III SA 3221/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Włodzimierz Kędzierski Sędzia WSA - Andrzej Błesiński Asesor WSA - Wojciech Czajkowski (spr.) Protokolant - Paweł Guziur po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2004r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym 1) uchyla zaskarżoną decyzję. A. Z. wniosła skargę na decyzję Izby Skarbowej w O. z dnia 04 listopada 2002r. utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w O. z 11 lipca 2002r. w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie 6200 zł. z tytułu sprzedaży lokalu mieszkalnego oraz umorzenia odsetek za zwłokę od tej zaległości w kwocie 4.047,50 zł. Podatniczka pismem z dnia 25 lutego 2002r. zwróciła się do Urzędu Skarbowego w O. o umorzenie przedmiotowej zaległości uzasadniając wniosek stanem zdrowia oraz trudną sytuacją materialną i życiową. Powołała również okoliczności powstania zobowiązania podatkowego związane z uzyskaniem przychodu ze sprzedaży mieszkania przy ul. "[...]" w O. i nabyciem za otrzymane z tej sprzedaży środki nowego lokalu przy ul. "[...]", w którym zamieszkała wspólnie z posiadającą do niego tytuł prawny, matką I. K., a co w ocenie organów obu instancji nie uprawniało do zwolnienia z obowiązku uiszczenia 10% zryczałtowanego podatku dochodowego od osiągniętego przychodu. Uzasadniając odmowę umorzenia zaległości głównej Izba Skarbowa w O. podtrzymała stanowisko zawarte w decyzji Urzędu Skarbowego w tej sprawie i wskazała, że w interesie publicznym leży zapewnienie stałych dochodów budżetu Państwa, co wymaga od organów podatkowych dbałości o terminowe egzekwowanie zobowiązań podatkowych, z których finansowane są cele ogólnospołeczne. W ocenie Izby Skarbowej, A. Z. nie wykazała należytej staranności w celu uregulowania podatku. Zdaniem Izby uiszczenie tej należności w ustawowym terminie nie stanowiłoby nadmiernego obciążenia finansowego w sytuacji, gdy przychód ze sprzedaży mieszkania wyniósł 62.000 zł. Środki na opłacenie podatku pochodzić bowiem mogły właśnie z tego przychodu. Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy organ II instancji stwierdził, iż wprawdzie sytuacja materialna i życiowa Podatniczki jest złożona, bowiem utrzymuje się ona z renty inwalidzkiej w kwocie 373,57 zł. oraz otrzymuje pomoc materialną z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O., niemniej jednak choć sytuacja ta jest trudna nie ma ona charakteru wyjątkowego. Powołane przez Stronę w toku postępowania argumenty, w ocenie Izby Skarbowej, nie wyczerpują zatem przesłanek przewidzianych w art.67 § 1 Ordynacji podatkowej do umorzenia zaległości podatkowych. Bieżące wydatki na utrzymanie i koszty leczenia stanowią niewątpliwie znaczne obciążenie budżetu domowego. Są to jednak wydatki ponoszone przez ogół społeczeństwa. Dlatego organ uznał, że ich ponoszenie nie zwalnia z obowiązku podatkowego. Ponadto wskazał, że umorzenie zaległości podatkowej stawiałoby odwołującą w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych podatników, znajdujących się w podobnej, a nawet gorszej sytuacji materialnej i regulujących należny podatek od dochodu z tytułu sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych. W złożonej skardze na decyzję Izby Skarbowej A. Z. ponownie powołała okoliczności powstania zobowiązania podatkowego i podniosła, że przychód ze sprzedaży lokalu mieszkalnego przy ul. "[...]" został przekazany przez matkę I. K. na konto Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w celu nabycia nowego mieszkania przy ul. "[...]". Podała, że Jej mieszkanie przy ul. "[...]" faktycznie nabyła w 1997r. matka, za otrzymane odszkodowanie z zagranicy. Mieszkanie to zostało sprzedane w 1998r. Za uzyskane pieniądze oraz za środki ze sprzedaży mieszkania matki i pobrany kredyt –zakupione zostało nowe mieszkanie, w którym Skarżąca, wspólnie z matką zamieszkują do chwili obecnej. A. Z. wskazała również na swoją trudną sytuację finansową, wobec której zapłata tak znacznej kwoty podatku jest niemożliwa, zaś pozbawienie jej źródła utrzymania w postaci renty w kwocie 370 zł. zagrozi podstawom egzystencji. Podnosząc powyższe Skarżąca ponownie zwróciła uwagę na okoliczności sprawy dotyczące jej stanu zdrowia i przebiegu postępowania podatkowego, które w ocenie strony prowadzone było tendencyjnie i z pominięciem realnych możliwości wywiązania się strony z obowiązku zapłaty zaległego podatku. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie podnosząc argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie . Stosownie do przepisów art.3 § 1 i art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. wojewódzkie sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej i stosując środki przewidziane w ustawie mogą uchylić decyzję organu wówczas gdy stwierdzą naruszenie przepisów prawa. W rozpatrywanej sprawie decyzja organu i instancji została wydana w oparciu o art.67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz.926 z późn.zm.). Przepis ten stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Słuszność mają organy skarbowe, gdy twierdzą, że umorzenie o którym mowa w cytowanym przepisie ma charakter decyzji uznaniowej. Uznanie administracyjne nie polega jednak na zupełnej dowolności działania organu administracji i podlega kontroli sądowej. Zakres uznania administracyjnego jest określony przez prawo, a w sytuacji takiej, z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie, kiedy przepis prawa materialnego – art.67 § 1 Ordynacji podatkowej, nie zawiera żadnych obiektywnych kryteriów, zakres ten wynika z przepisów proceduralnych, określających zasady działania organów administracji państwowej. Kontroli Sądu podlega zatem sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz to, czy swobodne uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie dowolne. Kontroli Sądu Administracyjnego nie podlega więc uznanie samo w sobie, lecz uzasadnienie stanowiska organu. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż w sposób niedostateczny organ II instancji rozważył indywidualny interes podatniczki, która jak wynika z akt sprawy pozostaje w niewątpliwie trudnej sytuacji finansowej i życiowej. Powyższe przy uwzględnieniu jej stanu zdrowia potwierdzonego załączonymi do materiałów postępowania zaświadczeniami lekarskimi powoduje, iż konieczność uregulowania zobowiązania w znacznej, w świetle powołanych okoliczności sprawy, kwocie podważyć może podstawy egzystencji A. Z., która utrzymuje się z renty w wysokości 370 zł. oraz korzysta z pomocy społecznej. Zwrócić przy tym należy uwagę, że pomoc ta jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki możliwości i uprawnienia. Celem zaś tej pomocy jest "zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka" (art.1 ust.1 i art.2 ust.1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej – Dz.U. z 1998r. nr 64, poz.414 z późn.zm.). W tym kontekście analiza materiałów sprawy nakazuje stwierdzić, iż dokonana przez organ II instancji ocena, że sytuacja Podatniczki nie ma charakteru wyjątkowego i umorzenie zaległości podatkowej stawiałoby stronę w sytuacji uprzywilejowanej wobec innych podatników, jako oparta na nie w pełni rozpatrzonym materiale dowodowym, jest oceną dowolną. Narusza zatem podstawowe zasady postępowania podatkowego wyrażone w art.121 i art.191 Ordynacji podatkowej (zasadę zaufania do organów podatkowych i zasadę swobodnej oceny dowodów), co z kolei miało istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie. Zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, by w ramach owej swobody nie zostały przekroczone granice dowolności, organ podatkowy przy ocenie zebranych w sprawie dowodów winien m.in. kierować się prawidłami logiki, zgodnością oceny z prawami nauki i doświadczenia życiowego, traktowania zebranych dowodów jako zjawisk obiektywnych, oceniania dowodów wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy, wszechstronności oceny. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy reguły te nie zostały zachowane, zaś przy ocenie wartości i znaczenia dowodów, w świetle przesłanek określonych w art.67 § 1 Ordynacji podatkowej organy obu instancji zwracając słusznie uwagę na interes publiczny, jakim niewątpliwie jest zapewnienie stałych dochodów do budżetu państwa, faktycznie nie uwzględniły dowodów w sprawie dotyczących zdolności płatniczej i warunków życiowych, a wiec ogólnie pojętego interesu Podatnika, o którym mowa w powołanym przepisie. Tego rodzaju niedostatki zaskarżonej decyzji spowodowały, że Sąd uznał, iż została ona wydana zarówno z naruszeniem prawa materialnego, poprzez niewłaściwe korzystanie z przewidzianego w art.67 § 1 Ordynacji podatkowej uznania administracyjnego, jak też prawa procesowego, tj. art.121 i 191 tej ustawy, przy czym dokonane przez Sąd wykładnie tych przepisów należy uwzględnić przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr153, poz.1270). O kosztach orzeczono na podstawie art.200 tej ustawy.