III SA 2649/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Włodzimierz Kędzierski (spr.) Sędzia WSA - Andrzej Błesiński Asesor WSA - Wojciech Czajkowski Protokolant - Paweł Guziur po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2004r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe męża w podatku zryczałtowanym dochodowym za okresy 01.01. do 30.06.1995r. i od 01.01. do 30.06.1996r. oddala skargę. Izba Skarbowa w O. decyzją z 27.08.2002r., "[...]", uchyliła w całości decyzję Urzędu Skarbowego w O. z dnia 26.04.2002r., "[...]" orzekającą o odpowiedzialności T. B. za zaległości podatkowe męża E. B. w zryczałtowanym podatku dochodowym za 1995r. w kwocie 6624,70 zł. i za okres od 01.01. do 08.08.1996r. w kwocie 4639,70 zł. i orzekła o odpowiedzialności T. B. za zaległości podatkowe męża za okres od 01.01.1995r. do 30.06.1995r. w kwocie 1791,14 zł. Oraz za okres od 01.01. do 30.06.1996r. w kwocie 2521,70 zł. Izba Skarbowa uchylając decyzję organu pierwszej instancji i orzekając merytorycznie ustaliła i wywiodła: Zaległości podatkowe E. B. powstały przed dniem 01.01.1998r. Zgodnie z przepisem art.332 ustawy z 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm.) do odpowiedzialności osób trzecich, o których mowa w ustawie o zobowiązaniach podatkowych z tytułu zaległości powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy Ordynacja podatkowa, stosuje się przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa przepis art.332 ustawy Ordynacja podatkowa odsyła wyłącznie do materialnoprawnych przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych, a więc do przepisów art.40-47 tej ustawy. W myśl przepisu art.40 ust.1 i ust.3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają również osoby trzecie, jeżeli zachodzą przewidziane w ustawach okoliczności, a o odpowiedzialności osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w odrębnej decyzji. Jeżeli obowiązek wykonania zobowiązania podatkowego wynika wprost z ustawy i wiąże się z zaistnieniem określonych w niej okoliczności, jak w sprawie niniejszej, to przed orzekaniem o odpowiedzialności osoby trzeciej konieczne jest wydanie decyzji deklaratoryjnej, określającej wysokość tego zobowiązania i powstałej zaległości podatkowej. Organ pierwszej instancji dotychczas nie wydał decyzji, która objęłaby swym zakresem podatek za drugie półrocze 1995r. Nie można zatem obciążać strony zaległościami podatkowymi powstałymi w tym okresie. Nie zachodziły natomiast przeszkody w orzeczeniu odpowiedzialności T. B. za zaległości podatkowe męża, określone decyzją Urzędu Skarbowego z 27.10.1995r., obejmującą okres od stycznia do maja 1995r. Także zobowiązanie podatkowe E. B. za 1996r. zostało określone decyzją Urzędu Skarbowego z 22.07.1997r. Nie było więc przeszkód formalnych do orzekania o odpowiedzialności T. B. za zaległości podatkowe męża za okres od marca do czerwca 1996r. w kwocie 2521.70 zł. Kwota ta obejmuje zaległości podatkowe E. B. do czasu zniesienia ustawowej wspólności majątkowej. Nadto Urząd Skarbowy nie uwzględnił - wydając decyzję o orzeczeniu odpowiedzialności T. B. za zaległości podatkowe męża - kwot wpłaconych na poczet zaległości po wydaniu decyzji wymiarowych. Powyższe okoliczności skutkowały uchylenie decyzji Urzędu Skarbowego i wydanie decyzji orzekającej o odpowiedzialności T. B. za zaległości podatkowe męża do wysokości istniejącej na dzień orzekania. W myśl przepisu art.5 ust.2 ustawy z 19.12.1980r. o zobowiązaniach podatkowych zobowiązanie podatkowe powstaje z chwilą zaistnienia okoliczności, z którymi przepisy prawa łączą powstanie takiego zobowiązania, a z przepisów prawa wynika obowiązek wykonania zobowiązania podatkowego bez uprzedniego doręczenia decyzji. Zarówno przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z 23.12.1994r. w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów osób fizycznych (Dz.U. Nr 140, poz.786 ze zm.) jak i rozporządzenia Ministra Finansów z 14.12 1995r. w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych oraz od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. Nr 148, poz.719 ze zm.) w stanie prawnym obowiązującym odpowiednio w 1995 i w 1996r. nakładały na podatnika obowiązek obliczania za każdy miesiąc zryczałtowanego podatku dochodowego i wpłacania go w terminie do dnia 20 następnego miesiąca na rachunek właściwego Urzędu Skarbowego, a za miesiąc grudzień - do dnia 31 stycznia po upływie roku podatkowego (§ 13 ust.1 i § 16 ust.1 rozporządzeń), a także składania informacji o wysokości uzyskanego przychodu i wysokości dokonanych odliczeń za I półrocze roku podatkowego w terminie do 31 lipca każdego roku podatkowego, a po upływie roku podatkowego do złożenia zeznania o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego podatku zryczałtowanego w terminie do 31 stycznia następnego roku ((§ 13 ust.2 i § 16 ust.2 ww. rozporządzeń). W tym stanie rzeczy zobowiązania podatkowe E. B. powstały przed 08.08.1996r. - tj. przed dniem zniesienia ustawowej wspólności majątkowej. Ponieważ decyzje określające zobowiązania podatkowe E. B. miały charakter deklaratoryjny, to bez znaczenia dla wyniku sprawy jest wydanie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe za 1996r. po dniu zniesienia ustawowej wspólności majątkowej pomiędzy T. B. a E. B. Do ustalenia terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych E. B. należy zastosować przepis art.30 ustawy z 19.12.1980r. o zobowiązaniach podatkowych. W myśl ust.1 powołanego art.30 ustawy o zobowiązaniach podatkowych zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem pięciu lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku. Zatem zobowiązania podatkowe dotyczące roku 1995 przedawniły się z dniem 31.12.2000r., a dotyczące roku 1996 z dniem 31.12.2001r. Bieg terminu przedawnienia przerywa się m.in. przez czynność egzekucyjną, o której zobowiązany został powiadomiony. Po każdym przerwaniu terminu przedawnienia, przedawnienie biegnie na nowo przy czym przedłużenie terminu przedawnienia nie może być większe niż dalsze 5 lat (art.30 ust.2 i ust.3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych). Oznacza to, że zobowiązania podatkowe przedawnia się maksymalnie z upływem 10 lat od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku. Z akt egzekucyjnych dotyczących E. B. wynika, że w związku z zaległościami podatkowymi sporządzono protokoły o stanie majątkowym zobowiązanego i dokonano zajęcia wierzytelności pieniężnych z ubezpieczenia społecznego ZUS w O. Zajęcia wierzytelności dokonano 05.05.2000r. W tym stanie rzeczy przedawnienie zobowiązań podatkowych w zryczałtowanym podatku dochodowego za miesiące styczeń - maj 1995r. nastąpiłaby z dniem 06.05.2005r. a zobowiązań podatkowych dotyczących miesięcy od marca do czerwca 1996r, z dniem 06.05.2006r. Jeżeli przed datą 06.05.2005r. zostałaby podjęta nowa czynność egzekucyjna to przedawnienie zobowiązań nastąpiłoby: za 1995r. z dniem 31.12.2005r. a za 1996r. z dniem 31.12.2006r. Zawarcie umowy o wyłączenie ustawowej wspólności majątkowej po dacie powstania zobowiązania podatkowego nie wyłącza odpowiedzialności współmałżonka zobowiązanego, co wynika z treści przepisu art.41 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. W myśl ust.2 art.40 ustawy o zobowiązaniach podatkowych odpowiedzialność małżonka za zobowiązania podatkowe współmałżonka ograniczona została tylko do majątku wspólnego. Zatem zniesienie ustawowej wspólności majątkowej po dacie powstania zobowiązania podatkowego może mieć znaczenie i wpływ na bieg postępowania egzekucyjnego i na jego wynik. Bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje także fakt aktualnego egzekwowania należności za 1995r. z renty męża. Dopiero bowiem art.108 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, obowiązujący od 01.01.1998r., stanowi że egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Ustawa o zobowiązaniach podatkowych, mająca zastosowanie w sprawie, przewidywała odpowiedzialność solidarną, a z istoty takiej odpowiedzialności wynika, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie lub od każdego z osobna. W sprawie nie zaistniały także przesłanki do zastosowania art.40 ust.2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Strona była informowana o możliwości odstąpienia od egzekwowania należności. W odpowiedzi strona wskazała, iż doszło do zniesienia ustawowej wspólności majątkowej oraz że Urząd Skarbowy już egzekwuje należność za 1995r. z renty małżonka. Z rzeczy należących do majątku wspólnego nic już nie pozostało, gdyż zużyły się, a mieszkanie spółdzielcze zostało sprzedane a uzyskane za nie pieniądze podzielono po 50%. Za pieniądze uzyskane ze sprzedaży mieszkania nabyła udział w domu. W domu tym zamieszkuje aktualnie także jej małżonek, który ze względu na niską rentę nie partycypuje w kosztach utrzymania domu. Koszt utrzymania domu wynosi około 1000 zł. miesięcznie. Strona na zakup domu zaciągnęła kredyt. Ma nadto na utrzymaniu 16 letnią córkę. Zgodnie z informacją znajdującą się w aktach dochód strony w 2000r. wyniósł 47575,36 zł., a z dokonanych w postępowaniu odwoławczym ustaleń wynika, że w 2001r. strona uzyskała dochód w kwocie 42938,55 zł. Sytuacja materialna strony pozwoli na spłatę zaległości podatkowych męża bez uszczerbku dla dobra strony i jej rodziny. Powołując się na orzecznictwo sądowe Izba Skarbowa wywiodła, że skuteczne powołanie się na zasady współżycia społecznego lub ważne względy społeczno-gospodarcze może mieć miejsce jedynie w wypadkach, spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania. W rozpatrywanej sprawie taka sytuacja - zdaniem Izby Skarbowej - nie ma miejsca. T. B. na decyzję Izby Skarbowej w O. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Decyzji zarzuciła naruszenie przepisów: - art.70, 118, 210 i art.332 ustawy z 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm.), - art.30 ust.2 i 3, art.40 ust.2 i art.41 ustawy o zobowiązaniach podatkowych (Dz.U. z 1993r. Nr 108, poz.486 ze zm.). Wskazując na naruszenie wymienionych wyżej przepisów prawa wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wywiodła: W ocenie skarżącej w odniesieniu do jej osoby mają, w przedmiocie przedawnienia, zastosowanie przepisy art.70 § 1 i art.118 ustawy Ordynacja podatkowa, a nie przepisy art.30 ust.2 i ust.3 uchylonej ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Wynika to z przepisu art.332 ustawy Ordynacja podatkowa. Do skarżącej mają natomiast zastosowanie przepisy art.40-47 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Orzeczenie o przeniesieniu odpowiedzialności powoduje, że małżonek odpowiada w sposób samodzielny. Termin przedawnienia względem osoby trzeciej, co do której orzeczono przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania podatnika biegnie in continuum od chwili powstania zobowiązania (pierwotnego), zaś instytucję przedawnienia stosuje się do sytuacji faktyczno-prawnej osoby trzeciej od chwili przeniesienia na nią odpowiedzialności - w sposób niezależny od sytuacji podmiotu, którego dług od początku postępowania dotyczył. Rozstrzygnięcie Izby Skarbowej - zdaniem skarżącej - narusza normy wyrażone w przepisach art.70 i 118 Ordynacji podatkowej. Izba skarbowa wadliwie odniosła instancję przerwy biegu przedawnienia do małżonka podatnika. W postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w stosunku do podatnika małżonek nie był stroną postępowania ani osobą zobowiązaną do zapłaty podatku. Przerwy biegu przedawnienia w stosunku do E. B. zostały określone wadliwie. Decyzja Izby Skarbowej w O. orzekająca o odpowiedzialności T. B. za zaległości podatkowe męża wymienia okresy: 01.01 - 30.061995r. i 01.01. - 30.06.1996r. Tytuły wykonawcze na podstawie których prowadzono postępowanie egzekucyjne przeciwko E. B. obejmowały natomiast okresy: 01.01. - 31.05.1995r. i 01.03. - 30.06.1996r. Z tego wynika, że zaległości za czerwiec 1995r. oraz za styczeń i luty 1996r. uległy przedawnieniu. Decyzja nie jest jednoznaczna. W sentencji określono bowiem o odpowiedzialności za okresy półroczne. Z uzasadnienia decyzji wynika natomiast, że odpowiedzialność dotyczy zaległości za okresy krótsze. Nadto protokoły o stanie majątkowym podatnika za czynność egzekucyjną uznane zostały dopiero z dniem 30.11.2001r. W decyzji nie zaznaczono, iż małżonek ponosi odpowiedzialność tylko z majątku wspólnego. Takie ograniczenie odpowiedzialności małżonka ma szczególne znaczenie dla postępowania egzekucyjnego. Orzeczenie o odpowiedzialności skarżącej za zaległości podatkowe męża nastąpiło z naruszeniem przepisu art.40 ust.2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, gdyż: - nie uwzględniono przepisu art.108 ustawy Ordynacja podatkowa, - nie rozważono, że przyczynianie się przez skarżącą; z majątku odrębnego; do kosztów utrzymania męża oraz łożenie na utrzymanie i wychowanie małoletniej córki, czyni zadość nie tylko zasadom współżycia społecznego ale wprost normom prawa rodzinnego, - w sprawie dotyczącej odpowiedzialności za cudzy dług stosowanie przepisów prawa podatkowego winno charakteryzować się najwyższym stopniem ostrożności i być zgodne z poczuciem słuszności. Przedmiotem postępowania w sprawach odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe są wyłącznie kwestie związane z odpowiedzialnością osoby trzeciej. W postępowaniu tym nie rozstrzyga się kwestii związanych z ustaleniem obowiązku podatkowego oraz wysokości zobowiązania podatkowego. Modyfikacja zobowiązania podatkowego dokonana przez Izbę Skarbową stanowi podważenie zasady trwałości decyzji administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesiona została w październiku 2002r. Zgodnie z przepisem art.97 § 1 ustawy z 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271) właściwym do rozpoznania sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że poza sporządzeniem protokołu o stanie majątkowym podatnika w sprawie dokonano czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego przysługującego E. B. Nadto z tychże akt wynika, że E. B. doręczono odpisy tytułów wykonawczych "[...]". Zarówno przepisy art.32 § 1 ustawy z 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 1991r. Nr 36, poz.161 ze zm.) jak i przepis art.26 § 5 pkt 1 tejże ustawy - po jej kolejnej zmianie - (Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz.968 ze zm.) stanowią, iż wszczęcie egzekucji związane jest z doręczeniem zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Daty doręczenia E. B. tytułów wykonawczych pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, że postępowanie egzekucyjne dotyczące zobowiązania podatkowego za 1995r. zostało wszczęte 06.08.1997r. a odnośnie zobowiązań podatkowych dotyczących roku 1996 - 09.09.1998r. Protokoły o stanie majątkowym zobowiązanego nie mają zatem w sprawie znaczenia dla oceny czy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte. O wszczęciu tego postępowania świadczy fakt doręczania zobowiązanemu tytułów wykonawczych, a następnie dokonanie zajęcia jego wierzytelności w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (05.05.2000r.). Przepis art.30 ust.2 ustawy z 19.12.1980r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz.U. z 1993r. Nr 108, poz.486 ze zm.) stanowił, iż bieg przedawnienia ulegał przerwie - między innymi - przez czynność egzekucyjną, o której zobowiązany został powiadomiony. Z ustępu 3 tegoż artykułu wynikało, że po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo, przy czym przedłużenie terminu przedawnienia nie mogło być większe niż dalszych pięć lat. W związku z dokonaniem czynności egzekucyjnej (zajęcia wierzytelności E. B.) w dniu 05.05.2000r., przedawnienia zobowiązania podatkowego E. B. nastąpiłoby z dniem 06.05.2005r. Zgodnie z przepisem art.332 ustawy z 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm.) do odpowiedzialności osób trzecich, o których mowa w ustawie o zobowiązaniach podatkowych, z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy Ordynacja podatkowa, stosuje się przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Treść powołanego przepisu nie pozostawia żadnej wątpliwości, przepisy której ustawy; Ordynacji podatkowej czy o zobowiązaniach podatkowych; należy stosować przy orzekaniu o odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe powstała przed dniem wejścia w życie ustawy Ordynacja podatkowa - tj. przed dniem 01.01.1998r. Ustawą mającą zastosowanie w tych sprawach jest ustawa o zobowiązaniach podatkowych. Ustawodawca nie przewidział możliwości stosowania w tych sprawach przepisów ustawy Ordynacja podatkowa. W związku z tym, że przedawnienie zobowiązania podatkowego E. B. nastąpi najwcześniej z dniem 06.05.2005r., to wydanie przez Izbę Skarbową w O. w dniu 27.08.2002r. decyzji o odpowiedzialności T. B. za zaległości podatkowe męża E. B. nie nastąpiło z naruszeniem przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych. Wobec treści przepisu art.332 ustawy Ordynacja podatkowa bezzasadny jest zarzut skarżącej o naruszeniu przez organy podatkowe art.70 i art.118 tejże ustawy. Odpowiedzialność osoby trzeciej jest odpowiedzialnością samoistną. Nie jest to odpowiedzialność ze stosunku prawnopodatkowego lecz odpowiedzialnością za cudzy dług, a decyzja orzekająca o tej odpowiedzialności ma charakter decyzji konstytutywnej. Warunkiem wydania tej decyzji jest określenie zobowiązania podatkowego podatnika. Orzeczenie o odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe podatnika jest dodatkowym zabezpieczeniem możliwości uzyskania przez skarb państwa należnych podatków. Odpowiedzialność osoby trzeciej może powstać dopiero w momencie doręczenia jej decyzji organu podatkowego. Dla powstania przesłanek prawnych odpowiedzialności osób trzecich niezbędne jest ustalenie przez organ podatkowy, że podatnik nie wykonał zobowiązania podatkowego i zachodzi konieczność przymusowej realizacji obowiązku. Jednocześnie z takim ustaleniem organ powinien stwierdzić, że przymusowe egzekwowanie zobowiązania podatkowego od podatnika nie daje gwarancji całkowitej realizacji zobowiązania i zachodzi konieczność orzeczenia o odpowiedzialności także osoby trzeciej. Odpowiedzialność osoby trzeciej wzmacnia powstającą z mocy prawa odpowiedzialność podatnika. Izba Skarbowa podkreśliła okoliczności, które uzasadniały wydanie decyzji o odpowiedzialności T. B. za zobowiązania podatkowe męża. W myśl art.41 ustawy z 19.12.1980r. o zobowiązaniach podatkowych małżonek podatnika odpowiada solidarnie z podatnikiem za jego zaległości podatkowe powstałe w czasie trwania małżeństwa, a zaległości te podlegają zaspokojeniu z majątku wspólnego małżonków. W sprawie niniejszej zaległości podatkowe E. B. dotyczą okresów od stycznia do czerwca lat 1995 i 1996. Małżeństwo stron - jak wynika ze skargi - trwa w dalszym ciągu. Niekwestionowane przez skarżącą jest to, że ustawowa wspólność majątkowa zniesiona została z dniem 09.08.1996r. Zgodnie z przepisami § 13 ust.1 i 2 i § 16 ust.1 i ust.2 rozporządzenia Ministra Finansów z 23.12.1994r. w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów osób fizycznych (Dz.U. Nr 140, poz.786 ze zm.) jak i z 14.12.1995r. w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych oraz od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. Nr 148, poz.719 ze zm.) podatnik miał obowiązek obliczania za każdy miesiąc zryczałtowanego podatku dochodowego i wpłacania go w terminie do dnia 20 następnego miesiąca na rachunek właściwego Urzędu Skarbowego, a za miesiąc grudzień - do dnia 31 stycznia po upływie roku podatkowego. Nadto podatnik miał obowiązek składania informacji o wysokości uzyskanego przychodu i wysokości dokonanych odliczeń za I półrocze roku podatkowego w terminie do 31 lipca każdego roku podatkowego, a po upływie roku podatkowego do złożenia zeznania o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego podatku zryczałtowanego w terminie do 31 stycznia następnego roku. Przepis art.30 ust.2 ustawy z 19.12.1980r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz.U. z 1993r. Nr 108, poz.486 ze zm.) stanowił, iż jeżeli z przepisów prawa wynika obowiązek wykonania zobowiązania podatkowego, bez uprzedniego doręczania decyzji, zobowiązanie podatkowe powstaje z chwilą zaistnienia okoliczności, z którymi przepisy prawa łączą powstanie takiego zobowiązania. W świetle przepisów powołanych wyżej rozporządzeń Ministra Finansów obowiązek podatkowy E. B. wynikał z mocy przepisów prawa i powstał przed dniem 09.08.1996r., czyli przed zniesieniem ustawowej wspólności majątkowej pomiędzy nim a skarżącą. W takim stanie faktycznym i prawnym organy podatkowe były uprawnione do wydania decyzji na podstawie art.41 powołanej ustawy o zobowiązaniach podatkowych o odpowiedzialności T. B. za zobowiązania podatkowe męża. Odpowiedzialność małżonków za zobowiązania podatkowe jest solidarna, a zaległości podatkowe podlegają zaspokojeniu z majątku objętego wspólnością ustawową. Przy takim uregulowaniu ustawowym przyjąć należy, że o zakresie możliwości zaspokajania wierzyciela decyduje stan majątku wspólnego z chwili powstania i wymagalności zobowiązania podatkowego. Zniesienie ustawowej wspólności majątkowej po powstaniu zobowiązania podatkowego pozostaje bez wpływu na zakres odpowiedzialności małżonka za zaległości podatkowe współmałżonka. W takiej sytuacji uchybieniem organu podatkowego jest niezamieszczenie w decyzji zapisu, iż odpowiedzialność małżonka ograniczona jest do wartości majątku wspólnego lecz nie jest to uchybienie mogące skutkować uchyleniem decyzji. Wierzyciel może bowiem wskazać przedmiot z którego należy prowadzić egzekucję, a dłużnikowi w postępowaniu egzekucyjnym przysługuje prawo zgłoszenia zarzutów na wypadek, gdy skierowanoby egzekucję do majątku, z którego prowadzić jej nie można. Ponieważ małżonek odpowiadający za zaległości podatkowe współmałżonka nie jest zobowiązanym jako podatnik i nie odpowiada za zobowiązania podatkowe lecz za dług podatnika (współmałżonka), to przy uwzględnieniu jego solidarnej odpowiedzialności, organ podatkowy miał obowiązek orzec o odpowiedzialności za dług istniejący w momencie orzekania. Izba Skarbowa uwzględniła dokonane wpłaty na poczet zaległości podatkowych E. B. i w konsekwencji uchyliła decyzję organu pierwszej instancji i orzekła merytorycznie o obowiązku zapłaty faktycznie istniejącego długu - w odniesieniu do T. B. Nie można zatem uznać za trafny pogląd skarżącej, iż Izba Skarbowa uchybiła zasadzie trwałości decyzji administracyjnej. Izba Skarbowa nie określiła bowiem wysokości zobowiązania podatkowego lecz orzekła o odpowiedzialności małżonka za dług, którego wysokość ustaliła na dzień orzekania. Sąd nie dopatrzył się także okoliczności, które czyniłyby zasadnym zarzut naruszenia przepisu art.40 ust.2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Izba Skarbowa dokonała ustaleń w przedmiocie sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej. Ustalenia te poddała analizie i rozpatrzyła je w granicach zakreślonych treścią przepisu art.40 ust.2 powołanej wyżej ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Wypełnienie obowiązków wynikających z przepisów prawa rodzinnego nie jest tożsame z zasadami współżycia społecznego. W sprawie niniejszej trudno dopatrzeć się okoliczności, które przemawiałyby za odstąpieniem od orzekania o odpowiedzialności T. B. za obowiązania podatkowe jej małżonka; zwłaszcza, że odpowiedzialność ta ograniczona jest do majątku wspólnego, a zadłużenie podatnika nastąpiło w latach 1995 i 1996. Sąd nie stwierdził także, by Izba Skarbowa dopuściła się naruszenia przepisu art.210 ustawy Ordynacja podatkowa w takim zakresie, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie przepisów art.151 ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) oddalił skargę.