IV SA 1207/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędzia WSA Sędzia WSA Protokolant Janina Kosowska Hanna Raszkowska Zbigniew Ślusarczyk ( sprawozdawca) Karolina Alboszta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2004 r., sprawy ze skargi A. M. na wynik kontroli Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia "[...]" r., Nr "[...]", w przedmiocie ustalenia sankcji ekonomicznej określonej w ustawie o badaniach i certyfikacji: I. uchyla zaskarżony wynik kontroli w części dotyczącej ustalenia sankcji ekonomicznej; II określa. że zaskarżony wynik kontroli nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Urzędu Kontroli Skarbowej na rzecz A. M. kwotę 23.366 zł (dwadzieścia trzy tysiące trzysta sześćdziesiąt sześć )tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 2 IV SA 1207/01 Uzasadnienie Zaskarżonym wynikiem kontroli Nr "[...]" z dnia 25 stycznia 2001 r. Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w O. ustalił A. M. sankcję ekonomiczną z tytułu wprowadzenia do obrotu przewodów elektroenergetycznych, bez wymaganych certyfikatów, na podstawie przepisów art. 26 ust. l ustawy z dnia 3 kwietnia 1993r. o badaniach i certyfikacji (Dz. U. Nr 55, póz. 250 z późn. zm.). W trakcie kontroli skarbowej ustalono, że w latach 1997 i 1998 A. M. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A, produkował i sprzedawał m. in. przewody elektroenergetyczne z pojedynczą żyłą miedzianą typ YDY 300/500, YDY 450/750 oraz przewody YDYc. W uzasadnieniu wyniku kontroli Inspektor powołał się na zarządzenie Dyrektora Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji z dnia 20 maja 1994r. w sprawie ustalania wykazu wyrobów podlegających obowiązkowi zgłaszania do certyfikacji na znak bezpieczeństwa i oznaczania tym znakiem (M.P. Nr 39, póz. 335 z pózn. zm.). Podniesiono, że zgodnie z załącznikiem do ww. zarządzenia przewody elektroenergetyczne (SSW 1123) podlegały obowiązkowi zgłaszania do certyfikacji na znak bezpieczeństwa i oznaczania tym znakiem. Obowiązek ten nie był uzależniony od rodzaju normy stosowanej w trakcie produkcji wyrobu, dlatego też przewody produkowane w oparciu o normę zakładową A podlegały obowiązkowi zgłoszenia. Inspektor Kontroli ustalił na podstawie pisma otrzymanego z Biura Badawczego ds. Jakości Stowarzyszenia Elektryków Polskich, że na ww. kable nie wydano certyfikatów uprawniających do oznaczenia ich znakiem bezpieczeństwa. Inspektor zarzucił przedsiębiorcy, że używa on znaków bezpieczeństwa przyznanych na podstawie certyfikatów innym produkowanym przez niego przewodom (kable typ DY).Z ustaleń kontrolnych Inspektora wynika, że A. M. w okresie od l stycznia do 7 kwietnia 1998r. nie przedłożył certyfikatów dotyczących kabli: - YDY 300/500, w okresie od l stycznia do 7 kwietnia 1998r. - YDYc 300/500 w okresie od l stycznia 1997r. do 31 marca 1998r. - YDY 450/750 od l stycznia do 28 lutego 1998r. Inspektor Kontroli ustalił łączną wartość wprowadzonych do obrotu kabli na kwotę 808,330zł. stwierdzając, że kwota ta jest kwotą sankcji ekonomicznej, która winna zostać wpłacona do budżetu, z uwagi na fakt, że kable zostały wprowadzone do obrotu bez wymaganych certyfikatów. W dniu 8 lutego 2001 r. skarżący wezwał Inspektora Kontroli do usunięcia naruszeń prawa zawartych w wyniku kontroli polegających - zdaniem skarżącego- na błędnej subsumcji, dokonanej bez analizy przepisów, czy znajdują one zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy. Inspektor Kontroli Skarbowej odmówił zmiany wyniku kontroli skarbowej. W skardze pełnomocnik A. M. wniósł o uchylenie wyniku kontroli z dnia 25 stycznia 2001r. znak "[...]" w części dotyczącej ustalenia sankcji ekonomicznej, określonej w art. 26 ust. l stawy o badaniach i certyfikacji. Zarzucono zaskarżonemu wynikowi kontroli naruszenie prawa materialnego, tj. art. 26 ust. l ww. ustawy poprzez błędną jego wykładnie i zastosowanie w sytuacji taktycznej skarżącego. Wynikowi kontroli zarzucono także naruszenie art, art. 120, 122, 187 § l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, póz. 926 z póżn. zm.). Zdaniem skarżącego, przewidziana sankcja ekonomiczna za wprowadzenie do obrotu wyrobów z naruszeniem ustawy, w brzmieniu ustawy o badaniach i certyfikacji w 1998r. nie odnosiła się wyłącznie do kwestii formalnej nie posiadania certyfikatu, lecz do sytuacji w której wyroby podlegające oznaczeniu znakiem bezpieczeństwa wprowadzono do obrotu bez oznaczania tym znakiem lub wykonano je niezgodnie z wymaganiami stanowiącymi podstawę prawa do stosowania tego znaku. W skardze podniesiono, że przedsiębiorca wprowadził do obrotu sporne wyroby oznaczając je znakiem bezpieczeństwa. Kable były produkowane w oparciu o normę zakładową, zgodnie z wymogami stanowiącymi podstawę do przyznania prawa stosowania znaku. W skardze wywodzono, że w takiej sytuacji faktycznej, brak było podstaw do nałożenia sankcji ekonomicznej i żadna z hipotetycznych sytuacji określonych w art. 26 ust. l ustawy o badaniach i certyfikacji nie przystaje do sytuacji faktycznej przedsiębiorcy. Skarżący zarzucił także, że w sprawie nie przeprowadzono dowodu na używania przez skarżącego znaku bezpieczeństwa przyznanego na podstawie certyfikatu do oznaczenia kabli DY. W skardze wywodzono, że umieszczany na spornych wyrobach znak nie posiadał znamion pozwalających na przyjęcie, że posiada on znamiona identyfikujące pozwalające na stwierdzenie w oparciu o jakie certyfikaty został umieszczony. Skarżący wniósł także o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z następujących dokumentów: opinii - ekspertyzy Polskiego Towarzystwa Kryminalistycznego w Warszawie oraz opinii Wydziału Elektrycznego Politechniki Białostockiej, na okoliczność, że sporne wyroby były produkowane w oparciu o normę zakładową NZ-90 ł zostały wykonane zgodnie z wymaganiami stanowiącymi podstawę do przyznania prawa do oznaczenia ich znakiem bezpieczeństwa. Skarżący zarzucił, że Inspektor Kontroli Skarbowej nie przeprowadził dowodu z opinii właściwych jednostek diagnostycznych na okoliczność właściwości technicznych przewodów. Podniesiono także, że przedsiębiorca produkował kable w oparciu o normę zakładową gdyż w spornym okresie nie było jeszcze Polskiej Normy, która regulowałaby właściwości techniczne jednożyłowych przewodów elektrycznych. W skardze podkreślono, że w oparciu właśnie o normę zakładową w okresie późniejszym przedsiębiorca uzyskał wymagany przepisami prawa certyfikat bezpieczeństwa. Skarżący zarzucił wreszcie, że w trakcie postępowania Inspektor Kontroli Skarbowej naruszył przepis art. 187 i art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz nie podjęcia działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego. W odpowiedzi na skargę Inspektor Kontroli Skarbowej w O. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym wyniku kontroli, w zakresie zastosowania w stosunku do skarżącego sankcji ekonomicznej. Ponadto Inspektor podniósł, że wprowadzając do obrotu sporne przewody, skarżący samowolnie rozszerzył zakres wyrobów, które miał prawo oznaczać zastrzeżonym znakiem bezpieczeństwa, nie posiadając wymaganych certyfikatów i uprawnień stosował ww. oznaczenia wyrobów kierując się przekonaniem, że wyroby te spełniają wymagania dotyczące bezpieczeństwa pracy, użytkowania oraz ochrony życia i zdrowia. Inspektor zarzucił, że skoro przedsiębiorca wprowadził do obrotu przewody oznaczone symbolem graficznym podobnym do znaku bezpieczeństwa, który według art. 3 pkt 12 ww. ustawy jest znakiem zastrzeżonym przyznawanym wyłącznie zgodnie z zasadami systemu certyfikacji, to w konsekwencji w rozumieniu ustawy sporne wyroby nie były oznaczone znakiem bezpieczeństwa. Taki stan faktyczny stanowi zaś przesłankę do nałożenia sankcji ekonomicznej określonej w art. 26 ust. l ustawy. W odpowiedzi na skargę ustosunkowano się także do ekspertyz technicznych przedłożonych przez skarżącego. Inspektor podniósł, że powyższe opinie zostały wydane przez jednostki nieuprawnione do wydawania certyfikatów, a spełnienie przez producenta wymagań bezpieczeństwa nie jest równoznaczne z nabyciem prawa do stosowania znaku. Podniesiono również, że poddane badaniom próbki przewodów nie pochodzą z produkcji wykonanej w okresie za który nałożono sankcję ekonomiczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Wynik kontroli, w zaskarżonej części, dotyczy zastosowania wobec skarżącego sankcji ekonomicznej określonej w art. 26 ust. l ustawy z dnia 3 kwietnia 1993r. o badaniach i certyfikacji. Treść tego przepisu, a przede wszystkim katalog przesłanek, których spełnienie w danej sprawie powoduje powstanie obowiązku wpłaty do budżetu kwoty stanowiącej 100% sumy uzyskanej ze sprzedaży zakwestionowanych wyrobów, uległa zmianie w 1999r., począwszy od 10 września tego roku. Wynika to z art. l pkt 19 lit. A ustawy z dnia 22 lipca 1999r. o zmianie ustawy o badaniach i certyfikacji (Dz. U. Nr 70, póz. 776). W rozpoznawanej sprawie ma jednak zastosowanie brzmienie art. 26 ust. l ustawy o badaniach i certyfikacji obowiązujące do dnia 9 września 1999r., gdyż okres za który nałożono sankcję ekonomiczną obejmował lata 1997 oraz 1998. W okresie tym ustawodawca omawiany obowiązek nakładał na przedsiębiorcę, który wprowadził do obrotu przewody podlegające oznaczeniu znakiem bezpieczeństwa, a nie oznaczone tym znakiem lub wyprodukowane niezgodnie z wymaganiami stanowiącymi podstawę prawa stosowania tego znaku. Wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu (sygn. Akt I SA/Wr 257/2000) orzekł, że zakres odpowiedzialności przedsiębiorcy wprowadzającego do obrotu wyroby podlegające oznaczeniu znakiem bezpieczeństwa, ogranicza tę odpowiedzialność do sytuacji, gdy przedsiębiorca wprowadza do obrotu wyroby nie oznaczone tym znakiem, a jednocześnie wyprodukowane niezgodnie z wymaganiami stanowiącymi podstawę przyznania prawa stosowania tego znaku. Dokonując wykładni językowej art. 26 ust. l ustawy Sąd wywiódł, że do nałożenia na przedsiębiorcę sankcji ekonomicznej nie wystarczy jedynie brak oznaczenia wyrobu znakiem bezpieczeństwa, lecz wyrób ten musi być wyprodukowany niezgodnie z wymaganiami stanowiącymi podstawę przyznania stosowania tego znaku. Dlatego też o odpowiedzialności przedsiębiorcy można mówić dopiero, gdy są spełnione łącznie dwie przesłanki, a mianowicie: wyrób jest nieoznaczony znakiem bezpieczeństwa i dodatkowo został wyprodukowany niezgodnie z wymaganiami stanowiącymi podstawę przyznania prawa stosowania znaku. Zdaniem Sądu, ratio legis przepisu (zgodnie z wykładnią celowościową) sprowadza się do zapobiegania wprowadzaniu do obrotu wyrobów niebezpiecznych, nie spełniających wymaganych warunków bezpieczeństwa, które leżą u podstaw przyznania znaku bezpieczeństwa. Formalnym gwarantem spełnienia tych wymagań jest posiadanie przez określony wyrób znaku bezpieczeństwa. Jednakże brak dopełnienia tego formalnego wymogu, którego przyczyny mogą być różne nie daje podstaw do zastosowania sankcji ekonomicznej w stosunku do przedsiębiorcy. Reasumując, odpowiedzialności o której mowa w art. 26 ust. l podlega przedsiębiorca, który wprowadza do obrotu wyroby nie oznaczone tym znakiem, a jednocześnie wyprodukowane niezgodnie z wymaganiami stanowiącymi podstawę przyznania prawa stosowania tego znaku. Podobne stanowisko zajął także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 czerwca 2003r. (sygn. Akt IHSA 2628/01). - 4 - Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela cyt. wyżej argumentację Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie bezspornym jest, że przewody wprowadzone do obrotu podlegały obowiązkowi certyfikacji na znak bezpieczeństwa. Bezspornym jest również, że na sporne towary wprowadzone do obrotu, przedsiębiorca nie posiadał certyfikatu na znak bezpieczeństwa wydanego przez właściwy organ. Ta okoliczność jednak, jak wskazano wyżej sama przez się nie może stanowić podstawy nałożenia sankcji ekonomicznej. Z twierdzeń skarżącego zgłoszonych zarówno w toku postępowania kontrolnego jak i w skardze wynika, że przedmiotowe przewody elektroenergetyczne oznaczał znakami bezpieczeństwa i produkował je zgodnie z wymaganiami stanowiącymi podstawę przyznania prawa stosowania tego znaku. Na dowód czego skarżący przedłożył dwie opinie techniczne. Wskazał także na fakt, że w okresie późniejszym uzyskał wymagane prawem certyfikaty na wprowadzanie do obrotu spornych przewodów, które to certyfikaty zostały uzyskane w oparciu o te same zakładowe normy, według których wyprodukowane sporne przewody za okres za który została nałożona sankcja ekonomiczna. Tak ustalony stan faktyczny nie spełnia przesłanek określonych w art. 26 ust. l ustawy o badaniach i certyfikacji, gdyż skarżący przede wszystkim oznaczał przewody znakiem bezpieczeństwa. Jak wskazano wyżej, w podanym wyniku kontroli w latach 1997 i 1998 skarżący nie posiadał dokumentów dopuszczających przedmiotowe przewody do obrotu, lecz brak ten nie stanowił do 10 września 1999r. podstawy do zastosowania sankcji ekonomicznej z art. 26 ust. l ustawy o badaniach i certyfikacji w brzmieniu obowiązującym do tej daty. Okoliczność ta nie mogła być zatem przesłanką do ustalenia sankcji w sprawie niniejszej. Podzielić należy wywody skarżącego podniesione w piśmie procesowym z dnia 8 stycznia 2004r., że przesłanka braku formalnego dokumentu dopuszczającego do obrotu wyrób podlegający oznaczeniu znakiem bezpieczeństwa mogła być stosowana w omawianym zakresie do stanów faktycznych zaistniałych po dniu wejścia w życie noweli do ustawy o badaniach i certyfikacji, a wiec począwszy od 10 września 1999r. Zasadne są nadto zarzuty dotyczące naruszenia art. 120 Ordynacji podatkowej poprzez wyjście poza cechy stanu faktycznego określonego w ustawie o badaniach i certyfikacji i nałożenie sankcji ekonomicznej bez podstawy prawnej. Mając powyższe ustalenia na uwadze, Sąd uznał, że zaskarżony wynik kontroli został wydany z naruszeniem wymienionych przepisów prawa materialnego i procesowego, co miało wpływ na wynik sprawy poprzez ustalenie skarżącemu sankcji ekonomicznej na podstawie art. 26 ustawy o badaniach i certyfikacji. Należało zatem uchylić zaskarżony wynik kontroli w części dotyczącej ustalenia tej sankcji na podstawie przepisu art. 145 § l pkt l lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270) oraz orzec o zwrocie kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącego po myśli art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271 ze zm.), na które składają się uiszczony wpis w kwocie 16.166zł i wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 7.200zł ustalone na podstawie § 14 ust. 2 pkt l w związku z § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. N 163, póz. 1349 ze zm.). - 5 - Z uwagi na treść wyroku, Sąd na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określił, że zaskarżony wynik kontroli nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się orzeczenia.