III SA 1570/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Błesiński (spr.) Sędzia WSA - Wiesława Pierechod Asesor WSA - Wojciech Czajkowski Protokolant - Paweł Guziur po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2004r. sprawy ze skargi T. R. na postanowienie Izby Skarbowej z dnia "[...]"r. Nr "[...]" w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania odwołania od decyzji w sprawie o umorzenie zaległości podatkowych, 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Izby Skarbowej z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania; 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia 20 lutego 2003r. Urząd Skarbowy w B. odmówił T. R. umorzenia zaległości podatkowych w łącznej kwocie 2996,86 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Decyzja ta została skutecznie doręczona w dniu 24 lutego 2003r. W dniu 13 marca 2003r. T. R. wniósł odwołanie wraz z prośbą o przywrócenie terminu do jego złożenia. Postanowieniem z dnia 27 maja 2003r. Nr "[...]" Izba Skarbowa w O. Ośrodek Zamiejscowy w E. odmówiła przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając swoje stanowisko wskazała, że w świetle art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa wniosek strony o przywrócenie terminu nie może być uwzględniony, bowiem T. R. nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Do wniosku nie załączono żadnego zaświadczenia lekarskiego wskazującego zły stan zdrowia wnioskodawcy, wykluczającego sporządzenie odwołania i wysłanie go w terminie . Następnie postanowieniem z dnia 27 maja 2003r. Nr "[...]" organ podatkowy w związku z tym, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, pozostawił odwołanie bez rozpoznania. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 10 marca 2003r. Odwołanie natomiast, zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 13 marca 2003r. - tj. 3 dni po ustawowym terminie. W skardze z dnia 23 czerwca 2003r. T. R., wskazując na sygnaturę akt podatkowych "[...]", wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego w B. z dnia 20 lutego 2003r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w wysokości 2996,86 zł. Wskazał, że ma 87 lat, jest kombatantem i inwalidą I grupy. Nadto stwierdził, że w dniu 9 marca 2003r. został powiadomiony telefonicznie o śmierci brata. W dniu 11 marca wyjechał na pogrzeb, skąd powrócił następnego dnia. Dlatego też odwołanie wniósł dopiero 13 marca 2003r. Podnosi, że wniósł o umorzenie zaległości podatkowej w kwocie 2996, 86 zł z uwagi na fakt, iż zapłata tej kwoty spowodowałaby wielki uszczerbek w budżecie domowym. Uzyskuje dochody z renty w wysokości 855,23 zł. Bieżące wydatki na opłaty, opał, żywność i lekarstwa nie pozwalają na zapłacenie zaległości podatkowych. Do skargi załączył kserokopię postanowienia z dnia 27 marca 2003r. Nr "[...]". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska w sprawie. Oba przedstawione przez skarżącego powody uchybienia terminu do wniesienia odwołania ( zły stan zdrowia, pogrzeb brata) nie zostały uprawdopodobnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Powyższa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod kątem jego zgodności z prawem ( art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 dalej p.p.s.a.) oraz kierując się treścią art. 134 § 1 ww. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, iż rozstrzygając skargę nie jest związany zarzutami i wnioskami w niej przedłożonymi jak i też powołaną podstawą prawną. Nadto treść art. 135 ustawy p.p.s.a. wskazuje, że sąd zobowiązany jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Rozstrzygając skargę w przedmiocie postanowienia z dnia 27 maja 2003r. Nr"[...]" Sąd, stwierdza, że postanowienie to należy zakwalifikować do kategorii rozstrzygnięć zależnych. Jego pojawienie się w obrocie prawnym jest konsekwencją ( wynikiem) podjęcia przez organy podatkowe postanowienia w kwestii odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zatem przystępując do sądowej kontroli rozstrzygnięć administracyjnych, Sąd zobowiązany jest na mocy powołanego wyżej art. 135 ustawy p.p.s.a. do oceny zgodności z prawem wszystkich rozstrzygnięć i w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa w stosunku do aktu lub czynności wydanych w granicach danej sprawy, zobowiązany jest do uchylenia ich jako niezgodnych z prawem. Taka sytuacja zaistniała przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy. Jak wynika z akt podatkowych, postanowieniem z dnia 27 maja 2003r. Nr "[...]", Izba Skarbowa odmówiła przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, motywując to nie uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy przy uchybieniu powyższemu terminowi. Stwierdzono bowiem, że do wniosku nie załączono żadnego zaświadczenia lekarskiego wskazującego zły stan zdrowia. Oceniając powyższe rozstrzygnięcie, Sąd stwierdza, iż odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania podatkowego tj. art. 162 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art.122 i 187 ww. ustawy, poprzez brak należytej i pełnej oceny sytuacji życiowej oraz zdrowotnej skarżącego na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Trudno bowiem zgodzić się ze stwierdzeniem, iż T. R. nie uprawdopodobnił złego stanu zdrowia, skoro w znajdującym się w aktach podatkowych protokole z dnia 4 lutego 2003r. sporządzonym przez pracownika urzędu skarbowego w miejscu zamieszkania wnioskodawcy ustalono, że cierpi on na schorzenia narządów ruchu, porusza się przy pomocy kul. Ustalono ponadto, że jest po dwóch zawałach. Wymaga ciągłej opieki innych osób, będąc osobą w podeszłym wieku ( 87 lat). Już sam zgromadzony przez organy podatkowe materiał dowodowy i znane im okoliczności świadczyły o złym stanie zdrowia skarżącego. Twierdzenie, iż skarżący nie uprawdopodobnił tego faktu jest naruszeniem zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa. Ponadto należy stwierdzić, iż powołanie się przez skarżącego na dodatkową okoliczność usprawiedliwiającą uchybienie terminowi tj. pogrzeb brata nie uprawniał Izby Skarbowej do bezkrytycznego stwierdzenia, że wniosek ten jest bezzasadny. Obowiązkiem organu podatkowego, w sytuacji gdy miał wątpliwości co do rzetelności składanych wyjaśnień było, zgodnie z art. 187 ustawy Ordynacja podatkowa wezwanie T. R. do przedłożenia dowodów uprawdopodobniających powołane we wniosku okoliczności. Należy bowiem stwierdzić , że przywracanie terminów nie jest przedmiotem uznania administracyjnego. Organ podatkowy ma obowiązek ("należy przywrócić") przywrócenia terminu, jeżeli zachodzą przesłanki, o których mowa w tym przepisie. Odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, organ podatkowy obowiązany jest ustalić, jaka była przyczyna uchybienia terminu, a w razie potrzeby, kiedy przyczyna ta ustała, ewentualnie wezwać podatnika, aby okoliczności te wykazał (wyrok NSA z dnia 5 czerwca 1998 r., I SA/Lu 958/97, Temida (CD), Sopot 2002). Bezpośrednią konsekwencją wadliwego działania organu podatkowego przy podejmowaniu rozstrzygnięcia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania było podjęcie zaskarżonego przez T. R. postanowienia w przedmiocie odmowy rozpatrzenia odwołania. W sytuacji zatem, gdy zaskarżone postanowienie zapadło w oparciu o postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. w związku z art. 135 ww. ustawy, należało orzec jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 ustawy p.p.s.a..