III SA 1068/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Zofia Skrzynecka Sędzia WSA - Tadeusz Piskozub Asesor WSA - Renata Kantecka (spr.) Protokolant - Katarzyna Lenartowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2004r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odmowy objęcia postępowaniem restrukturyzacyjnym zaległości w podatku od towarów i usług oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie odmowy objęcia postępowaniem restrukturyzacyjnym zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: marzec oraz od maja do września 2001r. w kwocie 259.652,30 zł oraz za miesiąc listopad 2000r. w kwocie 1.848 zł i za miesiąc grudzień 2000r. w kwocie 13.200 zł wraz z odsetkami za zwłokę od wymienionych zaległości. W motywach zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż stosownie do art.6 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. nr 155, poz.1287 ze zm.) restrukturyzacji podlegają należności podatkowe znane na dzień 30 czerwca 2002r., a według definicji zawartej w art.2 pkt 3 wymienionej ustawy należnościami znanymi są należności wynikające z ewidencji lub rejestrów prowadzonych przez organ restrukturyzacyjny lub z innych danych znajdujących się w posiadaniu tego organu, w szczególności z zeznań, decyzji i postanowień. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje natomiast, iż w dniu 13 listopada 2001r. likwidator "A" zawarł z H. P. umowę przedwstępną sprzedaży przedsiębiorstwa. Z §3 tejże umowy wynika, iż sprzedawca ("A") zobowiązuje się sprzedać kupującemu (H. P.) Przedsiębiorstwo za wartość jego zobowiązań. W §5 umowy określono, że strony zobowiązują się zawrzeć umowę przyrzeczoną w terminie do 15 kwietnia 2002r., a aneksem nr "[...]" postanowiono, że termin zostanie zmieniony na 31 lipca 2002r. W dniu 28 czerwca 2002r. strony zawarły umowę sprzedaży środków trwałych oraz prawa ochronnego na znak towarowy "A" za cenę sprzedaży odpowiadającej wartości ewidencyjnej środków trwałych ustalonej na dzień 31 grudnia 2001r. Zgodnie z §3 umowy sprzedaży pokrycie należności z tytułu ceny nastąpi w formie zapłaty długów Spółdzielni z tytułu jej zobowiązań publicznoprawnych. Umowa ta stanowiła dla H.P. podstawę do złożenia w Urzędzie Skarbowym wniosku o restrukturyzację zobowiązań ciążących na "A" w kwocie 259.652,30 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Organ odwoławczy stwierdził, że ustalenie stron stosunku cywilnoprawnego co do przejęcia długów publicznoprawnych nie wywiera skutków podatkowych. Nadto zaznaczył, że na gruncie przepisów kodeksu cywilnego umowa ta jako dotycząca przeniesienia własności przedsiębiorstwa winna być zawarta w formie szczególnej z podpisami notarialnie poświadczonymi, a z braku formy jest nieważna i nie spowodowała przeniesienia z mocy prawa odpowiedzialności za zobowiązania Spółdzielni na nabywcę (art.751 §1, art. 73§1 k.c.). Dopiero w przypadku gdyby umowa ta była ważna, mogłaby stanowić podstawę do wydania, na podstawie art.112 Ordynacji podatkowej, decyzji o odpowiedzialności nabywcy za zobowiązania Spółdzielni. Wobec powyższego organ stwierdził brak podstaw do uznania, że zaległości podatkowe, o restrukturyzację których wniósł H. P. są faktycznie jego zaległościami znanymi organowi na dzień 30 czerwca 2002r. Nie zgodził się przy tym ze stanowiskiem podatnika, że Urząd Skarbowy winien wydać decyzję o orzeczeniu odpowiedzialności H. P. za zobowiązania "A" rozpatrując wniosek o restrukturyzację, bowiem na dzień złożenia tego wniosku likwidacja Spółdzielni nie została zakończona, skutkiem czego należności wierzycieli Spółdzielni powinny być zaspokajane przez likwidatora w kolejności określonej w art.125 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982r. Prawo spółdzielcze (t.j.: Dz.U. z 1995r. nr 54, poz.288 ze zm.). Odnośnie odmowy restrukturyzacji zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług w kwocie 15.048 zł Izba Skarbowa podniosła, iż zaległości te określone zostały decyzją Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej z dnia 15 listopada 2002r. nr "[...]", zaś pierwszym dokumentem, w którym wskazano kwoty zaległości był protokół ustaleń kontroli, sporządzony w dniu 17 lipca 2002r., zatem stosownie do treści art.6 ust.1 w związku z art.2 pkt 3 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, nie było podstaw do objęcia tychże zaległości postępowaniem restrukturyzacyjnym. W skardze H. P. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "B", reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie decyzji Izby Skarbowej, zarzucając jej: 1. rażące naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, w szczególności: – art.112§2-4 Ordynacji podatkowej w związku z art.2 pkt 1 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców poprzez pominięcie szczególnego charakteru odpowiedzialności skarżącego, jaką ponosi on jako osoba trzecia na podstawie w/w przepisów za zaległości podatkowe Spółdzielni, z którego wynika konieczność objęcia restrukturyzacją zaległości posiadanych na dzień 30 czerwca 2002r. przez osobę zobowiązaną, za którą to zaległość odpowiada skarżący jako osoba trzecia i dodatkowo jako inny zobowiązany, – art.14§4-6 Ordynacji podatkowej - poprzez uznanie, że przedmiot umowy z dnia 28 czerwca 2002r. stanowi sprzedaż przedsiębiorstwa, a zatem czynność ta jako dokonana bez zachowania szczególnej formy jest nieważna, podczas gdy umowa obejmowała sprzedaż poszczególnych składników majątku przedsiębiorstwa, gdzie wystarczającą jest forma pisemna, – art.519§1 i §2 pkt 2 Kodeksu cywilnego - poprzez uznanie, że ustalenie stron co przejęcia długów publicznoprawnych nie wywiera skutków podatkowych, 2. rażące naruszenie przepisów proceduralnych, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania poprzez: – naruszenie zasady zupełności postępowania podatkowego określonej w art.187§1 w związku z naruszeniem art.188 Ordynacji podatkowej - nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego poprzez pominięcie istotnych dowodów w sprawie, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, – art.121§1 w związku z art.122 Ordynacji podatkowej - poprzez pominięcie istotnych okoliczności w sprawie, w tym faktu dokonywania wpłat za Spółdzielnię, nie uznanych przez organ podatkowy za bezzasadne. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego cofnął zarzuty w części dotyczącej skutków cywilnoprawnych umowy z dnia 28 czerwca 2002r., wobec zmiany stanu faktycznego. Dyrektor Izby Skarbowej odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej i w całości podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalność organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Mają uprawnienia wyłącznie kasacyjne co oznacza, że nie zastępują organów administracji w rozstrzyganiu spraw, a stwierdzając, że zaskarżona decyzja (postanowienie) narusza prawo materialne bądź przewidziane przepisami zasady postępowania administracyjnego, mogą uchylić zaskarżony akt lub stwierdzić jego nieważność. Stanowią o tym art.3 i art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz.1270, cyt. dalej jako p.p.s.a.). Restrukturyzacją objęci są, zgodnie z art.1 ust.2 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, przedsiębiorcy, o których mowa w przepisach o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców. Definicję legalną przedsiębiorcy zawiera z kolei art.2 pkt 1 ustawy o restrukturyzacji. Stosownie do tej definicji przez przedsiębiorcę należy rozumieć przedsiębiorcę określonego w art.2 ust.2 i 3 ustawy z dnia 19 listopada 1999r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. nr 101, poz.1178 ze zm.) mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej będącego podatnikiem, płatnikiem, następcą prawnym lub osobą trzecią odpowiadającą za zaległości podatkowe albo innego zobowiązanego do uiszczenia należności, o których mowa w art.6. W ocenie Sądu, zgromadzony materiał dowodowy, nie daje podstaw do przyjęcia, że zaległości podatkowe określone we wniosku skarżącego mogły zostać objęte postępowaniem restrukturyzacyjnym. Jak podniósł organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji, na dzień złożenia wniosku z dnia 8 listopada 2002r. skarżący nie posiadał zaległości znanych organowi na dzień 30 czerwca 2002r. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: marzec oraz od maja do września 2001r. w wysokości 259.652,30 zł Zaległości te figurowały natomiast na karcie kontowej "A" w likwidacji, przy czym likwidacja tego podmiotu jeszcze się nie zakończyła. Podstawą odpowiedzialności osób trzecich, w niniejszym przypadku – nabywcy środków trwałych, jest konieczność zaistnienia okoliczności określonych w art.108 i art.112 Ordynacji podatkowej. W przypadku zaistnienia przesłanek odpowiedzialności poszczególnych kategorii osób trzecich organ podatkowy wydaje decyzję, w której orzeka o tej odpowiedzialności. Podkreślić przy tym należy, iż decyzja ta ma charakter konstytutywny, gdyż tworzy nowe stosunki prawne – podmiotami tych stosunków są osoby trzecie, a przedmiotem odpowiedzialność, która odnosi się do pokrycia długu. W rozpoznawanej sprawie organ podatkowy został poinformowany o fakcie nabycia środków trwałych przez skarżącego od Spółdzielni "A" we wniosku o restrukturyzację. W toku postępowania organ ten nie wydał decyzji w trybie art.112 Ordynacji podatkowej orzekającej o odpowiedzialności H. P. "B" jako osoby trzeciej za zaległości podatnika "A" w likwidacji. W konsekwencji powyższego, w świetle definicji zawartej w art.2 pkt 1 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, nie można uznać, iż opisane zaległości były zaległościami skarżącego, znanymi organowi restrukturyzacyjnemu na dzień 30 czerwca 2002r. W kwestii zaległości w kwocie 15.048 zł (zaległość podatkowa w podatku od towarów i usług za miesiące listopad i grudzień 2000r.), stwierdzić należy nadto, iż organy podatkowe prawidłowo uznały, że zaległości te nie były znane na dzień 30 czerwca 2002r. Art.2 pkt 3 wspomnianej ustawy stanowi bowiem, iż należnościami znanymi są należności wynikające z ewidencji lub rejestrów prowadzonych przez organ restrukturyzacyjny lub z innych danych znajdujących się w posiadaniu tego organu, w szczególności z zeznań, deklaracji decyzji i postanowień, tymczasem opisane zaległości wykazane zostały w protokole z ustaleń kontroli skarbowej z dnia 17 lipca 2002r., a określone zostały w decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej z dnia 15 listopada 2002r. Reasumując Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego znajdującego zastosowanie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, zaś jej wydanie poprzedzone zostało należycie przeprowadzonym postępowaniem administracyjnym. W związku z powyższym, na podstawie art.151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.