakich pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Reasumując, wnioskodawczyni nie wykazała, iż jest osobą ubogą, w przypadku której należy uczynić wyjątek od generalnej zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowego związanych ze ich udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.) ze względu na rzeczywisty, obiektywny brak możliwości w tym zakresie. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji. Na marginesie należy zwrócić uwagę wnioskodawczyni na to, iż w razie uwzględnienia skargi przez Sąd przysługiwać jej będzie zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw od organu, który wydał zaskarżony akt (art. 200 p.p.s.a.). Godzi się również wyjaśnić skarżącej, iż niepotrzebnie obawia się, że bez udziału adwokata jej interes nie będzie należycie chroniony. Reprezentowanie skarżącego przez profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu przed wojewódzkim sądem str. 3 Sygn. akt II SO/OI 9/07 administracyjnym nie warunkuje bowiem realizacji prawa do sprawiedliwego procesu. Wynika to z tego, iż w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji nie występuje ograniczenie zdolności postulacyjnej strony w postaci tak zwanego przymusu adwokacko-radcowskiego (art. 175 § 1, art. 194 § 4 p.p.s.a.) a sąd nie jest związany granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.), co oznacza, że dokonuje oceny zgodności z prawem czynności organu administracji, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd jest ponadto obowiązany udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Nie jest przy tym wymagane stawiennictwo stron na rozprawie. W razie ich nieobecności przewodniczący lub wyznaczony przez niego sędzia sprawozdawca przedstawia ich wnioski, twierdzenia i dowody znajdujące się w aktach sprawy (art. 108 p.p.s.a.) slr.4