IV SA 1571/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędzia WSA Hanna Raszkowska Asesor WSA Beata Jezielska Protokolant Romualda Gumińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2004 r., sprawy ze skargi A. N. i R. N. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia: I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę 10 zł (dziesięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane do uprawomocnienia się wyroku. 2 IV SA 1571/03 UZASADNIENIE Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. decyzją z dnia 11 października 1999 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego przez R. i A. N. budynku o konstrukcji drewnianej, zlokalizowanego na działce nr 16/32 (obecnie 16/44) położonej w obrębie T. gm. S. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 stycznia 2002 r. "[...]" oddalił skargę R. i A. N. na decyzję organu II instancji. R. i A. N. nie wykonali dobrowolnie obowiązku rozbiórki budynku pomimo doręczenia im 22.05.2002 r. upomnienia. Wobec czego organ I instancji wystawił w dniu 22 stycznia 2003 r. tytuł wykonawczy i wszczął postępowanie egzekucyjne i wydał postanowienie o nałożeniu grzywny w wysokości 16.800 zł. Na to postanowienie zobowiązani złożyli zażalenie, twierdząc że grzywna jest zawyżona w wyniku przyjęcia niezgodnych ze stanem rzeczywistym wymiarów szopy. Grzywna jest nieściągalna ponieważ zobowiązani są w złej sytuacji materialnej, a przedmiotowa szopa służy im do przechowywania narzędzi na działce służącej do uprawy warzyw. Organ II instancji uchylił zaskarżone postanowienie w części naliczenia wysokości grzywny 16.800 zł. i ustalił nowy wymiar grzywny, który wyniósł 16.560 zł. Było to wynikiem przeprowadzenia w dniu 13 marca 2003 r. wizji lokalnej podczas której w obecności zobowiązanych dokonano pomiaru istniejącego obiektu budowlanego. Obiekt ma wymiary 6,70 m x 5,15 m. Wobec czego organ II instancji na nowo obliczył grzywnę 6,70 m x 5,15 m. x 2400 x 02 = 16560, przyjmując cenę Im2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ustaloną i ogłoszoną przez Ministra właściwego do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej w Monitorze Polskim z dnia 29.06.2002 r. nr 26 póz. 445 - 2400 zł. Organ ten wskazał też, że organy nadzoru budowlanego mają obowiązek egzekwowania wykonania decyzji ostatecznej. W związku z czym na podstawie art. 119 § l ustawy z 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nałożono grzywnę w celu przymuszenia, jako najłagodniejszy środek egzekucji. A. i R. N. złożyli skargę na postanowienie organu II instancji żądając uchylenia grzywny. Zarzucili: - bezzasadne naliczenie stawek za budynek mieszkalny; niewłaściwe przyjęcie wymiarów całkowych, bowiem ceny dotyczą powierzchni użytkowej, grzywnę niewłaściwie naliczono według stawek z 2002 r. natomiast postępowanie dotyczące samowoli zakończono decyzją ostateczną z 11.10.1999 r.; nałożona grzywna jest niewykonalna ze względu na stan majątkowy skarżących, którzy w szopie trzymają narzędzia niezbędne do uprawy warzyw potrzebnych do przeżycia, a ponadto za takie same wykroczenia organy nakładają znacznie niższe grzywny; wysokość grzywny jest nieadekwatna do wagi wykroczenia. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Nie ulega wątpliwości, że postępowanie administracyjne dotyczące samowoli budowlanej zostało zakończone ostateczną decyzją. Z decyzji tej wynika, że skarżący zobowiązani są dokonać rozbiórki wybudowanego samowolnie obiektu budowlanego. Jednak pomimo upomnienia obowiązku tego nie wykonali. Zatem organ nadzoru budowlanego był zobowiązany wszcząć egzekucję celem wykonania tego obowiązku. Organ zastosował najłagodniejszy środek egzekucyjny w administracji grzywnę w celu przymuszenia, co ma oparcie w art. 119 § l ustawy z 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Łagodność ta przejawia się przede wszystkim w tym, że zgodnie z art. 125 § l ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczyni nałożone a nie uiszczone lub nie ściągnięte grzywny w celu przymuszenia na wniosek strony podlegają umorzeniu. W tej sytuacji, stan majątkowy skarżących, cel dla jakiego wybudowali obiekt budowlany i to że grzywna jest wyższa niż wartość wybudowanego obiektu, nie ma znaczenia dla sprawy. Grzywna nie jest karą za wykroczenie, jak twierdzą skarżący lecz środkiem przymuszającym do wykonania ostatecznej decyzji. Dlatego ustawodawca ustalił ją na takim poziomie aby jej dotkliwość a zarazem możliwość późniejszego umorzenia, spowodowała wykonanie nałożonego obowiązku. W przeciwnym wypadku grzywna nie spełniłaby swojej roli w postępowaniu przymuszającym. Należy tu dodać, że wysokość grzywny zależy od okoliczności danej sprawy i przyjętej w związku z tym podstawy jej nałożenia. Dlatego w żadnym wypadku organ nie może brać pod uwagę wysokości grzywny ustalonej dla innych osób. Wysokość grzywny jest bowiem obliczana osobno dla każdego przypadku według ściśle określonych przez ustawodawcę kryteriów. Zgodnie z art. 121 § 4 i 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego grzywna jest jednorazowa a jej wysokość w przypadku obowiązkowej rozbiórki budynku stanowi iloczyn powierzchni zabudowy budynku objętego nakazem przymusowej rozbiórki i 1/5 ceny l m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego ogłaszanej przez Prezesa GUS na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnych dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Przepis ten jest jasny i ściśle określa zasadę ustalenia wysokości grzywny. Organ II instancji słusznie przyjął w/w przepis za podstawę ustalenia grzywny. Wbrew stanowisku skarżących obiekt budowlany przez nich nazywany szopą - magazynem jest w świetle przepisów prawa budowlanego budynkiem, to wynika również z decyzji nakazującej rozbiórkę i z wyroku NSA wydanego w wyniku rozpoznania skargi na decyzję dotyczącą rozbiórki. Zgodnie z cyt. art. 121 § 5 ustawy organ słusznie przyjął do obliczeń powierzchnię zabudowy, którą ustalono na wizji lokalnej w obecności skarżących, bowiem ten rodzaj powierzchni jest wprost wskazany w tym przepisie. W tym przepisie ustawodawca wyraźnie też wskazał, że podstawą obliczeń bez względu o jaki budynek chodzi (mieszkalny, magazyn itp.) jest cena l m powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego. Zatem i w tej części zarzuty skarżących nie są zasadne. Z cyt. art. 121 § 5 nie wynika wprost z jakiego okresu należy zastosować cenę l m2. W takich sytuacjach stosuje się cenę obowiązującą w kwartale, w którym grzywna jest nakładana (tak też przyjął NSA w Warszawie w wyroku z 13.09.1999 r. IV S.A. 1663/98 lex nr 48190). Nieistotna jest tu data wydania decyzji o rozbiórce. Organ II instancji ustalając na nowo wysokość grzywny wydając decyzję 25.03.2003 r. zastosował cenę l m2 w kwocie 2400 zł. obowiązującą w I kwartale 2002 r. Organ ten co prawda, nie mógł przyjąć ceny l m2 obowiązującej w I kwartale 2003 r., jednak na chwilę orzekania powinien zastosować cenę l m2 z ostatniego kwartału za który ogłoszono już cenę l m2. Z komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 17 lutego 2003 r. w sprawie ceny l m powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za IV kwartał 2002 r. (Dz. Urz. GUS z dnia 24 lutego 2003 r.) wynika, że cena ta wynosi 2.330 zł. Zatem jest niższa a zarazem korzystniejsza od przyjętej ceny w zaskarżonej decyzji. I tylko dlatego, w związku z błędnym przyjęciem ceny l m zaskarżona decyzja musiała zostać uchylona jako naruszająca prawo materialne, celem ustalenia nowej wysokości grzywny, której podstawą będzie cena l m2 z kwartału w którym grzywna będzie nakładana lub z ostatniego kwartału dla którego cenę tę Prezes GUS ogłosił. Dlatego Sąd na podstawie art. 145 § l pkt l lit. a ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., póz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżących na podstawie art. 200 tej ustawy oraz na podstawie art. 152 cyt. ustawy rozstrzygnął o niewykonywaniu tej decyzji do uprawomocnienia się wyroku.