IV SA 160/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędzia SO(del.) Asesor WSA Protokolant Piotr Piszczek Maria Matyja Beata Jezielska (spr.) Romualda Gumińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie: I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 2 IV SA 160/03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 14 czerwca 2002r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., po wszczęciu postępowania z wniosku W. B., odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy L. z dnia 24 sierpnia 2000r. zobowiązującej W. B. do przywrócenia stosunków wodnych na działce nr 140/5 w K. do stanu poprzedniego. W uzasadnieniu podano, iż oceniana przez Kolegium decyzja nie nosi cech nieważności jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Wskazano, iż wprawdzie materiał dowodowy zebrany przez organ przed wydaniem decyzji będącej przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, czy podstawą rozstrzygnięcia winien być -jak wskazano w decyzji - art. 36 ust. 3 pkt l ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo wodne, normujący sposób rozwiązywania sporów w związku ze szczególnym korzystaniem z wody, czy też art. 50 tej ustawy regulujący zasady zwykłego korzystania z wody, jednakże okoliczność ta nie miała wpływu na treść orzeczenia. W obydwu wskazanych przypadkach bowiem właściwym rzeczowo jest ten sam organ, a przedmiot rozstrzygnięcia podejmowanego w oparciu o każdy z powołanych przepisów jest tożsamy. Podniesiono, iż rodzaj i zakres obowiązków nałożonych na stronę nie wykracza poza ramy czynności faktycznych niezbędnych do przywrócenia stosunków wodnych na gruncie do stanu poprzedniego. Odnosząc się do kwestii niewykonalności decyzji Kolegium stwierdziło, iż miałoby to miejsce jedynie w przypadku czynności, które byłyby niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych tkwiących w ich naturze. Natomiast trudności, chociażby poważne, w wyegzekwowaniu wykonania decyzji, wynikające z negatywnego stosunku jej adresatów lub innych osób zainteresowanych utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy nie stanowiąc niewykonalności decyzji. Wnioskiem z dnia 10 września 2002r. W. B. zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzucił, iż decyzja której stwierdzenia nieważności się domaga jest wadliwa i niewykonalna. Podał, iż już przed okresem w którym podjął na swojej działce prace osuszające rurociąg, do którego odbudowy został zobowiązany, nie spełniał swojej funkcji. Podania tego wnioskodawca nie podpisał. Decyzją z dnia 14 października 2002r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia 14 czerwca 2002r. W uzasadnieniu podniesiono, iż wnioskodawca zarzucił prowadzenie postępowania administracyjnego z naruszeniem prawa, kwestionując ustalenia faktyczne poczynione przez organ. Jednakże w postępowaniu o stwierdzenie nieważności nie rozpatruje się sprawy co do jej istoty, a jedynie ocenia czy nastąpiło naruszenie prawa oraz czy miało ono charakter rażący. Badając postępowanie organu pod tym kątem Kolegium nie dopatrzyło się rażącego naruszenia prawa. Nie stwierdzono także, aby istniała jakakolwiek przeszkoda uniemożliwiająca wykonanie obowiązków nałożonych na wnioskodawcę. Na tę decyzję skargę wniósł W. B. Podniósł, iż Kolegium nie uwzględniło jego zarzutów co do niezgodności ustaleń faktycznych poczynionych przez organ pierwszej instancji ze stanem rzeczywistym, a także braku właściwego postępowania administracyjnego i uzasadnienia decyzji. W jego ocenie rażącym naruszeniem prawa jest także wydanie decyzji zobowiązującej go do przywrócenia stosunków wodnych do stanu poprzedniego wobec braku ustaleń, jak kształtowały się te stosunki w okresie wcześniejszym. Z tego też powodu decyzja jest niewykonalna, gdyż nie określa stanu do jakiego należy przywrócić urządzenie melioracyjne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. podtrzymało swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśniono, iż fakt iż strona nie zgadza się z ustaleniami poczynionymi przez organ nie stanowi podstawy do uznania, iż postępowanie zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem prawa. Decyzja nie jest też w ocenie Kolegium niewykonalna, gdyż brak dokumentacji technicznej nie stanowi przeszkody do odbudowy uszkodzonego fragmentu rurociągu drenarskiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Stąd też pomimo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzeczenie zapadło w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie. Podnieść należy, iż w myśl art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 póz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Na wstępie należy wyjaśnić, iż wprawdzie decyzja organu pierwszej instancji w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie do stanu poprzedniego wydawana na podstawie art. 38 ust. l ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo wodne (Dz.U. nr 38 póz. 230 zez zm.) jest ostateczna w administracyjnym toku instancji, a wszelkich roszczeń z tego tytułu strona może dochodzić przed sądem powszechny, to dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności takiej decyzji w trybie art. 156 § l Kodeksu postępowania administracyjnego (tak w uchwale NSA z dnia 20 marca 2000r. OPK 30/99, opublik. ONSA z2000r. Nr 3 póz. 99). Zaskarżona decyzja jest jednak nieważna z innych względów. Z mocy art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań. Zgodnie zaś z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz poglądami wyrażanymi w doktrynie postępowanie odwoławcze oparte jest na zasadzie skargowości, co oznacza, iż jego uruchomienie jest zawsze wynikiem odwołania i nigdy nie może być wszczęte z urzędu. Odwołanie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) może wywołać skutek prawny tylko wtedy, gdy spełnia wymogi formalne określone w art. 63 Kodeksu postępowania administracyjnego i zostanie wniesione w ustawowym terminie. Jednym z takich wymogów jest podpisanie podania przez wnoszącego (art. 63 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego). Zgodnie zaś z art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli podanie nie czyni zadość wymogom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, iż nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Natomiast rozpatrzenie sprawy pomimo braku podpisu strony na odwołaniu (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) skutkuje nieważnością decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym (tak w wyroku NSA z dnia 15 września 2000r. sygn. akt III SA 417/00 oraz w wyroku NSA z dnia 18 maja 1994r. sygn. akt SA/Gd 2365/93 opublik. POP 1997/3/62). Znajdujący się w aktach sprawy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 10 września 2002r., opłacony opłatą skarbową oraz opatrzony datą wpływu do organu w terminie do złożenia wniosku nie został przez stronę podpisany. Z akt nie wynika, aby Kolegium wzywało wnioskodawcę do uzupełnienia tego braku formalnego wniosku. W związku z tym decyzja Kolegium wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wobec niepodpisania wniosku, przez stronę rażąco narusza prawo. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § l pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku, zasądzając koszty stosownie do art. 200 tej ustawy. Sąd nie podejmował rozstrzygnięcia w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji (art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) ze względu na jej treść.