IV SA 1214/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Asesor WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant Lech Bartłomiej Ledwożyw po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi B. K. i D. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" r., II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących B. K. i D. K. kwotę 10 zł (dziesięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku Kierownik Urzędu Rejonowego w S. decyzją z dnia 26 listopada 1993r. nakazał S. A. rozbiórkę budynku letniskowego wybudowanego na nieruchomości rolnej nr ew. 303 w obrębie M. gm. P. S. A. umową darowizny sporządzoną w dniu 8 lutego 2001 r. - w formie aktu notarialnego - darował B. K. i D. K. nieruchomość zabudowaną drewnianym budynkiem letniskowym oznaczoną nr 303, położoną w M., gm. P. o powierzchni 1200 m2. B. i D. K. nie wykonali dobrowolnie orzeczonej rozbiórki ww. budynku letniskowego, pomimo doręczenia im w dniu 15 czerwca 2001 r. upomnienia wraz z decyzją orzekającą rozbiórkę z dnia 26 listopada 1993r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wystawił zatem w dniu 3 lipca 2001 r. tytuł wykonawczy i wszczął postępowanie egzekucyjne. Postanowieniem z dnia 7 lutego 2003r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., działając na podstawie art. 32, art. 64a § l pkt l oraz art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002r. Nr 110, póz. 968, ze zm), orzekł o nałożeniu na B. i D. K. grzywny w celu przymuszenia w wysokości 26.784 zł z powodu uchylania się od wykonania obowiązku rozebrania budynku letniskowego wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Na to postanowienie B. i D. K. złożyli zażalenie zarzucając, że obowiązek rozebrania budynku wynikał z decyzji, której nie otrzymali, gdyż w tamtym okresie nie byli posiadaczami ww. nieruchomości. Następcami prawnymi stali się dopiero w 2001 r. Podnieśli, że działanie urzędników w tej sprawie uważają za złośliwe, gdyż w latach 1994-2001 zaniedbali swoich powinności i obecnie nadrabiają to kosztem nowych właścicieli. Podali, że grzywna jest niewykonalna z powodu ich bardzo trudnej sytuacji materialnej. Poza tym wyjaśnili, że okres zimowy nie sprzyja wykonywaniu prac rozbiórkowych, dlatego też zwrócili się o przesuniecie postępowania w tej sprawie o kilka miesięcy. W wyniku rozpatrzenia zażalenia, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § l pkt l w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 119 § l ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postanowieniem z dnia 25 lutego 2003r., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że stosownie do art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego mogą być tylko przesłanki określone w tym przepisie. Ponieważ żadna z okoliczności przewidzianych w art. 33 nie zachodzi w przedmiotowej sprawie, wobec tego postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia było zasadne. Wyjaśniono także, że grzywna w celu przymuszenia jest najłagodniejszym środkiem egzekucyjnym w administracji, gdyż strona może wykonać nałożony na nią obowiązek i wówczas stosownie do art. 125 ww. ustawy nałożone a nie uiszczone lub ściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Na to postanowienie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli B. i D. K. wnosząc o jego zmianę lub wstrzymanie wykonania do czasu uchwalenia znowelizowanej ustawy prawa budowlanego w części dotyczącej samowoli budowlanej. Zarzucili, że organy przyjęły niewłaściwą stawkę l m2 powierzchni mieszkalnej ustalonej na kwotę 2400 zł, stanowiącej podstawę do ustalenia grzywny, jak również zawyżona została powierzchnia ich domku, określona na 55,8 m2. Wyrazili zdziwienia tak ustaloną powierzchnią budynku, który w rzeczywistości jest znacznie mniejszy. Poza tym podnieśli, że w ich okolicy jest bardzo dużo budynków letniskowych stanowiących samowole budowlane lecz ich właściciele otrzymali grzywny w znacznie mniejszej wysokości od 6000 do 8000 zł, zatem nie rozumieją z jakiego powodu im ustalono tak wysoką grzywnę. Dodatkowo wyjaśnili, iż byli przekonani, że sprawa budowy domku letniskowego została załatwiona przez ojca, który płacił za domek podatek od nieruchomości. Nadto w 2001 r. Gmina P. przystąpiła do zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego miejscowość M. i zgodnie z tą zmianą cały teren jest przeznaczony pod rekreację z prawem zabudowy. Zatem nie jest zasadne rozbieranie nieruchomości, po to tylko aby po uchwaleniu planu ponownie wznosić budynek letniskowy. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: W związku z przeprowadzoną reformą sądownictwa administracyjnego sprawy, w których - jak w tym przypadku - skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sady administracyjne, na których obszarze właściwości maj ą siedzibę organy administracji publicznej, których działalność została zaskarżona (art. 97 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 póz. 1271, ze zm). W niniejszej sprawie właściwym do rozpoznania skargi B. i D. K. jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, ponieważ na obszarze jego właściwości ma siedzibę organ administracyjny, którego postanowienie jest przedmiotem skargi. Na wstępie zważyć należy, iż zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, póz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone akty pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy - art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270, ze zm). Wzruszenie decyzji następuje w razie, gdy kontrola wykaże, że decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § l w zw. z art. 145 § l ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W niniejszej sprawie Sąd stwierdził naruszenie prawa materialnego i postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy mimo, że nie wszystkie zarzuty skargi zasługują na uwzględnienie. Nie ulega wątpliwości, że postępowanie administracyjne w przedmiocie samowoli budowlanej zostało prawomocnie zakończone. Organ nadzoru budowlanego wezwał upomnieniem skarżących do wykonania tego obowiązku, a ponieważ decyzja orzekająca rozbiórkę nie została wykonana zobowiązany był do wszczęcia egzekucji w tym przedmiocie. Słusznie organy orzekające w sprawie podniosły, iż zastosowany został najłagodniejszy środek egzekucyjny w administracji - grzywna w celu przymuszenia - co znajduje oparcie w art. 119 § l ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002r. Nr 110, póz. 968, ze zm). Twierdzenie o zastosowaniu najłagodniejszego środka egzekucyjnego znajduje uzasadnienie w brzmieniu art. 125 § l ww. ustawy, zgodnie z którym w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nałożone a nie uiszczone lub nie ściągnięte grzywny w celu przymuszenia na wniosek strony podlegają umorzeniu. W tej sytuacji stan majątkowy skarżących nie ma znaczenia dla sprawy. Materialnoprawną podstawą nałożenia grzywny w celu przymuszenia stanowi art. 121 § 4 i 5 ww. ustawy, zgodnie z którym jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, grzywna jest jednorazowa, natomiast jej wysokość stanowi, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny l m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Wobec powyższego istotnymi elementami do ustalenia wysokości grzywny jest cena Im2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego ogłaszanej dla ww. celu przez Prezesa GUS i powierzchnia budynku, którego rozbiórka została orzeczona. Dlatego też w żadnym wypadku organ nie może brać pod uwagę wysokości grzywny orzekanej wobec innych osób. W niniejszej sprawie brak jest wskazania w oparciu o jakie dokumenty i przeprowadzone dowody organy orzekające uznały, że powierzchnia budynku skarżących wynosi 55,8 m2. Wielkość ta nie odpowiada parametrom budynku wskazanym w postanowieniu - 9,05 x 6,2 m. Parametry te [prawdopodobnie] organy przyjęły z protokołu kontroli budowy na nieruchomości rolnej nr ew. 303 w obrębie M. przeprowadzonej przez pracownika Urzędu Rejonowego w S. w dniu 29 września 1993r. W protokóle tym widnieją jednak dwa różne parametry budynku. W części tekstowej wskazano na wymiary budynku wynoszące 9,05 m x 6,2 m, natomiast w części graficznej oznaczono budynek wymiarami 8,05m x 6,2 m. Jeszcze inna powierzchnia budynku wynika z załączonego do akt sprawy aktu notarialnego z dnia 8 lutego 2001 r., w którym zapisano, że na nieruchomości zlokalizowany jest budynek letniskowy o powierzchni 50 m2. Wobec okoliczności, iż powierzchnia budynku ma istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia wysokości grzywny w celu przymuszenia organ zobowiązany był ustalić w sposób nie budzący żadnych wątpliwości na podstawie art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jaka jest faktyczna powierzchnia budynku letniskowego położonego na nieruchomości oznaczonej jako działka nr 303 w obrębie M. gm. P. Kolejną kwestią wymagającą ustalenia jest cena Im2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego ustalana na podstawie odrębnych przepisów - art. 3b ust. 4 ustawy z dnia 30 listopada 1995r. o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, udzielaniu premii gwarancyjnych oraz refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych (Dz.U. z 1996r. Nr 5, póz. 32, ze zm) - przyjęta do naliczenia grzywny w celu przymuszenia. Wskazać należy, iż z brzmienia cytowanego art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wynika wprost z jakiego okresu należy stosować cenę Im2. W tym względzie pomocne jest ukształtowane orzecznictwo sądowoadministracyjne. I tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 września 1999r. sygn. akt IV SA 1663/98, lex 48190 wskazał, że w takim przypadku należy przyjąć cenę Im2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego obowiązującą w kwartale, w którym grzywna jest nakładana i to stanowisko Sąd w pełni podziela. W niniejszej sprawie organy zastosowały przy ustaleniu wysokości grzywny w celu przymuszenia cenę Im2 w kwocie 2400 zł obowiązującą stosownie do Komunikatu Prezesa GUS w I i II kwartale 2002r. Organ odwoławczy nie mógł wprawdzie przyjąć ceny Im2 obowiązującej w I kwartale 2003r., gdyż nie została jeszcze ogłoszona, jednak na moment orzekania powinien zastosować cenę Im2 z ostatniego kwartału, za który dokonano ogłoszenia tej ceny. Z komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 17 lutego 2003r. w sprawie ceny Im2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za IV kwartał 2002r. wynika, że nowa cena l m2 wyniosła 2.330 zł. Zatem ogłoszona cena jest niższa od przyjętej w zaskarżonym rozstrzygnięciu. W tych warunkach Sąd uznając, iż zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji narusza zarówno przepis prawa materialnego oraz przepisy postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § l pkt l lit."a" i lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270, ze zm) orzekł jak w sentencji wyroku, zasądzając koszty postępowania sądowego stosownie do art. 200 tejże ustawy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonego postanowienia Sąd podjął w oparciu o art. 152 wyżej powołanej ustawy.