III SA 529/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Błesiński Sędzia WSA - Tadeusz Piskozub Asesor WSA - Renata Kantecka (spr.) Protokolant - Paweł Guziur po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2004r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie zaliczenia wpłaty z dnia 1 października 2002r. w kwocie 70.000 zł. na poczet zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 1999r. od dochodu nie znajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu oraz odsetek za zwłokę. I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 625 zł. (sześćset dwadzieścia pięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1 III SA 529/03 U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2003r. Izba Skarbowa w O., utrzymała w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego w O. z dnia 31 października 2002r. Nr "[...]" w sprawie zaliczenia wpłaty z dnia 1 października 2002r. w kwocie 70.000 zł na poczet zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 1999r. od dochodu nie znajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu oraz odsetek za zwłokę. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 15 maja 2002r. Urząd Skarbowy w O. wydał dwie decyzje, którymi ustalił odpowiednio: K. S. i J. S. zryczałtowany podatek za 1999r. od dochodu z nieujawnionych źródeł przychodów w kwocie po 40.179,80 zł. Ustalony podatek należało wpłacić na konto Urzędu Skarbowego w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji - w niniejszej sprawie od 20 maja 2002r.. Zgodnie bowiem z art.47 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz.926 ze zm.) termin płatności podatku wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. W dniu 1 czerwca 2002r. K. S. i J. S. wnieśli od opisanych decyzji ustalających odwołania, które zawierały również wniosek o wstrzymanie ich wykonania. Postanowieniami z dnia 21 czerwca 2002r. Urząd Skarbowy odmówił wstrzymania wykonania przedmiotowych decyzji. Po rozpatrzeniu odwołań Izba Skarbowa w O., decyzjami z dnia 4 września 2002r. : utrzymała w mocy decyzję dotyczącą K. S. oraz uchyliła w całości decyzję organu pierwszej instancji dotyczącą J. S. i ustaliła zryczałtowany podatek dochodowy za 1999r. w kwocie 39.654,70 zł od dochodu nie znajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu. W dniu 1 października 2002r. podatnicy wpłacili kwotę 70.000 zł na poczet podatków ustalonych ww. decyzjami. Powołując się na art.51 §1, art.53 §1 i art.55 §1 Ordynacji podatkowej, Izba zauważyła, iż podatek nie zapłacony w terminie jest zaległością, od której naliczane są odsetki za zwłokę, wpłacane bez wezwania organu podatkowego. Organ odwoławczy podniósł, iż w niniejszej sprawie odsetki naliczone były za okres od dnia 4 czerwca 2002r., tj. od 15-stego dnia od doręczenia decyzji, do dnia 1 października 2002r.,tj. do dnia wpłaty. Zgodnie z art.55 §2 Ordynacji wpłata dokonana 1 października 2002r. zaliczona została proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę. W skardze J. S. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zaliczenie dokonanej wpłaty w kwocie 70.000 zł w całości na poczet zobowiązania podatkowego. Argumentując skargę podkreślił, że Izba Skarbowa zaliczyła wpłatę na poczet odsetek za zwłokę za okres poprzedzający wydanie decyzji, czyli za okres, w którym zobowiązanie podatkowe nie było zaległością. Przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy (przed 4 września 2002r.), zdaniem skarżącego, to zobowiązanie, a tym bardziej zaległość, nie istniało, gdyż Izba w całości uchyliła decyzję wymiarową Urzędu Skarbowego i ustaliła zobowiązanie we własnym zakresie. Izba Skarbowa podtrzymała w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosła o oddalenie skargi. Nie zgodziła się za stanowiskiem skarżącego co do charakteru i konsekwencji swoich decyzji z dnia 4 września 2002r., stwierdzając że były to decyzje reformatoryjne, co oznacza, że ustalenie zobowiązania podatkowego nastąpiło w decyzjach organu pierwszej instancji z dnia 15 maja 2002r., wydanych na podstawie art. 30 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym os osób fizycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 1993r. Nr 90, poz.413 ze zm.). Zobowiązanie powstało z chwilą doręczenia decyzji Urzędu Skarbowego, bowiem miały one charakter konstytutywny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie niezależnie od jej granic (art.134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 150, poz. 1270, zwana dalej jako p.p.s.a.). Wyrokami z dnia 3 czerwca 2004r sygn. akt "[...]" oraz "[...]" Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił decyzje Izby Skarbowej w O. z dnia 4 września 2002r. ustalające odpowiednio: J. S. i K. S. zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999r. z tytułu nieujawnionych źródeł. Decyzje te były podstawą wydania postanowienia będącego przedmiotem skargi w rozpoznanej sprawie. Wobec utraty bytu prawnego tychże decyzji brak jest podstaw prawnych do istnienie zaskarżonego postanowienia. Obowiązek zapłaty odsetek za zwłokę związany jest bowiem wyłącznie z faktem niezapłacenia zobowiązania podatkowego w terminie. Odsetki za zwłokę przede wszystkim pełnią funkcję kompensacyjną, są formą odpłatności za to, że budżet państwa nie otrzymał w terminie należnych mu środków pieniężnych. Naliczanie odsetek jest następstwem zachowania podatnika, który w terminie nie uiścił podatku w należytej wysokości, zaś w przypadku zapłacenia podatku w zawyżonej wysokości, na skutek wydania błędnej decyzji podatkowej przysługuje podatnikowi oprocentowanie nadpłaty. Reasumując stwierdzić należy, iż odsetki za zwłokę jako należność uboczna są nierozerwalnie związane z zaległością podatkową, czyli zobowiązaniem podatkowym nie uiszczonym w terminie, jako należnością główną. W wyniku uchylenia decyzji wymiarowych przestały istnieć ustalone zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych. Tym samym brak jest podstaw prawnych do utrzymania w mocy postanowienia w sprawie zaliczenia wpłaty, proporcjonalnie, na poczet zaległości podatkowych w zryczałtowanym podatku dochodowym za 1999r. oraz odsetek za zwłokę. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na mocy art.145 §1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 i art. 205 p.p.s.a.. Na mocy art.152 powołanej ustawy, określono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.