III SA 3265/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Błesiński (spr.) Sędzia WSA - Ryszard Maliszewski Asesor WSA - Renata Kantecka Protokolant - Katarzyna Lenartowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 listopada 2004r. sprawy ze skarg K. J. 1. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne; 2. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych; 3. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za marzec 1996r. i czerwiec 2001r., oddala skargi. Decyzjami z dnia 22 października 2003 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzje Urzędu Skarbowego z dnia 24 lipca 2003r., którymi K. J.: 1/odmówiono umorzenia zaległości podatkowych w zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne za lata 1997,1998 i 2001 w łącznej wysokości 1.715,80 zł wraz odsetkami i opłatą prolongacyjna 2/ odmówiono umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące lipiec i sierpień 1995r. w wysokości 2.798,30 zł z należnymi odsetkami i opłatą prolongacyjną. Ponadto decyzją z dnia 24 października 2003r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 24 lipca 2003r., którą K. J. odmówiono także umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za marzec 1996r. i czerwiec 2001r. w kwocie 1.307,40 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 3.671,20 zł i opłatą prolongacyjną wynikającymi z decyzji tego urzędu z dnia 18 marca 2003r. W uzasadnieniu powyższych decyzji organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 67§1 Ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub ważnym interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe , odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną .Decyzja wydana na podstawie tego przepisu ma charakter uznaniowy ,co oznacza, że nawet zaistnienie szczególnych okoliczności uzasadniających żądanie podatnika nie tworzy po stronie organu podatkowego obowiązku jego spełnienia. Organ ten może ale nie musi skorzystać z przysługującego mu uprawnienia do przyznania ulgi podatkowej , nawet gdy w sprawie zachodzi przesłanka jej zastosowania. Zastosowanie wobec podatnika ulgi musi być traktowane jako przywilej podatnika, nie zaś jako jego prawo. Ulga polegająca na umorzeniu zaległości jest ulgą wyjątkową i jako taka powinna być stosowana tylko w przypadkach uzasadnionych nadzwyczajnymi okolicznościami. Stanowi bowiem wyjątek od zasady równości i powszechności opodatkowania. Rozpatrując wnioski podatnika o umorzenie wyżej wymienionych należności, dokonano oceny sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy oraz rozważono okoliczności powstania zaległości. Ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika, że K. J. nie osiąga żadnych dochodów i pozostaje na utrzymaniu rodziny. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza w zakresie usług budowlanych została zawieszona od dnia 01 kwietnia 2003r.. Podatnik zamieszkuje z rodziną w domu jednorodzinnym o powierzchni 110 m kw. "stanowiącym współwłasność małżeńską. Dom składa się z sześciu izb, wyposażonych w podstawowe urządzenia. Koszty utrzymania domu ponosi rodzina. Innego majątku ruchomego i nieruchomego podatnik nie posiada. Żona i córka pracują zarobkowo, syn otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych. Od dnia 03 kwietnia 2003r. K. J. leczy się w Poradni "[...]" w N. Zakup leków finansuje rodzina. Podatnik, skarżący w niniejszej sprawie, korzystał z pomocy udzielonej mu przez ZUS w postaci restrukturyzacji zadłużenia za okres 1995-1998 oraz przez Urząd Skarbowy w postaci umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku od towarów i usług oraz rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług i w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1995r. oraz w zryczałtowanym podatku dochodowym. Dyrektor Izby Skarbowej podniósł nadto, że ani pobyt w szpitalu, ani rozpoczęcie zaleconego leczenia od kwietnia 2003r. nie miały wpływu na powstanie przedmiotowych zaległości . Pierwsza hospitalizacja odbyła się bowiem w okresie od 5 kwietnia 2003r. do 30 maja 2003r. Z dokumentacji lekarskiej wynika , że skarżący znajduje się pod opieką lekarską od kwietnia 2003r. i nigdy wcześniej nie był hospitalizowany. Zaskarżone decyzje wskazują także, iż podejmując działalność gospodarczą podatnik powinien być świadomy zarówno ryzyka, jak i ciążących obowiązków wobec Skarbu Państwa a w szczególności obowiązku terminowego płacenia podatków oraz konsekwencji niewypełniania tego obowiązku. Mimo zastosowanych preferencji i ulg nie osiągnięto spodziewanych rezultatów. Podatnik nie uiścił żadnej raty i nie wywiązał się z obowiązków podatkowych. W takiej sytuacji jedynie na podatniku spoczywa więc obecnie poszukiwanie możliwości rozwiązania swojej sytuacji finansowej bez udziału budżetu państwa. Pokreślono przy tym, że działalność gospodarcza strony nie została zlikwidowana a jedynie zawieszona. Istnieje więc możliwość jej podjęcia, tym bardziej, że z karty informacyjnej leczenia szpitalnego nie wynikają przeciwwskazania do prowadzenia takiej działalności. Powyższe decyzje organu zaskarżone zostały przez podatnika K. J. W skargach, sformułowanych w jednym piśmie, skarżący kwestionuje ustalenia przyjęte za podstawę decyzji i ich ocenę. Podnosi, że powstanie zaległości było wynikiem jego choroby "[...]",która jeszcze przed rozpoczęciem leczenia nie pozwalała mu prawidłowo realizować prowadzonej działalności gospodarczej . Ponosi więc obecnie konsekwencje nieświadomości , co odbija się także na sytuacji rodziny. Kwestionując stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej , skarżący podnosi ,że nie jest w stanie prowadzić działalności gospodarczej. Na dowód tego przedłożył na rozprawie "wypis z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS" , stwierdzające, że uznany został za całkowicie niezdolnego do pracy okresowo do marca 2005r. We wniosku sformułowanym na rozprawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedziach na skargi wniósł o ich oddalenie , podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonych decyzjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył ,co następuje: Zgodnie z art. 97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ...( D.U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 roku a postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny. Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( D.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. nr 153, poz. 1270; dalej jako: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonując oceny zaskarżonych decyzji w aspekcie ich zgodności z prawem , sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia takiej niezgodności. W pierwszym rzędzie wskazać należy ,że wywody zaskarżonych decyzji co do uznaniowego charakteru przyznawania ulg podatkowych są w całej rozciągłości trafne Odpowiadają one w pełni nie tylko treści przepisu art. 67§1 Ord. pod. ale również utrwalonej w tej kwestii judykaturze. Cytowany przepis nie nakłada bowiem na organ podatkowy obowiązku uwzględnienia wniosku podatnika , dając tylko taką możliwość co znalazło wyraz w sformułowaniu "organ podatkowy może". Przestawiony uznaniowy charakter ulgi implikuje zakres kontroli sądowej decyzji organów podatkowych wydawanych w przedmiocie ulg podatkowych. Kontrola ta w takich przypadkach nie odnosi się do zasadności przyznania lub odmowy przyznania ulgi lecz do zbadania, czy organ podatkowy wydał decyzję z zachowaniem przepisów postępowania. W szczególności badaniu przez sąd podlega , czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej , obligującej organ do podejmowania wszelkich działań niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stany faktycznego sprawy (art.122 Ord, pod.) oraz zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art.187§1 Ord. pod.) , dokonanego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ord, pod.) przy zapewnieniu stronie czynnego udziału w postępowaniu ( art. 123§1 Ord. pod.). W rozpoznawanej sprawie , wymienione reguły postępowania nie zostały w ocenie sądu naruszone. Organy podatkowe poczyniły bowiem wszechstronne i pełne ustalenia faktyczne na podstawie prawidłowo zebranego i ocenionego materiału dowodowego. Materiał ten zgromadzony przy tym został przy aktywnym udziale podatnika. Wnioski i oceny przedstawione w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji odpowiadają zasadzie swobodnej oceny dowodów i nie zawierają błędów. W szczególności podzielić należy te wywody decyzji , które odnoszą się do okoliczności powstania zaległości podatkowych i związku z chorobą oraz bezskuteczności udzielonych poprzednio ulg. Wskazania wymaga nadto , czego nie podniesiono w decyzji dotyczącej zaległości w podatku VAT, że umorzenie tego rodzaju zaległości z zasady nie powinno być stosowane, gdyż podatek ten uiszczany jest w cenie towaru lub usługi przez kontrahenta podatnika a obowiązkiem podatnika jest odprowadzenie tego podatku do budżetu Skarbu Państwa. Nie stanowił on więc bezpośredniego obciążenia dla skarżącego a jego zatrzymanie było bezprawnym przysporzeniem sobie korzyści majątkowej. Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowej oceny możliwości prowadzenia działalności gospodarczej , stwierdzić natomiast należy , że ustalenia i wnioski w tym względzie opierały się na materiale zebranym na dzień wydawania rozstrzygnięć. Odpowiadały one zatem treści powołanych w decyzjach dokumentów, w szczególności dokumentacji lekarskiej. Wprawdzie z przedłożonego na rozprawie orzeczenia lekarza ZUS wynika , że w okresie do marca 2005r. skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy (k.36) lecz orzeczenie to wydane zostało już po wydaniu zaskarżonych decyzji. Na jego podstawie nie można więc przyjmować , że decyzje oparte zostały na nieprawidłowych ustaleniach faktycznych .Wskazać przy tym należy , że pojawienie się nowych, istotnych okoliczności może uzasadniać ponowne złożenie wniosku o zastosowanie ulg podatkowych, który zostanie rozpatrzony przez organy podatkowe w przewidzianym Ordynacją podatkową trybie. W tym stanie sprawy, sąd , nie znajdując podstaw do przyjęcia, że zaskarżone decyzje naruszają prawo materialne lub przepisy postępowania, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skarg.