III SA 2858/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Wiesława Pierechod (spr.) Sędzia NSA - Piotr Piszczek Asesor WSA - Wojciech Czajkowski Protokolant - Anna Fic po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie podatku od nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Z. C. kwotę 10 (dziesięć) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia 18.08.2003r. nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 24 marca 2003r., nr "[...]" ustalającą Z. C. podatek od nieruchomości na 2003r. w kwocie 11,90 zł., płatny w czterech ratach: I rata – 2,90 zł., pozostałe po 3,00 zł. – od nieruchomości o powierzchni 237 m2. Kolegium nie uwzględniło odwołania podatnika od decyzji organu I instancji, w którym podniósł, że niezasadne jest ustanowienie go jako jedynego płatnika podatku za grunt (drogę), który stanowi współwłasność, a zatem powinien płacić w części odpowiadającej udziałowi we współwłasności. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ustawodawca ustanowił solidarny obowiązek podatkowy w odniesieniu do nieruchomości będących przedmiotem współwłasności lub znajdujących się w posiadaniu dwóch lub większej liczby podmiotów. Z przepisu tego wynika zatem zakaz dzielenia zobowiązań na poszczególnych współwłaścicieli skoro przedmiotem odrębnego opodatkowania jest cała nieruchomość. Kolegium wskazało na art.91 Ordynacji podatkowej odsyłający do stosowania przepisów kodeksu cywilnego, do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe i art. 366 kodeksu cywilnego, w myśl którego kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych. Z treści tego przepisu Samorządowe Kolegium Odwoławcze wywiodło, że organ podatkowy pierwszej instancji "mógł obciążyć obowiązkiem podatkowym tylko jednego ze współwłaścicieli". W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Z. C. wniósł o jej uchylenie, jako niezgodnej z równym traktowaniem wszystkich obywateli Rzeczypospolitej Polskiej. Uważa, że nie powinien być formalnym poborcą należności podatkowych na rzecz Urzędu Gminy od obcych mu ludzi. Jego zdaniem skoro z treści art.366 Kodeksu cywilnego wynika, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, to nie znaczy, że musi. Skarżący kwestionuje działanie urzędu prowadzące do wskazania go, jako jedynego płatnika wspólnej nieruchomości. Składa oświadczenie, że wszelkie należności będzie regulował wyłącznie za siebie, proporcjonalnie do udziału we współwłasności. Obowiązek zbierania podatków należy do urzędu, a wysługiwanie się "szarymi" obywatelami świadczy o nieudolności pracowników Urzędu Gminy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Organ odwoławczy podkreśla, że skarżący w zasadzie nie kwestionuje przedmiotu opodatkowania i wysokości podatku, a jedynie sposób egzekwowania decyzji, co znajduje się poza przedmiotem postępowania wymiarowego. Przytacza treść art.3 ust.4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, wskazując, że w świetle tego przepisu oraz art.91 Ordynacji podatkowej wszyscy współwłaściciele są adresatami decyzji wymiarowej. W niniejszej sprawie decyzja została skierowana do wszystkich współwłaścicieli, z których tylko skarżący wniósł odwołanie. Skierowanie decyzji wymiarowej m.innymi do skarżącego nie oznacza, że organ podatkowy pierwszej instancji określił w niej sposób wykonania decyzji poprzez nałożenie obowiązku wyłącznie na skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Należy zauważyć, że argumentacja Samorządowego Kolegium Odwoławczego przedstawiona w odpowiedzi na skargę w odniesieniu do zarzutu skierowania decyzji wyłącznie do skarżącego nie znajduje potwierdzenia w stanowisku zajętym w zaskarżonej decyzji oraz stanie sprawy wynikającym z akt podatkowych. W ocenie Sądu decyzja Wójta Gminy z dnia 24 marca 2003r. skierowana jest do jednego adresata – skarżącego. Wprawdzie wymienia się w niej wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, ale z jej treści nie wynika, by byli oni na równi ze skarżącym zobowiązani do zapłaty podatku ustalonego tą decyzją. W sentencji bowiem powołano się lakonicznie na art.2-7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. nr 9, poz.84 ze zm.) a w uzasadnieniu na informacje złożone w trybie art.6 ust.6 tej ustawy i uchwałę nr "[...]" z dnia 9.12.2002r. Rady Gminy w sprawie stawek podatku od nieruchomości oraz zwolnień w 2003r. Z przedłożonych Sądowi akt podatkowych wynika też, że decyzja organu podatkowego pierwszej instancji została doręczona skarżącemu 3 kwietnia 2003r., upomnienie wystawiono 3 czerwca 2003r. a pozostałym współwłaścicielom kopie tej decyzji doręczono w okresie od 29.08.2003r. do 6.09.2003r., gdy decyzja organu odwoławczego wydana została w dniu 18 sierpnia 2003r. i gdy minęły terminy płatności dwóch pierwszych rat podatku. Powyższy stan sprawy pozwala na stwierdzenie, że zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu podatkowego pierwszej instancji zapadły z naruszeniem art.3 ust.4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (w brzmieniu obowiązującym w 2003r.) a także art.92 § 1; art.210 § 1 pkt 3 w związku z art.133 § 1 oraz art.210 § 4 Ordynacji podatkowej. Art.3 ust.4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stanowi, że "Jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach". Tak ustalony przez ustawodawcę obowiązek podatkowy oznacza, że stosownie do art.133 § 1 w związku z art.92 § 1 Ordynacji podatkowej stroną postępowania podatkowego są wszyscy współwłaściciele lub współposiadacze nieruchomości. Stwierdzenie w zaskarżonej decyzji, że organ podatkowy pierwszej instancji mógł obciążyć obowiązkiem podatkowym tylko jednego ze współwłaścicieli rażąco narusza wskazany przepis prawa materialnego oraz przepisy Ordynacji podatkowej. Z solidarności obowiązku podatkowego wynika solidarność zobowiązania ustalanego decyzją organu podatkowego. Wierzycielem obowiązku ustalonego decyzją podmiot publicznoprawny staje się dopiero z chwilą doręczenia tej decyzji. Zrównanie – na mocy art.91 Ordynacji podatkowej – uprawnień wierzycieli publicznoprawnych w zakresie kierowania żądania spełnienia świadczenia do jednego z dłużników solidarnych (tzn. zapłaty) może mieć miejsce dopiero w fazie domagania się wykonania (ewentualnie egzekucji) obowiązku publicznoprawnego, nie zaś w fazie ustalania takiego obowiązku (wyrok SN z dnia 11.03.99r. III RN 153/98 OSNAP/2000/1/3). Jeżeli zatem ustawa podatkowa stanowi o solidarnym obowiązku podatkowym to: – decyzja organu podatkowego pierwszej instancji ustalająca wysokość zobowiązania powinna jako strony postępowania i adresatów tej decyzji wymieniać wszystkie osoby, na których ciąży obowiązek podatkowy (decyzja powinna być doręczona – wysłana – adresatom w tym samym czasie); – z uzasadnienia decyzji powinno wynikać, że wszyscy adresaci są w równym stopniu zobowiązani do zapłaty ustalonego zobowiązania . Art.210 § 4 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003r. wymaga, by uzasadnienie prawne decyzji zawierało nie tylko podanie, ale także "wyjaśnienie podstawy prawnej" z przytoczeniem przepisów prawa, a więc w decyzji powinna być wyjaśniona istota solidarnego zobowiązania. Tylko w powyższy sposób może być zrealizowana jedna z zasad postępowania podatkowego, wskazana w art.124 Ordynacji podatkowej – zasada przekonywania, mająca na celu doprowadzenie do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Powyższych wymogów oczywiście nie spełnia decyzja Wójta Gminy z dnia 24 marca 2003r. Odnosząc się ze zrozumieniem do wyrażonego przez skarżącego w toku postępowania podatkowego oraz w skardze poczucia nierównego traktowania obywateli Sąd wyjaśnia, że z autonomii prawa podatkowego wynika możliwość ustanowienia przez ustawodawcę solidarnego obowiązku podatkowego i taki obowiązek został ustanowiony w art.3 ust.4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Z cywilnoprawnej istoty współwłasności wynika zaś obowiązek współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną, w tym także w zakresie zadecydowania przez współwłaścicieli, w jaki sposób będą oni regulować daniny publiczne obciążające nieruchomość. Tak więc oświadczenie, że skarżący będzie regulował należności wyłącznie za siebie, proporcjonalnie do udziału we współwłasności, nie może odnieść skutku na gruncie prawa podatkowego w sytuacji, gdy ustalone zobowiązanie podatkowe wynikające z prawidłowo wydanej i doręczonej wszystkim współwłaścicielom decyzji organu podatkowego nie zostanie zapłacone w terminie. Wierzyciel publicznoprawny może wdrożyć wówczas egzekucję całej należności w stosunku do któregokolwiek adresata decyzji. Mając na względzie powyższe okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 4 pkt 1 a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 tej ustawy.