II SO/Ol 9/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.Z. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z wniosku A.Z. o wymierzenie grzywny Wojewodzie "[...]" w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanawia odmówić częściowego zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych i ustanowienia dla niego radcy prawnego. We wniosku z 2 maja 2014 r. (k. 124-125 akt) A.Z. wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (zwolnienie z wpisu od skargi) i ustanowienie radcy prawnego. Wnioskodawca podniósł, iż "jest osobą ubogą niekorzystającą z zasiłków od Państwa Polskiego oraz (...) nie posiada oszczędności ani też przedmiotów wartościowych celem ich spieniężenia w tym i dochodów". Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, sam prowadzi gospodarstwo domowe. Jego jedyny majątek stanowią: "budynek mieszkalny do rozbiórki", mieszkanie oraz nieruchomość rolna. Wnioskodawca nie wykazał żadnych dochodów. Wskazał, iż "posiadana nieruchomość rolna nie stanowi źródła zarobkowego dochodu (...) a jedynie (...) główne źródło wyżywienia (...) na skutek prowadzonych na nich na własne potrzeby konsumpcyjne upraw i jedynie do prywatnej konsumpcji celem przeżycia". Zgodnie z unormowaniem zawartym w art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, jakim jest częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie na jej rzecz profesjonalnego pełnomocnika, następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona powinna zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Mając na uwadze powyższe zauważyć należy, iż rozpoznawany obecnie wniosek jest kolejnym postulatem wnioskodawcy o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie - po wniosku z o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 14-15), a następnie o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (k. 74-75). Wnioskodawcy dwukrotnie odmówiono przyznania prawa pomocy (k. 44-50, 93-99), a postępowania w tym zakresie zakończyły się postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającymi zażalenia na orzeczenia Sądu I instancji (k. 63-65, 109-113). W ostatnim postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (z 28 stycznia 2014 r.), odnosząc się do niepełnej odpowiedzi wnioskodawcy na wezwanie do złożenia odpowiednich oświadczeń oraz dokumentów (k. 17), stwierdzono m.in., iż orzeczenie w zakresie przyznania prawa pomocy nie może zostać oparte na ustaleniach faktycznych o charakterze fragmentarycznym lub hipotetycznym. Strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania sądu, nie ma podstaw, by oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego ze złożonym wnioskiem. Taki kierunek wykładni art. 255 ppsa był przyjmowany również w sprawach, w których z żądaniem przyznania prawa pomocy zwracał się wnioskodawca, wobec czego powinien on mieć świadomość skutków prawnych nieprzedstawienia tych wszystkich informacji, które zostały uznane przez Sąd za istotne z punktu widzenia oceny zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Niewskazanie przez wnioskodawcę, kto udziela mu pomocy finansowej, w jakiej następuje to formie i zakresie, czyni sytuację majątkową strony niewyjaśnioną. Nie można bowiem za niewadliwą podstawę przyznania prawa pomocy uznać ustalenia, które opis sytuacji materialnej wnioskodawcy sprowadza do wskazania, że jest on osobą bezrobotną, bez jakichkolwiek własnych dochodów i źródeł utrzymania, która czerpie środki potrzebne do przeżycia z pomocy nieokreślonych bliżej osób, aczkolwiek zaliczanych do szeroko pojmowanych członków rodziny, a posiadane składniki majątkowe (nieruchomości) należące do wnioskodawcy, z racji przyjętej oceny o nieopłacalności ich gospodarczego wykorzystania, przybierają charakter niejako "niedochodowy". Oddalając zażalenie na powyższe postanowienie, Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 14 marca 2014 r. stwierdził m.in., iż przekazane do oceny pisma i wyjaśnienia nie wskazują jednoznacznie, jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa wnioskodawcy. Pozostawanie przez osobę składającą wniosek o przyznanie prawa pomocy w stanie ubóstwa nie jest uzależnione od subiektywnego nastawienia wnioskodawcy do swojej sytuacji majątkowej, ale od przyjętej przez Sąd oceny tejże sytuacji, która rozważana być musi w oparciu o zobiektywizowane kryteria. W niniejszej sprawie niewyjaśniona została przez wnioskodawcę jego sytuacja majątkowa związana z posiadanymi nieruchomościami, w szczególności kwestie dotyczące ich przeznaczenia i wartości. Skoro niemożliwe okazało się ustalenie jego rzeczywistej sytuacji materialnej, zarówno dochodowej jak i majątkowej, to tym samym zasadna była odmowa przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż pomimo wskazań, zawartych w postanowieniach Sądów wydanych w niniejszej sprawie, wnioskodawca składając kolejny wniosek powtórzył jedynie argumentację, jaką zawarł we wcześniejszych wnioskach. Nie odniósł się natomiast w żaden sposób do stanowiska zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, co do nieujawnienia przez niego pełnych danych na temat jego rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej w zakresie wskazanym przez te Sądy. Wyjaśnienie w tych postanowieniach jak istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy ma poparcie go rzetelnymi i pełnymi informacjami we wskazanym zakresie usprawiedliwia zaniechanie ponownego wzywania wnioskodawcy do uzupełnienia materiału dowodowego przy rozpatrywaniu kolejnego jego wniosku i stwierdzenie, że nie wykazał on, że spełniona została przesłanka, uzasadniająca jego uwzględnienie. Nie dysponując pełną wiedzą na temat źródeł utrzymania wnioskodawcy oraz jego sytuacji majątkowej nie można stwierdzić bowiem, że składając kolejny wniosek wykazał, że jego sytuacja materialna uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. W tym względzie należy odnotować, iż wnioskodawca mógł zareagować na wezwanie mające na celu wyjaśnienie omówionych kwestii w nowo zainicjowanym przez niego postępowaniu w sprawie o sygn. akt "[...]". Wnioskodawca nie przedłożył jednak w tej sprawie ani żadnych dokumentów źródłowych, ani żadnych dodatkowych oświadczeń. W konsekwencji brak jest podstaw do uznania, że od czasu postanowień Sądu nastąpiła zmiana okoliczności sprawy uzasadniająca przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.