III SA 2821/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Błesiński Sędzia WSA - Wiesława Pierechod Asesor WSA - Wojciech Czajkowski (spr.) Protokolant - Katarzyna Lenartowicz po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2004r. sprawy ze skargi A. K. i M. H. - WPH "A" s.c. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie kosztów egzekucyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienia i utrzymane nim w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego w B. z dnia 31 lipca 2002r. nr "[...]" II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 10 (dziesięć) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia 20.09.2002r. o nr "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej Ośrodka Zamiejscowego utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 31 lipca 2002r. o nr "[...]", którym dokonano zwrotu WPH "A" s.c. A. K. i M. H. ustawowych odsetek w kwocie 79,20 zł. od kosztów egzekucyjnych pobranych przez ten Urząd na podstawie tytułu wykonawczego, dnia 25 czerwca 1996r. Jako podstawę prawną wydanego postanowienia Izba Skarbowa wskazała art.138 § 1 pkt 1 w związku z artykułem 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. nr 98, poz.1071 z późn.zm.) oraz art.18 i art. 64 c § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002r. nr 110, poz.968). Jak wynika z poczynionych w sprawie ustaleń, Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie tytułu wykonawczego z 25 czerwca 1996r. o nr "[...]" obejmującego zaległość w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do października 1994r., wszczął wobec WPH A s.c. A. K. i M. H. postępowanie egzekucyjne, w toku którego wymienioną spółkę obciążono kosztami egzekucyjnymi w kwocie 2.512,10 zł. Kwoty te zostały ściągnięte przez organ egzekucyjny w całości, w okresie od 09 września 1997r. do 17 marca 1998r. W dniu 10 października 2001r. Urząd Skarbowy decyzją o nr "[...]" umorzył postępowanie w sprawie wymiaru Spółce zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do października 1994r., jako bezprzedmiotowe. W związku z tym okazało się, że wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie wyżej wymienionego tytułu wykonawczego było bezpodstawne. Pismem z dnia 15 grudnia 2001r. Spółka "A" zwróciła się do Urzędu Skarbowego o dokonanie zwrotu oprocentowanej nadpłaty w podatku od towarów i usług oraz dokonanie zwrotu niesłusznie pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami ustawowymi. W dniu 17 stycznia 2002r. wymieniony Urząd Skarbowy wydał w tej sprawie decyzję odmowną w części dotyczącej oprocentowania kosztów egzekucyjnych. Jednocześnie postanowił dokonać zwrotu nienależnie pobranych kosztów egzekucyjnych w kwocie 2.512,10 zł. Po rozpatrzeniu odwołania, Izba Skarbowa w dniu 29.05.2002r. uchyliła tę decyzję w całości i przekazała sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając jako organ egzekucyjny, postanowieniem w tej sprawie z dnia 31 lipca 2002r. orzekł o zwrocie Spółce odsetek ustawowych od niesłusznie pobranych kosztów egzekucyjnych w kwocie 79,20 zł. W postanowieniu tym organ egzekucyjny powołał jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 64 c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, określający obowiązek zwrotu niesłusznie pobranych kosztów wraz o odsetkami za zwłokę. Odsetki do zwrotu naliczono od dnia wejścia w życie tego przepisu w związku z nowelizacją wymienionej ustawy, tj. od 30 listopada 2001r. do dnia 18 stycznia 2002r., czyli do dnia dokonania zwrotu nienależnie wyegzekwowanych kosztów. Stanowisko organu egzekucyjnego zostało podtrzymane przez Izbę Skarbową w postanowieniu z dnia 20.09.2002r. w związku z wniesionym przez Stronę zażaleniem. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że zwrotu odsetek dokonano zgodnie z art.64 c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który to przepis, zdaniem Izby Skarbowej, ma zastosowanie do sytuacji zaistniałych przed jego wejściem w życie, a więc w okresie przed 30 listopada 2001r. Odmienna wykładnia oznaczałyby naruszenie zakazu retroaktywności, który może być wyłączony jeżeli ustawodawca w sposób wyraźny w ustawie, tak ureguluje czego nie uczynił w tym przypadku. Spółka cywilna "A" A. K. i M. H. złożyła skargę na powyższe postanowienie zarzucając, iż wydane zostało niezgodnie z prawem. Zdaniem wspólników Spółki, koszty egzekucyjne powinny być jej zwrócone wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia niesłusznego pobrania tych kosztów. A. K. i M. H. podnieśli w skardze, iż niepotrzebne wszczęcie i prowadzenie egzekucji przez Urząd Skarbowy spowodowało ich finansowe problemy związane z dalszym funkcjonowaniem firmy oraz utratę zaufania kontrahentów. Skarżący zarzucili ponadto nieprawidłowe interpretowanie przez organy obu instancji art. 64 c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie strony przepis ten jest jednoznaczny i nakazuje zwrot należnego oprocentowania od dnia niesłusznego pobrania kosztów egzekucyjnych do dnia ich zwrotu. Wobec tego, iż zwrot nastąpił dopiero 18 stycznia 2002r., co zakończyło postępowanie egzekucyjne w sprawie, a powyższy przepis, wszedł w życie przed tym dniem zwrot jedynie części kwoty oprocentowania jest niesłuszny. W odpowiedzi Izba Skarbowa podtrzymała argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji i wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do dyspozycji art.64 c § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. nr 24, poz.151 z późn.zm.) jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z przepisami wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. Brzmienie powołanego przepisu, zostało wprowadzone ustawą z dnia 6 września 2001r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 125, poz.1368). Stosownie zaś do art. 13 tej ustawy, przepisy ustawy stosuje się również do postępowań egzekucyjnych wszczętych przed dniem jej wejścia w życie, tj. przed 30 listopada 2001r., z tym że wydane postanowienia oraz czynności egzekucyjne dokonane przed tym dniem, z zachowaniem przepisów dotychczasowych, są skuteczne. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, iż ostatnia czynność w związku z niesłusznie wszczętym i prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym została podjęta przez organ wykonawczy w dniu 18 stycznia 2002r., kiedy to zwrócono Wspólnikom s.c. "A" nienależnie pobrane koszty. Nastąpiła więc ona już po wejściu w życie ustawy z dnia 06 września 2001r. Powyższe oznacza, iż stosownie do powołanego art.64 c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ wykonawczy zobowiązany był do zwrotu niesłusznie pobranych kosztów wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi za okres od dnia ich pobrania do dnia ich zwrotu. Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Izby Skarbowej, iż naliczenie i zwrot odsetek od nienależnie pobranych kosztów egzekucyjnych możliwy jest dopiero od dnia wejścia w życie art.64 c § 3 powołanej ustawy, zaś odniesienie działania tego przepisu do okresu wcześniejszego jest niemożliwe, skoro wówczas nie obowiązywały przepisy pozwalające na oprocentowanie odsetek od nienależnie pobranych kosztów. W utrwalonym już orzecznictwie oraz doktrynie prawniczej przyjmuje się zasadę bezpośredniego działania nowego prawa. Polega ona na tym, że od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do wszelkich stosunków prawnych, zdarzeń, czy stanów rzeczy danego rodzaju. Dotyczy to również zdarzeń, które dopiero powstaną, jak i tych które powstały przed wejściem w życie nowych przepisów, ale trwają w czasie dokonywania zmian prawa. Rozwiązanie takie odpowiada zazwyczaj przeświadczeniu prawodawcy, że nowe normy są bardziej dostosowane do aktualnych warunków niż prawo poprzednio obowiązujące. Zaletą tego rozwiązania jest zaś to, że od wejścia w życie nowej regulacji prawnej wszyscy traktowani są jednakowo, według takich samych norm. Przy takim stanowisku nie może zatem być mowy o naruszeniu zasady retroaktywności, w sytuacji gdy należność obliczona jest zgodnie z żądaniem strony, czyli za cały okres od dnia powstania zapłaty a następuje to w czasie, gdy obowiązuje nowa, korzystniejsza regulacja prawna. Tak więc, w rozpatrywanej sprawie oczywistym jest, iż wobec zwrotu przez organ niesłusznie pobranych kosztów już po wejściu w życie był cyt. art.64 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, do zwrotu oprocentowania z tego tytułu należało w całej rozciągłości stosować ten przepis. Obowiązujące zasady prawa intertemporalnego nie przewidują, w takich sytuacjach sposobu obliczania oprocentowania jaki zastosowały organy II instancji, tj. jedynie od dnia wejścia w życie przepisu. Jednoznaczna treść art.64 c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art.13 ustawy z dnia 06 września 2001r. powoduje, iż nie znajduje zastosowania w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy wykładnia dokonana w powołanym w uzasadnieniu postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w O. orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 sierpnia 1990r. o sygn. K 7/90. Wprawdzie w orzeczeniu tym Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż przy ustalaniu następstw prawnych zdarzeń, które miały miejsce pod rządami dawnych norm, ale występują w okresie gdy nowa norma weszła w życie należy następstwa te określać na podstawie dawnych norm, lecz jedynie do czasu wejścia w życie nowych norm, jednak rozstrzygnięcie to odnosząc się do problematyki z zakresu ochrony praw nabytych, w związku z interpretacją przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin z 24 maja 1990r., nie znajduje zastosowania do ustaleń faktycznych w przedmiotowej sprawy. Dlatego uznając, iż naliczenie oprocentowania z tytułu niesłusznie pobranych kosztów powinno nastąpić od dnia ich pobrania Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie narusza prawo materialne i na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270) orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do dyspozycji art.200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.