IV SA 1489/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Zbigniew Ślusarczyk Hanna Raszkowska Beata Jezielska (spr.) Romualda Gumińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2004 r., sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia: I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 10 złotych (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, iż zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. 2 IV SA 1489/03 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2003r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. nałożył na J. C. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 63840 zł z powodu uchylania się od obowiązku wykonania rozbiórki dwóch budynków letniskowych położonych na działce nr 49/44 w obrębie M. gmina P. W uzasadnieniu podano, iż zobowiązany nie wykonał nakazu rozbiórki budynków wybudowanych bez pozwolenia budowlanego w związku z czyni wszczęto przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne. Wskazano, iż powierzchnia każdego z budynków wynosi 66,5 m2, zaś wysokość grzywny stanowi iloczyn ich powierzchni oraz 1/5 ceny l m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego ustalonej i ogłoszonej przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miasta na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych, która zgodnie z obwieszczeniem z dnia 29 czerwca 2002r. wynosi 2400 zł. Na postanowienie to zażalenie złożył J. C., wnosząc o odstąpienie od egzekucji nałożonej grzywny. Podniósł, iż od 1998r. wnosi corocznie podatek od nieruchomości od budynków i gruntów rekreacyjnych co przekonało go iż grunty, na których są posadowione zostały przekwalifikowane z rolnych na rekreacyjne. Ponadto wskazał, iz przygotowywana zmiana planu zagospodarowania przestrzennego oraz ustawy Prawo budowlane umożliwi mu w najbliższym czasie legalizację wzniesionych budynków. Postanowieniem z dnia 18 marca 2003r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Podano, iż w sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności będących podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, a w związku z tym postanowienie o nałożeniu grzywny jest uzasadnione. Podniesiono, iż postępowanie w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektów zostało zakończone prawomocną decyzją, a płacenie podatków nie oznacza ich legalizacji. Wyjaśniono, iż przekonanie strony o możliwości przekwalifikowania działki, na której są posadowione budynki oraz przewidywane zmiany prawa budowlanego nie stanowią przesłanek do odstąpienia od postępowania dotyczącego likwidacji skutków samowoli budowlanej. Podniesiono także, iż grzywna w celu przymuszenia jest najłagodniejszym środkiem egzekucyjnym, gdyż w razie wykonania obowiązku nałożona a nieuiszczona lub nieściągnięta grzywna podlega umorzeniu. Na powyższe postanowienie skargę wniósł J. C., zarzucając iż jest ono niezgodne z prawem i narusza zasady praworządności oraz sprawiedliwości społecznej. Podniósł, iż nałożona grzywna jest niewspółmierna do egzekwowanego obowiązku, gdyż jej wysokość jest porównywalna z wartością całego budynku. Wskazał, iż realizacja nakazu rozbiórki stawiałaby go w gorszej sytuacji w stosunku do osób, które także dopuściły się samowoli budowlanej, lecz nie wydano wobec nich decyzji o rozbiórce. Uchwalona bowiem ustawa o zmianie Prawa budowlanego umożliwia im legalizację samowoli budowlanej, zgodnie z nowym planem zagospodarowania przestrzennego. Podniósł, iż legalizacja budynków jest wskazana także z punktu widzenia organów publicznych, gdyż przysporzy im dochodów z tytułu opłaty legalizacyjnej a także późniejszych podatków. Ponadto w ocenie skarżącego absurdem jest rozbieranie budynków, które niezwłocznie mogą zostać odbudowane. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Stąd też pomimo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzeczenie w niniejszej sprawie zapadło w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie. Podnieść należy, iż w myśl art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 póz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych powodów niż przytoczone w jej treści. Zgodnie z art. 119 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002r. Nr 110 póz. 968 ze zm.) grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Przy czym w myśl art. 121 § 5 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy administracji wysokość grzywny w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części stanowi iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętej nakazem przymusowej rozbiórki i 1/5 ceny l m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Zaskarżone postanowienia zostały wydane w celu egzekucji obowiązku określonego ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 19 kwietnia 1994r. nakładającego obowiązek rozbiórki dwóch budynków letniskowych. Zatem wysokość grzywny w celu przymuszenia należało ustalić zgodnie z powołanym wyżej art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jej wysokość uzależniona jest między innym od powierzchni budynków, których dotyczy nakaz rozbiórki. W uzasadnieniu postanowienia organu pierwszej instancji wskazano, iż powierzchnia każdego z budynków wynosi 66,5 m2. Z akt sprawy nie wynika jednak, na jakiej podstawie organ ustalił tę okoliczność. Zważyć zaś należy, iż stosownie do art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w postępowaniu tym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego nakłada na organy obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Skoro zatem wysokość grzywny zależy od powierzchni budynków, których dotyczy nakaz rozbiórki, to okoliczność ta wymaga jednoznacznego ustalenia. Zwrócić też należy uwagę na fakt, iż zgodnie z powołanym art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji grzywnę ustala się w oparciu o cenę l m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Wprawdzie przepis nie określa, z jakiej daty winna być to cena, należałoby jednak przyjąć iż chodzi tu o cenę obowiązującą (tj. obwieszczoną) w momencie wydawania postanowienia. W niniejszej sprawie organy przyjęły, iż kwota ta stanowi 2400 zł. Jednakże na dzień wydawania postanowienia przez organ drugiej instancji, tj. 18 marca 2003r. został już ogłoszony Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 17 lutego 2003r. w sprawie ceny l m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za IV kwartał 2002r. (Dz. Urz. GUS Nr 2 póz. 15), w którym cena ta została ustalona na 2330 zł. Z uwagi na fakt, iż w toku postępowania zażaleniowego organ drugiej instancji rozpatruje sprawę merytorycznie, winien był uwzględnić powyższą zmianę stanu prawnego. Podnieść także należy, iż z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, iż organ drugiej instancji badał przesłanki określone w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Takie postępowanie nie jest uzasadnione. Wprawdzie w myśl art. 122 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązanemu służy zarówno prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jak i zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny, jednakże inny jest tryb rozpatrywania obydwu tych środków. W przypadku bowiem zgłoszenia zarzutów rozstrzygnięcie podejmuje najpierw organ egzekucyjny, który wydaje w tym przedmiocie postanowienie. Dopiero na takie postanowienie służy zażalenie (art. 34 § 4 i 5 powołanej ustawy), do którego rozpoznania właściwy jest organ drugiej instancji. Zatem badanie sprawy pod kątem zarzutów bez postanowienia organu pierwszej instancji w tej kwestii stanowi naruszenie przepisów o właściwości organów. O ile zaś organ miał wątpliwości co do rodzaju środka zaskarżenia wniesionego przez zobowiązanego, winien przede wszystkim wyjaśnić tę kwestię, a następnie skierować sprawę do rozpoznania we właściwym trybie. Wobec powyższego zarówno zaskarżone postanowienie, jak i utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, zasądzając koszty stosownie do art. 200 tej ustawy. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.