III SA 876/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Błesiński Sędzia del. NSA - Włodzimierz Kędzierski (spr.) Sędzia WSA - Tadeusz Piskozub Protokolant - Katarzyna Lenartowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2004r. sprawy ze skargi M. I. na decyzje Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej 638,10 (sześćset trzydzieści osiem i 10/100) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Izba Skarbowa w O. decyzją z 17.03.2003r. nr "[...]", utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w O. z 27.11.2002r., "[...]", odmawiającą M. I. umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 i 1999r. w łącznej kwocie 31.904,10 zł. Izba Skarbowa w uzasadnieniu decyzji wywiodła: Zgodnie z art.67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1997r. Nr 137, poz.926 ze zm.) organ podatkowy może na wniosek podatnika umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Decyzje o umorzeniu zaległości mają charakter decyzji uznaniowych, a to oznacza, że nawet zaistnienie szczególnych okoliczności uzasadniających żądanie podatnika nie obliguje organu do uwzględnienia wniosku. Stwierdzona trudna sytuacja materialna i rodzinna oraz zły stan zdrowia podatnika nie może automatycznie stanowić podstawy do udzielenia ulgi. Izba Skarbowa powołała się także na wytyczne Ministerstwa Finansów z 03.07.2001r., w których to wskazano, że nieujawnienie przez podatnika źródła przychodu oznacza chęć uniknięcia przez podatnika opodatkowania tych przychodów. To skutkowało ustalenie wysokiej stawki opodatkowania przychodów ze źródeł nie ujawnionych. Podejmowanie działań zmierzających do udzielenia ulgi w takich zobowiązaniach nie byłoby racjonalne. W sprawie niniejszej zaległość podatkowa powstała w wyniku przeprowadzonej kontroli zeznań podatkowych za lata 1998 i 1999 w zakresie sprawdzenia źródeł finansowania wydatków na wkład budowlany. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że w tych latach podatnik poniosła wydatki przekraczające dochody z ujawnionych źródeł przychodów. Przychód ze źródeł nie ujawnionych został opodatkowany według skali 75%, a obliczony w ten sposób podatek wyraził się łączną kwotą 31.904,10 zł. W tak ustalonym stanie faktycznym brak jest podstaw do udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej. M. I. na decyzję Izby Skarbowej w O. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wskazując na niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz na naruszenie zasad dowodzenia poprzez uznanie, że w sprawie nie występuje ważny interes podatnika, podczas kiedy zagrożone jest jego życie i egzystencja - wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i o zasądzenia kosztów. W uzasadnieniu skargi wywiodła, iż przychód, uznany przez organy podatkowe za pochodzący z nieujawnionych źródeł przychodu, uzyskała z uprawiania nierządu poza granicami kraju. Aktualnie nie pracuje i nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Poza alimentami (250 zł. miesięcznie), otrzymywanymi na dziecko od jego ojca, nie posiada żadnych innych przychodów. Część kosztów utrzymania skarżącej i dziecka ponosi matka skarżącej. Stan zdrowia skarżącej wynika z zaświadczenia lekarskiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęła w kwietniu 2002r. i nie została rozpoznana przed dniem 01.01.2004r., a zatem zgodnie z przepisem art.97 § 1 ustawy z 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271), podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. Analiza dokonanych przez organy podatkowe ustaleń w aspekcie przepisu art.67 § 1 ustawy z 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm.) i w konfrontacji z zebranym w sprawie materiałem skłoniła Sąd do stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja nie może się ostać. Sąd nie neguje faktu, iż decyzje wydawane na podstawie przepisu art.67 § 1 powołanej ustawy Ordynacja podatkowa, mają charakter decyzji uznaniowych. Uznaniowość decyzji oznacza, że nawet przy zaistnieniu przesłanek ustawowych organ podatkowy nie ma bezwzględnego obowiązku przyznania ulgi. Przy braku przesłanek ustawowych przyznanie ulgi nie jest bowiem w ogóle możliwe. Jeżeli jednak istnieją w sprawie przesłanki uzasadniające ewentualne przyznanie ulgi to przesłanki te, te okoliczności, organy podatkowe winny szczegółowo rozważyć. Występowanie takich samych przesłanek w różnych (kilku bądź kilkunastu sprawach) może mieć różną wagę. W jednych ze spraw przesłanki te mogą nie być wystarczające do przyznania ulgi, a w innych będą przemawiały za jej zastosowaniem. Sprawa niniejsza jest sprawą indywidualną, zawierającą pewne szczególne elementy, które winny skutkować zwrócenie na nie bacznej uwagi. Dzisiaj poza sporem już pozostaje to, że zaległość podatkowa M. I. powstała na skutek opodatkowania przychodu ze źródeł przychodu, które nie zostały ujawnione. Wydatki z tych nie ujawnionych źródeł poniesione zostały w latach 1998 i 1999. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie lekarskie "[...]" wystawione przez lekarza psychiatrę. Z zaświadczenia tego wynika, iż M. I. "nie kwalifikuje się do pracy, wymaga opieki osób drugich". Zaświadczenie to nie zawiera informacji, od kiedy - przypuszczalnie - trwa choroba i jakie są widoki na wyleczenie. Z danych zawartych w aktach wynika, że jedynym majątkiem jaki skarżąca posiada jest mieszkanie własnościowe. Przy skarżącej pozostaje wreszcie małoletni syn. Skoro skarżąca poza mieszkaniem nie posiada innego majątku i nie jest zdolna do pracy, to wyegzekwowanie zaległości podatkowej mogłoby nastąpić tylko z egzekucji prowadzonej do posiadanego przez skarżącą mieszkania. Sąd Okręgowy wyrokiem z 16.05.2002r., sygn. akt "[...]" rozwiązującym małżeństwo M. I. i L. I. określił, iż miejscem pobytu małoletniego dziecka stron jest miejsce zamieszkania matki. Taka sytuacja wymagała, by organy podatkowe wydając decyzję rozważyły, czy rzeczywiście nie zaistniał przypadek, który uzasadniałby zastosowanie ulgi. Jeżeli choroba, która dotknęła skarżącą należy do rzędu tych chorób, które w zasadzie uniemożliwiałyby podjęcie zatrudnienia, to należałoby rozważyć, czy - niezależnie od wytycznych zawartych w powołanym piśmie Ministerstwa Finansów - rzeczywiście mamy do czynienia z przypadkiem uzasadniającym przyznanie ulgi. Nawiązując do stwierdzenia zawartego w uzasadnieniu decyzji Urzędu Skarbowego, a akceptowanego przez Izbę Skarbową, iż skarżąca wyraziła gotowość spłaty zadłużenia podatkowego swego byłego męża w zamiar za rezygnację z prawa do mieszkania, pomimo składanych oświadczeń, iż nie posiada żadnych środków na opłacenie podatków, Sąd zauważa, że napisanie takiego oświadczenia dla byłego męża nie może być traktowane jako dowód, że skarżąca dysponuje środkami finansowymi bądź majątkiem pozwalającym na realizację takiego zobowiązania. Organy podatkowe przed wydaniem decyzji mając na względzie przepisy art.122, art.180 § 1 i art.187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, winny - pomimo pozornej typowości sprawy - przeprowadzić postępowanie dowodowe w takim zakresie, który pozwoli na jednoznaczne określenie, czy zachodzi ważny interes podatnika lub interes publiczny i to w takim wymiarze, który uzasadniałby umorzenie zaległości podatkowej czy też takiego interesu brak. W szczególności należałoby dążyć do ustalenia czy wyegzekwowanie należności będzie możliwe z innych źródeł niż z egzekucji do lokalu własnościowego mieszkalnego. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt1 lit.c ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z przepisem art.203 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.