III SA 2137/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia del. NSA - Bogusław Szumacher Sędzia WSA - Tadeusz Piskozub Asesor WSA - Renata Kantecka (spr.) Protokolant - Katarzyna Lenartowicz po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2004r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług oddala skargę. Decyzją z dnia 8 lipca 2002r. Izba Skarbowa w O. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w E. z dnia 2 kwietnia 2002r. nr "[...]" umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług w kwocie 4.259 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w dniu 1 lutego 2002r. J. K. wniósł o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług w kwocie 4.259 zł. wobec dokonania nienależnej wpłaty tego podatku w dniu 17 stycznia 2002r. W toku postępowania Urząd Skarbowy stwierdził jednakże, iż wniosek powyższy jest bezprzedmiotowy, albowiem dokonana przez podatnika, w dniu 17 stycznia 2002r., wpłata podatku od towarów i usług była należna - wynikała z ostatecznej decyzji Urzędu Skarbowego w E. z dnia 27 listopada 2001r. nr "[...]", określającej J. K. zaległość w podatku od towarów i usług. Kwota 4.259 zł. nie stanowiła zatem nadpłaty w rozumieniu art.72 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz.926 ze zm.) i postępowanie, stosownie do art.208 § 1 Ordynacja podatkowa, umorzone zostało jako bezprzedmiotowe. Organ odwoławczy podkreślił, iż nadpłatą jest świadczenie podatkowe nadpłacone lub nienależnie uiszczone. Istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji podatkowej określającej lub ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, a tym samym przesądzającej o istnieniu obowiązku podatkowego, wyklucza uznanie, że uiszczone na podstawie tej decyzji świadczenie jest nienależne lub nadpłacone. Zauważył, że J. K. nie polemizował z wykładnią zastosowanych przepisów prawa podatkowego w trakcie postępowania wymiarowego, jak również nie skorzystał ze środków służących wzruszeniu ostatecznej decyzji podatkowej. Izba Skarbowa podniosła, że w piśmie z dnia 24 czerwca 2002r. podatnik jednoznacznie stwierdził, że jego intencją nie jest wzruszenie decyzji wymiarowej. Wobec powyższego wniosek o uchylenie decyzji Urzędu Skarbowego z dnia 27 listopada 2001r. pozostawiła bez rozpatrzenia. Konsekwencją zaś powyższego, było stwierdzenie braku istotnych elementów materialnego stosunku prawnego (podstawy faktycznej i prawnej) rozpatrzenia wniosku podatnika z dnia 1 lutego 2002r. o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług, przez co niemożliwym stało się rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. W skardze J. K. wniósł o uchylenie decyzji organu drugiej instancji, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego i procedury, które doprowadziło do tego, że został on "pozbawiony jakichkolwiek środków prawnych do obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy (zgodnie z zaleceniami Ministra Finansów w sprawie homologacji samochodów z tzw. kratkami)". Powołał się na pismo Ministra Finansów zawierające urzędową interpretację przepisów i zalecenia do organów skarbowych, z których wynika, że podatnicy nie powinni ponosić negatywnych konsekwencji odliczenia podatku VAT z tytułu nabycia samochodów osobowych przerobionych na samochody ciężarowe. W jego ocenie, organy podatkowe skupiły się w niniejszej sprawie, wyłącznie na rozstrzygnięciu zagadnienia czy sporna kwota może być uznana za nadpłatę podatku. Stwierdził, iż rozumiał, że zgodnie z Ordynacją podatkową nie ma żadnych możliwości prawnych stwierdzenie nadpłaty. Wnioskował o odzyskanie spornej kwoty także "w innym zakresie procedury" licząc na dobrą wolę organów skarbowych, obiektywizm, a nawet pomoc w tym zakresie. W związku z zaistniałą sytuacją skarżący czuje się oszukany i manipulowany. Izba Skarbowa w O. podtrzymała w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Mają uprawnienia wyłącznie kasacyjne, co oznacza, że nie zastępują organów administracji w rozstrzyganiu spraw, a stwierdzając, że zaskarżona decyzja (postanowienie) narusza prawo materialne bądź przewidziane przepisami zasady postępowania administracyjnego, mogą uchylić zaskarżony akt lub stwierdzić jego nieważność. Stanowią o tym art.3 i art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270). Badając zaskarżoną decyzję w tej płaszczyźnie stwierdzić należy, iż nie narusza ona prawa. Definicja nadpłaty zawarta została w art. 72 Ordynacji podatkowej. Za nadpłatę uważa się: 1) kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku, 2) kwotę podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej, 3) świadczenie płatnika lub inkasenta, jeżeli w decyzji o odpowiedzialności podatkowej płatnika, o której mowa w art.30 § 1 Ordynacji podatkowej, określono je nienależnie lub w wysokości wyższej od należnej. Dokonując wykładni pierwszego punktu zauważyć należy, iż świadczenie jest nadpłacone, gdy podatnik jest zobowiązany do świadczenia z tytułu określonego podatku, lecz kwota faktycznie uiszczona jest wyższa od kwoty należnej. Natomiast świadczenie jest uiszczone nienależnie, gdy podatnik dokonuje zapłaty określonej kwoty pieniężnej, mimo że nie jest do tego zobowiązany. Świadczenie będzie również nienależne w sytuacji, gdy w chwili jego spełnienia istniała podstawa prawna świadczenia, jednakże po jego dokonaniu podstawa ta odpadła (np. w wypadku uchylenia decyzji wymiarowej lub stwierdzenia jej nieważności). W rozpoznawanej sprawie, w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja określająca zobowiązanie w podatku od towarów i usług za grudzień 1998r., zaległość w tym podatku, nienależnie otrzymany zwrot podatku oraz odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych (decyzja Urzędu Skarbowego w E. z dnia 27 listopada 2001r. nr "[...]"). Sąd zauważa, iż w toku postępowania odwoławczego organ dwukrotnie wzywał skarżącego do wyjaśnienia i sprecyzowania wniosku zawartego na stronie 2 odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego z dnia 2 kwietnia 2002r. (pisma z dnia 21 maja 2002r. oraz z dnia 13 czerwca 2002r.). Nadto pracownik Izby Skarbowej protokółując wyjaśnienie podatnika w dniu 21 czerwca 2002r., dotyczące powyższego wniosku, zapytał czy jego intencją jest wznowienie postępowania, czy stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Skarbowego z dnia 27 listopada 2001r. Skarżący wniósł o przedłużenie terminu do udzielenia odpowiedzi na to pytanie, a następnie pismem z dnia 24 czerwca 2002r. wyjaśnił, iż: "Intencją moją nie jest wznowienie postępowania ani stwierdzenie nieważności Decyzji "[...]" z dnia 27 listopada 2001r. (...). Reasumując definitywnie, moją intencją jest (tylko i wyłącznie) stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług (...)". Bezpodstawnym jest więc, w ocenie Sądu, zarzut "zapędzenia" skarżącego przez organy podatkowe w lukę prawną i pozbawienie go innych możliwości wzruszenia ostatecznej decyzji wymiarowej, a w konsekwencji odzyskania spornej kwoty. Podkreślić przy tym należy, iż w skardze J.K. zaznaczył nawet, że rozumiał, że nie ma możliwości prawnych stwierdzenia nadpłaty podatku w niniejszej sprawie. Mając na względzie powyższe, stosownie do art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę jako bezzasadną. B.S./R.K.