II SPP/Ol 89/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w dniu 30 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania na skutek sprzeciwu J. S. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 20 września 2019 r., sygn. akt II SPP/Ol 89/19 postanawia zmienić zaskarżone postanowienia w ten sposób, że przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. WSA/post.1 - sentencja postanowienia We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący – J. S. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z uwagi na jego braki formalne, skarżący wezwany został przez referendarza sądowego do ich uzupełnienia, a ponadto - w związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat jego aktualnej sytuacji życiowej oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia - do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji rodzinnej (poprzez wskazanie - wobec jego oświadczenia, zawartego w skardze, zgodnie z którym mieszka u swojej mamy - przyczyny, dla której nie wykazał jej w rubryce nr 6 jako osoby, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym) oraz sytuacji majątkowej (w zakresie odnoszącym się do tytułu prawnego/faktycznego przysługującego skarżącemu do mieszkania, zlokalizowanego pod adresem, wykazanym jako adres jego zamieszkania oraz miejsca położenia mieszkania, wykazanego w rubryce nr 7.1. oraz aktualnego sposobu jego wykorzystania), a także wyciągów z posiadanych przez skarżącego i ewentualne osoby, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych z okresu od dnia 1 czerwca 2019 r. do dnia udzielenia odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, a w przypadku nieposiadania przez skarżącego i/lub te osoby rachunku/rachunków - pisemnego oświadczenia o nieposiadaniu przez skarżącego i/lub daną osobę jakichkolwiek rachunków bankowych. W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieusunięcie braków formalnych wniosku w wyznaczonym terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania, natomiast nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie, skarżący przesłał uzupełniony w zakresie braków formalnych formularz PPF. W jego uzasadnieniu stwierdził, że zasiłek, który pobiera, jest niski, a przy jego chorobie i wydatkach na leki nie jest możliwe poczynienie oszczędności. Skarżący wymienił swoje choroby i wskazał, że koszt leków to ok. 300 zł, co powoduje, że jest mu bardzo trudno się utrzymać. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi sam gospodarstwo domowe. W rubryce nr 7.1. "Nieruchomości", skarżący wykazał mieszkanie o powierzchni 53,04 m2, w rubryce nr 10 - dochód z tytułu zasiłku stałego w kwocie 645 zł, zaś w rubryce nr 11 "Zobowiązania i stałe wydatki" wskazał, że w mieszkaniu, w którym obecnie czasowo mieszka płaci tylko za energię, telewizję i gaz. Powtórzył też, że na koszty leczenie poświęca ok. 300 zł. Wraz z formularzem PPF skarżący przedłożył dodatkowe oświadczenie, w którym wskazał, że obecnie mieszka w mieszkaniu matki, która przebywa w zakładzie opiekuńczym. Do swojego domu nie może wrócić, ponieważ córka wymieniła zamki w drzwiach i wyrzuciła jego rzeczy. Do oświadczenia załączył protokół zdawczo-odbiorczy z 1983 r. dotyczący mieszkania wykazanego w rubryce nr 2.1. Nie wynika z niego powierzchnia mieszkania. Postanowieniem z dnia 20 września 2019 r. Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, skarżący nie przedłożył wszystkich żądanych dokumentów źródłowych, co sprawia, że nie jest możliwe dokonanie oceny jego rzeczywistej sytuacji materialnej. W złożonym sprzeciwie skarżący podniósł, że poza otrzymywanym zasiłkiem stałym nie posiada żadnych dodatkowych dochodów, żyje na skraju nędzy. Zamieszkuje w mieszkaniu swojej matki, która ma 93 lata i przebywa w zakładzie opieki zdrowotnej. Emerytura matki przechodzi na szpital w ramach kosztów pobytu i utrzymania. Skarżący ponosi jedynie część opłat za mieszkanie, tj. energię elektryczną, gaz i telewizor. Pozostałe opłaty wnosi jego siostra. Skarżący argumentował, że po powrocie mamy ze szpitala nie będzie miał gdzie mieszkać. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje: Stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpoznając sprzeciw, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym (obejmującym, zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym (obejmującym, zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przytoczonego przepisu wynika, że ubiegającego się o to prawo obciąża obowiązek wykazania, iż znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Trzeba mieć na względzie, że instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi kosztów sądowych. Dlatego też prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 czerwca 2018 r., sygn. akt II OZ 645/18, orzeczenia.nsa.gov.pl). Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika zatem, że spełnienie przesłanek określonych w tych unormowaniach obliguje sąd do przyznania prawa pomocy w określonym zakresie. Jednak obowiązek udzielenia przez sąd prawa pomocy powstaje w sytuacji, w której wnioskodawca uprawdopodobni brak środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym, to na stronie postępowania spoczywa ciężar wykazania, że w sprawie występują przesłanki uzasadniające uwzględnienie jej wniosku i przyznanie prawa pomocy. Odnosząc powyższe uregulowania do rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że sprzeciw zasługuje na uwzględnienie, gdyż strona skarżąca wykazała, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak wynika ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału aktowego skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Utrzymuje się jedynie z zasiłku stałego w wysokości 645 zł, który z całą pewnością nie jest świadczeniem wysokim. Skarżący na koszty leczenia poświęca ok. 300 złotych miesięcznie. Dodatkowo skarżący jeszcze ponosi częściowo koszty mieszkania w którym obecnie przebywa. W ocenie Sądu sytuacja finansowa wykazana przez skarżącego jest obiektywnie trudna. Osiąga on bardzo niskie dochody w postaci zasiłku stałego (654 zł ). Są to tak niskie środki finansowe, że trudno byłoby oczekiwać od skarżącego poczynienia oszczędności na poczet prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Trzeba również zwrócić uwagę na fakt, że skarżący jest osobą starszą, od której trudno oczekiwać możliwości podjęcia dodatkowych zajęć zarobkowych. W ocenie Sądu analiza sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego prowadzi do wniosku, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla ich utrzymania. W związku z tym na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.