III SA 1781/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Błesiński (spr.) Sędzia WSA - Ryszard Maliszewski Asesor WSA - Wojciech Czajkowski Protokolant - Paweł Guziur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2004r., sprawy ze skargi A. R. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 09 czerwca 2003r. Nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług oddala skargę. Decyzją z dnia 09 czerwca 2003 r. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 12 marca 2003r. w przedmiocie odmowy umorzenia A. R. odsetek za zwłokę w kwocie 16.725,20 zł należnych za okres od 1 września 2000r. do 4 lutego 2003r. od zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług spółki cywilnej "A", której był on wspólnikiem. W uzasadnieniu tej decyzji Izba Skarbowa stwierdziła, że decyzje wydawane na podstawie art. 67§1 Ordynacji podatkowej mają charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet zaistnienie szczególnych okoliczności uzasadniających żądanie podatnika nie tworzy po stronie organu obowiązku uwzględnienia wniosku. Organ podatkowy może bowiem ale nie musi skorzystać z przysługującego mu uprawnienia do zastosowania ulgi podatkowej nawet jeśli w sprawie zachodzą przesłanki w postaci "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". Przedmiotowe zaległości wynikały z nieuiszczenia zadeklarowanych w deklaracjach VAT-7 zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług powstałych w okresie, gdy A. R. i D. S. byli wspólnikami spółki cywilnej "A". W związku z tym decyzją z dnia 31 stycznia 2003r., nr "[...]" orzeczono odpowiedzialność solidarną za te zaległości podatkowe w łącznej kwocie 20.875,44 zł oraz za odsetki za zwłokę od tej zaległości w kwocie wyżej wymienionej. Izba Skarbowa wywiodła również, że odsetki za zwłokę pełnią funkcję kompensacyjną, stanowiąc wyrównanie, zapłatę na rzecz wierzyciela za korzystanie ze środków pieniężnych w okresie, gdy powinny znajdować się w dyspozycji budżetu państwa. W interesie podatnika leży zatem terminowe i prawidłowe regulowanie zobowiązań podatkowych celem uniknięcia negatywnych konsekwencji w postaci odsetek za zwłokę. Skarb Państwa nie może ponosić ujemnych następstw nieterminowego regulowania zobowiązań podatkowych. Umorzenie przedmiotowych odsetek za zwłokę postawiłoby skarżącego w korzystniejszej sytuacji w stosunku do innych podatników, którzy terminowo regulują należne zobowiązania, borykając się niejednokrotnie z kłopotami finansowymi. Umorzenie przedmiotowych odsetek naruszałoby więc interes publiczny, wyrażający się w równym traktowaniu podatników. W ocenie Izby Skarbowej fakt, że wskazana była lokata terminowa w banku jako źródło pokrycia należności podatkowych nie może stanowić automatycznie podstawy udzielenia wnioskowanej ulgi. Mimo podjętej próby zajęcia tej lokaty bank odmówił zrealizowania zajęcia i urząd skarbowy nie mógł dokonać zaspokojenia należności. Nie jest przy tym zasadny zarzut "że urząd skarbowy nie poinformował podatników o zaistniałej wskutek odmowy banku sytuacji. To na podatniku spoczywa bowiem obowiązek uregulowania zaległości. Decyzja podnosi także, iż skarżący nie udzielił w toku postępowania żądanych informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej oraz przedłożenia dowodów potwierdzających okoliczności powołane we wniosku. Sytuacja majątkowa i finansowa ma natomiast znaczenie dla podjęcia decyzji w sprawie ulgi i to podatnik powinien przedstawić dowody jej dotyczące. Skargę na powyższą decyzję wniósł pełnomocnik skarżącego. Wnosząc W niej o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucił naruszenie przepisów art. 6,7,8,9,10§1 i art.l2 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art.18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarga wniosła także - z ostrożności procesowej - o stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji ze względu na rażące naruszenie wymienionych przepisów prawa. W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik podniósł, że ustalenie odsetek dopiero po prawie trzech latach było wynikiem nieprawidłowego działania urzędu skarbowego, który powinien zareagować na bezpodstawna odmowę realizacji zajęcia przez bank. Za długi spółki cywilnej, jako spółki osobowej, odpowiadają bowiem wprost jej wspólnicy o czym stanowi art. 864 kc. Tak późne dokonanie zajęcia rachunku skarżącego na poczet długu spółki naruszało dyspozycję art. 12§1 kpa. oraz art.125§1 Ordynacji podatkowej a więc zasady szybkości postępowania. Ponadto niepoinformowanie skarżącego o odmowie zajęcia lokaty bankowej spowodowało, że powstały znaczne odsetki. Brak takiej informacji uniemożliwił skarżącemu aktywne włączenie się do postępowania przez wskazanie innych przedmiotów majątkowych, czym naruszono zasadę z art.l0§1 kpa w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Odsetki powstały więc z winy organów podatkowych. Podnosząc zarzut rażącego naruszenia prawa w oparciu o art. 156§1 pkt 2 kpa, skarga przytoczyła w uzasadnieniu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2001r., sygn. akt II S.A. 1726/00, wyjaśniający co należy rozumieć pod pojęciem "rażące naruszenie prawa". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej. Podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, odpowiedź ustosunkowała się także do zarzutów skargi zwianych ze sposobem pokrywania należności podatkowej z lokaty bankowej i zarzutu długotrwałości postępowania egzekucyjnego, wskazując przy tym w szczególności na fakt, że lokata założona była na spółkę, której wspólnikami od 7 czerwca 2000r. nie byli już A. R. i D. S. a sama spółka została zlikwidowana z dniem 31 marca 2001 r. Dopiero po orzeczeniu odpowiedzialności wspólników za zaległości podatkowe spółki możliwe stało się egzekwowanie zaległości w podatku VAT i odsetek za zwłokę od wspólników jako osób fizycznych. Nadto zgodnie z art. 118§1 Ord. pod. organ podatkowy ma prawo dochodzić swoich roszczeń z tytułu zaległości przez okres pięciu lat od powstania zaległości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ....( D.U. nr 153, poz.1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Ustosunkowując się do wniesionej skargi nie sposób nie zauważyć na wstępie "iż mimo sporządzenia jej przez profesjonalnego pełnomocnika, zwiera ona zarzuty i wnioski oparte na przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, które nie były stosowane w toku postępowania w przedmiocie umorzenia odsetek od zaległości podatkowej. W postępowaniu podatkowym, jako rodzaju postępowania administracyjnego, stosuje się bowiem przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. -Ordynacja podatkowa ( D.U. nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Nadto treść skargi wskazuje, że w istocie rzeczy nie jest ona skierowana przeciwko decyzji w kwestii odmowy umorzenia odsetek a jakby przeciwko sposobowi prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Świadczy o tym powołanie w skardze przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (D.U. nr 110 z 2002r., poz.968 z póżn.zm.) a także szczegółowe wywody w uzasadnieniu skargi odnoszące się nie tyle do kwestii zastosowania art. 67§1 Ord. pod. i przepisów postępowania podatkowego, co do przebiegu egzekucji należności podatkowych. Do postępowania egzekucyjnego kierowane są zawarte w skardze zarzuty naruszenia zasad procesowych z art. 6, 7, 8, 9, 10§1 i art. 12 kpa. Skarżący nie sformułował natomiast tych zarzutów w związku z postępowaniem przeprowadzonym na skutek jego wniosku o umorzenie przedmiotowych odsetek. Należy zatem stwierdzić, co wydaje się oczywiste, że decyzja zaskarżona w rozpatrywanej sprawie nie jest decyzją wydaną w postępowaniu egzekucyjnym. W konsekwencji sformułowane zarzuty nie mogą uzasadniać uznania zaskarżonej decyzji za naruszającą wskazane w skardze przepisy. Tym bardziej za bezzasadny uznać należy alternatywny wniosek skargi o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z powodu ogólnikowo wskazanego zarzutu naruszenia wymienionych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Przytoczona teza z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, jakkolwiek niewątpliwie trafna, w żaden sposób nie da się odnieść do rozpatrywanej sprawy i zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 134§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. nr 153, poz.1270; w skrócie: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do tego przepisu sąd zbadał więc zaskarżoną decyzję co do jej zgodności z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania mającymi zastosowanie przy rozstrzyganiu w kwestii przyznania ulgi przewidzianej w art. 67§1 Ord. pod. Dokonując tej oceny sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Co do uznaniowego charakteru decyzji w przedmiocie stosowania ulg podatkowych wywody zawarte w zaskarżonej decyzji są w całej rozciągłości trafne i odpowiadają utrwalonej judykaturze. Należy w związku z tym podnieść, że uznaniowy charakter tego typu decyzji powoduje, iż sądowa kontrola rozstrzygnięcia organu podatkowego nie odnosi się do zasadności przyznania lub odmowy przyznania ulgi, lecz do zbadania, czy organy podatkowe wydały decyzję z zachowaniem przepisów postępowania. W szczególności badaniu podlega więc, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, obligującej organ do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 122 Ord. pod.) oraz zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art.187§1 Ord. pod.), dokonanego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art.191 Ord. pod.), przy zapewnieniu stronie czynnego udziału w postępowaniu (art.123§1 Ord. pod.). Podkreślenia wymaga przy tym, że w postępowaniu co do zastosowania ulgi w postaci umorzenia nie może być badana sama zaległość podatkowa ani pod względem zasadności ani pod względem wysokości, gdyż te kwestie rozstrzygnięte zostały we wcześniejszych decyzjach ostatecznych (w niniejszej sprawie w decyzji orzekającej odpowiedzialność skarżącego jako wspólnika za zaległości spółki). Wymienione reguły postępowania nie zostały w niniejszej sprawie naruszone. Nie można bowiem, wbrew zarzutowi skargi, stwierdzić, że postępowanie prowadzone było z naruszeniem zasady zapewnienia czynnego udziału podatnikowi i w sposób opieszały (art. 125 Ord. pod.). Skarżący był w toku postępowania prowadzonego na skutek jego wniosku (k.1 i 3 akt pod.) informowany o biegu postępowania oraz wzywany do sprecyzowania swego stanowiska i przedstawienia dowodów dot. m.in. sytuacji majątkowej (k.4 akt pod.). Fakt, że mimo wezwania nie przedłożył ani żadnych dowodów ani informacji o swojej sytuacji majątkowej, skutkuje zasadnością stanowiska organów podatkowych. Wprawdzie, jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów art. 122 i 187§1 ordynacji podatkowej, na organach podatkowych spoczywa obowiązek wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy a art. 180§ 1 Ord. pod. zobowiązuje do dopuszczenia jako dowodu wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, lecz jeśli strona nie wykazuje w tym względzie aktywności i nie przedstawia żądanych dowodów, organ podatkowy może oprzeć się na tych okolicznościach i dowodach, które sam zgromadził. W takim przypadku nie można zatem stawiać organowi podatkowemu zasadnego zarzutu naruszenia cytowanych przepisów postępowania. W ocenie sądu zebrany przez organy podatkowe w rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy rozpatrzony został zgodnie z powołanymi regułami i jako taki dawał podstawy do wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Z przedstawionych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako bezzasadną należało oddalić.