III SA 2298/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tadeusz Piskozub (spr.) Sędzia WSA - Zofia Skrzynecka Asesor WSA - Wojciech Czajkowski Protokolant - Paweł Guziur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2004r. sprawy ze skargi R. M. i A. M. na decyzję Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odmowy objęcia restrukturyzacją niektórych należności publicznoprawnych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 31.07.2003r. znak: "[...]" Izba Skarbowa, po rozpatrzeniu odwołania R. i A. M., utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 14.05.2003r., znak: "[...]", odmawiającej objęcia postępowaniem restrukturyzacyjnym zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące I, II, IV, V, VIII, IX, XI 1994 r. oraz I, IV-XI 1995 r. w łącznej kwocie 221.404,70 zł i w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1994 r. i 1995 r. w łącznej kwocie 768.506,95 zł. Skarżący, A. M. zgodnie z zaświadczeniem o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 17.05.2001 r. prowadzi działalność gospodarczą pn. Przedsiębiorstwo "A", której przedmiotem jest sprzedaż detaliczna i hurtowa artykułów przemysłowych, pośrednictwo handlowe, skup i sprzedaż złomu stalowego, transport ciężarowy. Działalność została rozpoczęta w dniu 27.04.2001 r., a zgłoszona do Urzędu Skarbowego w dniu 02.10.2001r. Skarżąca R. M. zgodnie z zaświadczeniem o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 28.09.2001r. prowadzi działalność gospodarczą pn. B, której przedmiotem są korepetycje, a od dnia 27.11.2002 r. także handel hurtowy wyrobami hutniczymi i armatury przemysłowej. Działalność została rozpoczęta w dniu 01.10.2001 r., a zgłoszona do Urzędu Skarbowego w dniu 02.10.2001r. Na potwierdzenie prowadzenia działalności gospodarczej w 2001 r. i 2002 r. oraz osiągania z tego tytułu przychodów, nie wykazanych w stanie faktycznym na dzień 14.11.2002 r. w deklaracjach VAT-7 lub zeznaniu rocznym za 2001 r., Skarżący przedstawili dokumenty, z których wynika, że w 2001 r. A. M. dokonał zakupu towaru w postaci 6 sztuk książek o wartości 185,90 zł i osiągnął z tytułu jego sprzedaży przychód w miesiącu lipcu 2001 r., tj. przed zgłoszeniem działalności w Urzędzie, w kwocie 63,00 zł (2 książki) oraz w miesiącu grudniu 2001 r. w kwocie 117,00 zł ( 3 książki). W 2002 r. Skarżący wykonał jedną usługę pośrednictwa handlowego o wartości 500,00 zł, wykazując w ewidencji przychodów osiągnięcie przychodu z tego tytułu w miesiącu grudniu 2002r. W 2003 r. przychód z tytułu wykonania usługi pośrednictwa handlowego, udokumentowany fakturą VAT NR "[...]" z dnia 30.04.2003 r., wyniósł 300,00 zł, a fakturą VAT NR "[...]" wyniósł 250,00 zł. W 2001 r. Skarżąca R. M. nie osiągnęła przychodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. W 2002 r. uzyskała przychód w miesiącach listopadzie i grudniu w kwocie odpowiednio 900,00 zł i 540,00 zł. W 2003 r. przychód z tytułu udzielania korepetycji, udokumentowany fakturą VAT NR "[...]" z dnia 30.04.2003 r., wyniósł 450,00 zł. Zgodnie z informacją o bieżącej sytuacji finansowej, załączonej do wniosku z dnia 12.11.2002r. sytuacja finansowa Skarżących jest w ich ocenie zła, ponieważ cały ich majątek został zajęty na poczet zobowiązań wobec Urzędu. Nie posiadają zdolności kredytowej, nie mogą też być partnerami dla dostawców towarów i usług będących przedmiotem obrotu handlowego, gdyż nie mogą tych zobowiązań niczym zabezpieczyć. Wszelkie przychody osiągnięte z działalności gospodarczej wraz z wykazanymi środkami byłyby natomiast natychmiast zajęte i wyegzekwowane przez komornika. Egzekucja toczy się również z obecnie otrzymywanych przez Skarżących wynagrodzeń, rodzina utrzymuje się z alimentów w wysokości 2.400,00 zł jakie płaci Skarżący A. M. oraz z kwot pozostałych po egzekucji w sumie ok. 1.100,00 złotych. Według Skarżących, restrukturyzacja zaległości jest szansą na rozwinięcie na dużą skalę działalności handlowej wyrobami hutniczymi, którą to działalność prowadzili już w przeszłości z bardzo dobrym skutkiem, tym bardziej, że utrzymane zostały wszelkie kontakty z dostawcami. Skarżący planują rozszerzenie działalności o skup i przetwórstwo złomu oraz recykling pojazdów samochodowych. Wzrost osiąganych przychodów pozwoli na utworzenie nowych miejsc pracy, W złożonym w Urzędzie Skarbowym w dniu 06.03.2002 r. zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu w 2001 r. Skarżący A. M. nie wykazał przychodów z działalności gospodarczej. Ponadto w złożonych w Urzędzie deklaracjach dla podatku od towarów i usług za okres od X. 2001 r. do XI. 2002r. nie wykazał sprzedaży ani zakupów. Sprzedaż opodatkowana stawką 22 % o wartości netto 500 zł wykazał natomiast w deklaracji VAT-7 za grudzień 2002 r., a przychód z tego tytułu ujawnił w zeznaniu o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za 2002 r. PIT-28. Do protokołu z dnia 14.04.2003 r. Skarżący A. M. oświadczył m.in., że z uwagi na charakter prowadzonej działalności, nie posiada zapasów materiałów i towarów, a w sytuacji Skarżących konkurowanie na rynku jest niezwykle utrudnione, ponieważ nie mają środków na zakup towarów handlowych lub produkcyjnych. W stosunku do lat poprzednich dramatycznie zmniejszyli obroty sprzedaży. Zgodnie z protokołem z dnia 13.05.2003 r. Skarżący A. M. oświadczył m.in. że wraz z żoną nie są w stanie zwiększyć obrotów, zatrudnić pracowników, uzyskać kredytów bankowych na zakup surowców i maszyn ze względu na możliwość podjęcia w każdym czasie przez komornika skarbowego czynności zmierzających do zajęcia tego wszystkiego na poczet zaległości podatkowych. Także do protokołu z dnia 29.07.2003 r. Skarżący oświadczył, że nie może wraz z żoną zwiększyć obrotów ze względu na nie objęcie ich restrukturyzacją. Obecnie ich działalność obejmuje tylko pośrednictwo handlowe (Skarżący A. M.) i korepetycje (Skarżąca R. M.). W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że restrukturyzacją objęci są przedsiębiorcy, znajdujący się w trudnej sytuacji ekonomicznej, których przedsiębiorstwa tracą zdolność do konkurowania na rynku, wyrażającą się zwłaszcza w znacznym stopniu: zmniejszeniem obrotów, nadmierną zdolnością produkcyjną, wzrostem zapasów, spadkiem zyskowności lub ponoszeniem strat, jak również wzrostem zadłużenia i brakiem możliwości uzyskania bankowych kredytów, poręczeń lub gwarancji. Izba Skarbowa odmówiła uznania sytuacji finansowej Skarżących jako trudnej i stwierdziła, że mimo problemów w rozwoju firm na jakie powołują się Skarżący- ich przychody z działalności gospodarczej chociaż są niewielkie to stale wzrastają. Organ odwoławczy odrzucił argumenty Skarżących, iż tracą zdolność do konkurowania na rynku w zakresie prowadzonej faktycznie działalności gospodarczej. Wskazał, że brak przychodów z tytułu udzielania korepetycji w 2001r. nie jest konsekwencją posiadania przez Skarżącą zaległości podatkowych i prowadzonej w związku z nimi egzekucji, ponieważ do prowadzenia działalności w w/w zakresie nie są potrzebne duże nakłady, które zmuszałyby Skarżącą np. do zaciągania kredytów bankowych. Organ drugiej instancji stwierdził, że Skarżąca nie wskazała okoliczności, które mogłyby wpłynąć na utratę przez nią zdolności do konkurowania na rynku jako korepetytora, nie określiła również w jaki sposób restrukturyzacja zaległości podatkowych mogłaby wpłynąć na rozwój działalności w tym zakresie. We wniosku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego Skarżąca wskazała jedynie, że pragnie rozwinąć na dużą skalę działalność handlową wyrobami hutniczymi, którą rozpoczęła z dniem 27.11.2002r. Organ orzekający zauważył, że pomoc przeznaczona na restrukturyzację zaległości przedsiębiorców powinna być udzielona w celu przywrócenia długookresowej zdolności konkurowania na rynku, a nie na rozszerzenie zakresu już istniejącej i przynoszącej zyski działalności gospodarczej. Izba Skarbowa odnosząc się do działalności prowadzonej przez Skarżącego A. M., której przedmiotem jest, zgodnie z zaświadczeniem o wpisie do ewidencji, m.in. skup i sprzedaż złomu stalowego stwierdziła, że brak jest dowodów na to, że Skarżący podjął jakiekolwiek kroki w celu podjęcia działalności w tym zakresie. Odmówiła uznania, że Skarżący traci zdolność do konkurowania na rynku, skoro od początku rozpoczęcia działalności nie podjął jej w w/w zakresie, zakładając z góry, że organ egzekucyjny będzie utrudniał podjęcie czynności zmierzających do jej rozwoju. Organ odwoławczy podkreślił, że katalog okoliczności wymienionych w art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. jest katalogiem otwartym, wskazującym okoliczności, które w szczególności mogą cechować przedsiębiorcę ubiegającego się o restrukturyzację. Natomiast organ restrukturyzacyjny rozpatrujący sprawę konkretnego przedsiębiorcy odnosi je do warunków konkretnej sprawy, uwzględniając rodzaj i charakter prowadzonej przez niego działalności. Izba Skarbowa stwierdziła w oparciu o zebrany materiał dowodowy, że Skarżących nie można uznać za przedsiębiorców o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 30.08.2002r. Izba Skarbowa przychyliła się do stanowiska organu I instancji, iż podnoszony przez Skarżących fakt braku możliwości uzyskania bankowych kredytów na zakup surowców i maszyn oraz uzyskania poręczeń lub gwarancji, spowodowany istniejącymi zobowiązaniami wobec Urzędu Skarbowego nie stanowi sam w sobie przesłanki do objęcia postępowaniem restrukturyzacyjnym w/w zaległości, ponieważ pomimo tego faktu Skarżący dotychczas prowadzili i nadal prowadzą działalność gospodarczą z powodzeniem. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zarzucili naruszenie art. 1 ust.2 ustawy z dnia 30.08. 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców poprzez niezgodne ze stanem faktycznym nieuznanie za przedsiębiorcę Skarżących i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Wskazują, że są małymi przedsiębiorcami w regionie objętym strukturalnym bezrobociem i wskutek prowadzonej egzekucji nie mają możliwości utrzymania się na rynku i rozwoju działalności, nie mają również szans na otrzymanie kredytów lub pożyczek na rozwój działalności. Także z powodu prowadzonej egzekucji od 2003r. firmy Skarżących tracą zdolność utrzymania się na rynku w powiecie o., ponieważ z braku środków na działalność gospodarczą, nie mogą w nią inwestować. Zdaniem Skarżących również stwierdzenie braku konieczności ponoszenia dużych nakładów na potrzeby udzielania lekcji na godziny nie przemawia za odmową restrukturyzacji. Podnoszą, że nakłady potrzebne na prowadzenie działalności są wystarczająco duże i bez kredytów lub pomocy państwa nie mogą rozwinąć i utrzymać się na rynku. Skarżący wskazują, iż zrestrukturyzowanie długów stanowi jedyną szansę na utrzymanie i rozwój ich dwóch przedsiębiorstw. Podnoszą, że bez inwestycji w rodzinne firmy zmuszeni będą zlikwidować działalność. Nie godzą się także ze stanowiskiem Izby Skarbowej, że działalność ich prowadzona jest z powodzeniem. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z 2002 r. ze zm.). Skarga nie jest zasadna. Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, że materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący zgodnie z wymogami art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej oraz dokonano jego szczegółowej analizy i oceny, mieszczącej się w granicach zakreślonych art. 191 Ordynacji Podatkowej. Badając w takim zakresie decyzję będącą przedmiotem skargi, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa kwalifikującego decyzję do wycofania z obrotu prawnego. Sąd nie znalazł podstaw do podzielenia stanowiska Skarżących dotyczącego naruszenia art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (D.U. Nr 155, poz. 1287 ze zm), zgodnie z którym restrukturyzacją objęci są przedsiębiorcy, znajdujący się w trudnej sytuacji ekonomicznej, których przedsiębiorstwa tracą zdolność do konkurowania na rynku, wyrażającą się zwłaszcza w znacznym stopniu: zmniejszeniem obrotów, nadmierną zdolnością produkcyjną, wzrostem zapasów, spadkiem zyskowności lub ponoszeniem strat, jak również wzrostem zadłużenia i brakiem możliwości uzyskania bankowych kredytów, poręczeń lub gwarancji. Rozpatrując niniejszą sprawę organy podatkowe podkreśliły, iż katalog okoliczności wymienionych w art. 1 ust. 2 cyt. ustawy o restrukturyzacji (...) jest katalogiem otwartym, wskazującym okoliczności, które w szczególności mogą cechować przedsiębiorcę ubiegającego się o restrukturyzację. W opinii Sądu przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy organy podatkowe wzięły pod uwagę wszystkie wskazane przez Skarżących okoliczności faktyczne, przemawiające ich zdaniem za objęciem postępowaniem restrukturyzacyjnym zaległości podatkowych, a ocena tych okoliczności nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów. Organy orzekające prawidłowo odniosły wskazane okoliczności do warunków konkretnej sprawy, uwzględniając rodzaj i charakter prowadzonej przez Skarżących działalności. Należy zaznaczyć, iż celem restrukturyzacji jest uzdrowienie sytuacji przedsiębiorcy, poprzez jego oddłużenie. Zdaniem Sądu nie jest zasadne objęcie restrukturyzacją zaległości podatkowych przedsiębiorców, którzy prowadzą niewielką działalność polegającą na korepetycjach, czy też handlu książkami i pośrednictwie handlowym o nieznacznych obrotach. Ponadto z akt sprawy wynika, że charakter i rozmiar prowadzonej przez Skarżących działalności w latach 2002-2003 świadczy o tym, że jest to działalność sporadyczna, nie stanowiąca źródła utrzymania. Także podnoszona w skardze okoliczność zasilenia szeregu bezrobotnych, czy też likwidacji działalności w sytuacji odmowy objęcia restrukturyzacją nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowy, ponieważ głównym źródłem utrzymania Skarżących jest wynagrodzenie ze stosunku pracy. Skarżący podnoszą w skardze, iż objęcie restrukturyzacją pozwoli im rozwinąć prowadzoną działalność oraz wznowić prowadzone w poprzednich latach działalności. Jednakże należy zauważyć, że zgodnie z przepisami rozdz. 4 ustawy z dnia 27.06.2002r.o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców, pomoc przeznaczona na restrukturyzację zaległości przedsiębiorców może być udzielona wyłącznie przedsiębiorcy znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej, w celu przywrócenia długookresowej zdolności konkurowania na rynku, a nie na rozszerzenie zakresu istniejącej działalności gospodarczej lub wznowienie zlikwidowanych działalności, prowadzonych w latach poprzednich. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) oddalił skargę z powodu jej bezzasadności.