III SA 1041/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Grzegorz Borkowski Sędzia WSA - Tadeusz Piskozub (spr.) Asesor WSA - Wojciech Czajkowski Protokolant - Katarzyna Lenartowicz po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2004r. sprawy ze skarg M. S. na decyzje Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. Nr "[...]" i Nr "[...]" w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997r. i 1998r. oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 20 września 2000 roku, nr "[...]", Izba Skarbowa w O. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w O. z dnia 19 kwietnia 2000 r., określającą M. S. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1997, w kwocie 313.723,20 zł, zaległość w tym podatku w wysokości 8.800 zł, oraz odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji w kwocie 7.045,80 zł oraz odsetki od różnic zaliczek za miesiące wrzesień - grudzień 1997 r. w wysokości 1673,20 zł. Kolejną, zaskarżoną decyzją z dnia 20 września 2000 roku, nr "[...]", Izba Skarbowa w O. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w O. z dnia 13 kwietnia 2000 roku, określającą Skarżącej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1998, w kwocie 306.881,70 zł, zaległość w tym podatku w kwocie 19.820,80 zł, odsetki od tej zaległości w kwocie 7.060,50 zł i odsetki od różnicy zaliczek za miesiące kwiecień - listopad 1998r. w wysokości 3.848,70 zł. Organ II instancji podzielił stanowisko Urzędu Skarbowego o niezasadności dokonanych w roku 1997 i w 1998 roku odliczeń na podstawie art.26 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (j.t. Dz. U. nr 90 z 1993 roku, poz. 416 i zm.), a zawarte przez Skarżącą umowy miały na celu wyłącznie obniżenie podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym, jak i wysokości samego podatku. Zgodnie z art.26 ust.1 pkt 1 ustawy p.d.o.f., podatnik może dokonać odliczenia od dochodu kwot rent i innych trwałych ciężarów opartych na tytule prawnym, nie stanowiących kosztów uzyskania przychodów oraz alimentów, z wyjątkiem alimentów na rzecz dzieci określonych w wyroku alimentacyjnym. Z uwagi na to, że instytucja renty nie jest uregulowana w przepisach prawa podatkowego, należy przy ocenie zasadności dokonanych przez podatnika odliczeń posiłkować się art. 903-907 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którymi to przepisami, przez umowę renty jedna ze stron zobowiązuje się względem drugiej do określonych świadczeń okresowych w pieniądzu lub rzeczach oznaczonych tylko co do gatunku. Izba Skarbowa podkreśliła, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym każda renta musi mieć swoją przyczynę i nie może stanowić czynności pozornej (wyrok - Sądu Najwyższego z dnia 3.02.2000 r., sygn. akt III RN 192/99). Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że wykazane w odliczeniach od dochodu kwoty, zostały przekazane J. B., w następujący sposób; 1. w roku 1997 Skarżąca przedłożyła umowę renty zawartą na piśmie w dniu 28.11.1997 roku, z podpisami poświadczonymi notarialnie, ustanowioną w wysokości 20.000 zł, płatną w 2 ratach. J. B. wyraził zgodę na tę rentę, oświadczając że, potwierdza odbiór pierwszej raty w dniu 29.XI.1997 r., natomiast drugiej raty w dniu 22.XII.1997 roku, 2. w roku 1998 Skarżąca aktem notarialnym z dnia 30.04.1998 roku, zobowiązała się do wypłacenia renty w wysokości 25.000 zł, płatnej w 2 ratach, w terminach 30.04. - 15.000 zł, 30.05. - 25.000zł. W dniu 30.12.1998 roku zmieniono tę umowę, aktem notarialnym, podwyższając kwotę ustanowionej renty do kwoty 45.000 zł, ustalając trzecią ratę w wysokości 20.000 zł, płatną w dniu 30.12.1998 roku. Organ II instancji stwierdził, że Skarżąca uzasadniając przyczynę ustanowienia rent, oświadczyła, że były ona zadośćuczynieniem za spowodowanie nieszczęśliwego wypadku, wskutek którego w dniu 28.11.1997 r. J. B. doznał trwałego uszczerbku na zdrowiu, co spowodowało że nie mógł on wykonywać swoich czynności i osiągać dochodów. J. B. potwierdził te fakty, a otrzymane renty przeznaczył na budowę domu, natomiast sam się leczył i rehabilitował. Izba Skarbowa oceniając treść przedstawionych umów z dnia 28.11.1997 r. i z dnia 30.04.1998 roku, a także analizując okoliczności ich zawarcia, z punktu ich zgodności z art.903 Kodeksu cywilnego, stwierdziła że nie są to renty, lecz odszkodowanie. W ocenie Izby Skarbowej, zebrany materiał dowodowy wskazuje, że powodem zawarcia umów rent w 1997 r. i w 1998 r. była chęć obniżenia przez Skarżącą podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym i obniżenia samego podatku. Pismem z dnia 18.10.2000 roku, M. S. zaskarżyła te decyzje do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie obu decyzji. W uzasadnieniu skargi Podatniczka nie zgodziła się z nie uznaniem dokonanych odliczeń, podnosząc, że ustanowiona przez Nią renta na rzecz J. B. spełniła wszelkie wymogi prawem przewidziane i stosownie do art.26 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 26.07.1991 o podatku dochodowym od osób fizycznych, stąd miała pełną podstawę do odliczenia kwoty ustanowionej renty od dochodów za 1997 i 1998 rok. Skarżąca stwierdziła, że ustanowione renty stanowi zadośćuczynienie za krzywdę jakiej doznał rentobiorca, z Jej winy. Dodała, że szczegółowe wyjaśnienia odnośnie przyczyn ustanowienia rent złożyła pisemnie w dniu 14 grudnia 1999 roku, w Urzędzie Skarbowym. Izba Skarbowa w O., ustosunkowując się do zarzutów skargi, w odpowiedzi na skargę podtrzymała swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji. WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY w OLSZTYNIE zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Zdaniem Sądu dokonującego oceny legalności zaskarżonych decyzji materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie został zebrany w sposób wyczerpujący, a ponadto dokonano jego szczegółowej analizy i oceny, z uwzględnieniem całokształtu okoliczności w tym postępowaniu. Jak wynika z akt sprawy Skarżąca nie zgadzając się ze stanowiskiem organów skarbowych, które jej działania oceniły jako pozorne i podjęte w celu obejścia prawa, przy ustalaniu renty dla J. B., dała wyraz nieznajomości kompetencji tych organów. Kwestionowane decyzje nie są formą ingerencji w stan stosunków cywilnoprawnych, lecz zostały one wydane w wyniku oceny dotyczącej prawnopodatkowych następstw czynności cywilnoprawnych. Skład orzekający tut. Sądu podzielając pogląd zaprezentowany w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, uznał że nie wystąpiły podstawy do zakwalifikowania umów renty na rzecz J. B., jako umów w rozumieniu art.903 - 907 Kodeksu cywilnego. Organy podatkowe trafnie wywiodły, że ustanowione renty na rzecz J. B., są w zasadzie odszkodowaniem, za czyn niedozwolony, nie oparty na art.444§2 K.c. Skarżąca składając wyjaśnienia stwierdziła wielokrotnie, że ustanowiona renta jest formą zadośćuczynienia za krzywdę wyrządzoną przez Nią czynem niedozwolonym J. B. Zdaniem Sądu organy te nie popełniły błędu wskazując na brak warunku przyczynowości zawartych umów renty. W uzasadnieniach decyzji właściwie podniesiono, że brak trwałego kalectwa poszkodowanego oraz przeznaczenie przez J. B., otrzymanego świadczenia od Skarżącej, na budowę własnego domu - świadczy o pozorności tej czynności cywilnoprawnej, mającej na celu obniżenie podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym i podatku w 1997 i w 1998 roku. Zatem wspomniana umowa o świadczenia, nazwane renta, została zawarta bez przyczyny, co słusznie podkreśliły organy skarbowe obu instancji, dlatego odmówiły zastosowania dyspozycji art.26 ust.1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym o osób fizycznych, powiększając podstawę opodatkowania odpowiednio w 1997 roku o kwotę 20.000 zł, w 1998 roku o kwotę 45.000 zł. W ocenie Sądu poczynione ustalenia w sprawie, w której zapadły zaskarżone decyzje są logiczne, spójne i dostatecznie udokumentowane. Wyprowadzono z nich prawidłowe wnioski prawne, co oznacza że nie naruszono obowiązującego prawa. W tym stanie faktycznym i prawnym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 i zm.), orzekł jak w sentencji.