IV SA 20/03

Dnia 21 kwietnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Kosowska (spr) Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Asesor WSA Katarzyna Matczak Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi L. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie nakazania rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego oddala skargę. Decyzją z dnia 3 października 2002 r., działając na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r., Nr 106, póz. 1126 ze zm.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., nakazał L. M. rozebrać i usunąć tymczasowy obiekt budowlany (zabudowany barakowóz) wybudowany samowolnie na działce nr 301/12, położonej w obrębie L., gmina D. W uzasadnieniu, organ I instancji podniósł, iż w wyniku przeprowadzonej w dniu 9 czerwca 1997 r. kontroli zabudowy terenu, położonego nad jeziorem S. w obrębie L., stwierdzono, że na wskazanej wyżej działce, ustawiono barakowóz, który zabudowano drewnianym tarasem. Roboty te wykonano bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zgodnie natomiast z art. 3 pkt 5 prawa budowlanego, barakowóz wraz z tarasem zalicza się do tymczasowych obiektów budowlanych, których budowa, czy też ustawienie wymaga uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę lub w niektórych przypadkach wcześniejszego zgłoszenia właściwemu organowi. Organ wskazał ponadto, że działka na której znajduje się przedmiotowy obiekt, stanowi własność L. M., która nabyła ją w dniu 26 lipca 1994 r. jako nie zabudowaną. Organ nie dał wiary zarówno oświadczeniu strony, jak i zeznaniom świadków, zgodnie z którymi sporny obiekt powstał na bazie ustawionego w 1991 r. lub 1992 r. barakowozu, który następnie został rozbudowany i zadaszony. Wskazał, że teren nad jeziorem S. w obrębie L. oraz D., gmina D., od października 1992 r. był systematycznie kontrolowany przez pracowników byłego Urzędu Rejonowego w S. Do dnia 9 czerwca 1997 r. stwierdzono na tym terenie szereg samowoli budowlanych, w tym na terenie działek nr 301/4-7 oraz 301/14-15. Nie stwierdzono natomiast istnienia barakowozu na działce nr 301/12. Na poparcie stanowiska, że samowola budowlana nie mogła mieć miejsca w 1991 r., organ I instancji powołał się ponadto na dowód w postaci mapy zasadniczej tego terenu sporządzonej w 1996 r. przez Przedsiębiorstwo Gospodarki Gruntami "[...]" z O., wykonanej na potrzeby opracowania miejscowego planu zagospodarowania tego terenu. Na mapie tej nie zaznaczono spornego barakowozu, pomimo, że naniesiono na nią inne tego typu obiekty, jak barakowozy, kontenery, szopy, bez względu na legalność ich wybudowania czy ustawienia. W tej sytuacji, bez znaczenia jest natomiast, w ocenie organu, czy istnieje wymóg oznaczania na mapach zasadniczych tymczasowych obiektów budowlanych. Innym dowodem dotyczącym możliwego terminu wybudowania tego obiektu jest bowiem także fakt rozpoczęcia opłacania za niego podatku do Urzędu Gminy w D. od dnia l stycznia 1999 r. W świetle powyższego, organ I instancji stwierdził, że samowola budowlana popełniona została w okresie obowiązywania prawa budowlanego z 1994 r., a zatem w niniejszej sprawie zastosowanie ma przepis art. 48 tego prawa. Organ podkreślił również, że cała działka na której usytuowany został sporny obiekt znajduje się w strefie ochrony środowiska przyrodniczego jeziora S. Strefa ta obowiązuje od kwietnia 1992 r. i budowa na niej wszelkich obiektów kubaturowych jest zabroniona. W odwołaniu od przedmiotowej decyzji, L. M. wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wskazała, że skutki samowoli budowlanej ocenia się w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie jej popełnienia. Stwierdziła tym samym, że decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. wydana na podstawie art. 48 prawa budowlanego z 1994 r. narusza prawo. Odwołująca się podniosła, że organ I instancji nie dał wiary zeznaniom pięciu świadków, iż sporny obiekt ustawiony został na działce w 1991 r., nie wziął również pod uwagę, że w okresie tym nie było miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy D., a także faktu, że w wykazie nieruchomości do celu podatku od nieruchomości złożonym do Urzędu Gminy w D. widniała od końca 1991 r. altanka ustawiona przez odwołującą się. Ponadto, L. M. wskazała, że na mapie zasadniczej nie wykazano jej prowizorycznego budynku, co zgodne jest z § 90 Instrukcji technicznej K-l Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii. W wyniku rozpatrzenia przedmiotowego odwołania, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O., decyzją z dnia 4 grudnia 2002 r., utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu podniósł, iż z zebranego materiału dowodowego wynika, że organ I instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przeprowadził wizję lokalną z udziałem właścicielki działki oraz dokonał pomiaru działki z naniesieniem i zwymiarowaniem istniejącego obiektu budowlanego. Służby geodezyjne, pismem z dnia 19 listopada 2002 r., potwierdziły, że sporządzony w maju 1996 r. pomiar sytuacyjno-wysokościowy obejmował wszystkie obiekty znajdujące się na tym terenie. Zgłoszenie do opodatkowania nieruchomości od l stycznia 1999 r., złożone do Urzędu Gminy w D. dopiero w dniu 19 listopada 1998 r., pośrednio także potwierdza datę samowoli. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy stwierdził, że w świetle urzędowego dokumentu, jakim jest pismo Starosty Powiatowego w S. z dnia 19 listopada 2002 r., zeznania świadków nie są wiarygodne. Podnoszony w odwołaniu brak miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy D. w 1991 r. nie ma natomiast znaczenia, w sytuacji stwierdzenia popełnienia samowoli budowlanej w okresie obowiązywania prawa budowlanego z 1994 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w myśl art. 3 ust. 5 tego prawa, obiekty budowlane nie połączone trwale z gruntem zostały zaliczone do tymczasowych obiektów budowlanych. Zgodnie natomiast z art. 28, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę Tym samym, w niniejszej sprawie istniały podstawy do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 48 prawa budowlanego z 1994 r. W skardze z dnia 31 grudnia 2002 r., wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, L. M. wniosła o uchylenie decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. oraz o umorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu wskazała, że w jej ocenie zaskarżona decyzja, która jest już czwartą podjętą w tej sprawie, wydana została z naruszeniem przepisów art. 49 i art. 103 prawa budowlanego z 1994 r. oraz art. 97 § l kpa, gdyż nie można nakazać rozbiórki budynku, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego. W niniejszej sprawie sporny obiekt wybudowany został w 1991 r. Okres 5 lat upłynąłby natomiast nawet, gdyby przyjąć niesłuszne stanowisko organu nadzoru budowlanego, że obiekt wybudowany został w 1996 r. Skarżąca wskazała ponadto, że jej zdaniem budowa tego obiektu podlega przepisom prawa budowlanego z 1974 r., tj. przepisom obowiązującym w dacie popełnienia samowoli budowlanej. Wyjaśniła jednocześnie, że samowola ta była wynikiem braku w tym okresie planu zagospodarowania przestrzennego, przez co skarżąca pozbawiona była możliwości uzyskania stosowanego pozwolenia na budowę. Podkreśliła również, że organy nadzoru budowlanego bezpodstawnie uznały za niewiarygodne zeznania pięciu świadków. Na marginesie dodała też, że w obrębie lokalizacji jej obiektu istnieje szereg budynków letniskowych wybudowanych w tym samym czasie, których istnienie nikomu nie przeszkadza W odpowiedzi na skargę, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O., podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Podkreślił, że zebrany materiał dowodowy, uzupełniony pismem Starosty Powiatowego w S., z którego jednoznacznie wynika, że w maju 1996 r. działka skarżącej była nie zabudowana, dał organom nadzoru budowlanego podstawę do orzeczenia nakazu rozbiórki spornego obiektu na podstawie art. 48 prawa budowlanego z 1994 r. Organ odwoławczy wyjaśnił jednocześnie, że w niniejszej sprawie nie może mieć zastosowania przepis art. 49 prawa budowlanego z 1994 r., bowiem zgodnie z ustaleniami organu I instancji, obiekt objęty nakazem rozbiórki znajduje się w strefie ochrony środowiska przyrodniczego jeziora S., w której obowiązuje zakaz wznoszenia obiektów kubaturowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Powyższa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271 ze zm.). Podkreślić należy, że stosownie do art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269), Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonych decyzji wyłącznie w zakresie ich legalności, a więc z punktu widzenia ich zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Tym samym, jeżeli zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd obowiązany jest skargę oddalić. W niniejszej sprawie, przedmiotem sporu między stronami jest data wybudowania tymczasowego obiektu budowlanego (zabudowanego barakowozu) na stanowiącej własność skarżącej działce rolnej, położonej w obrębie miejscowości L. Ustalenie tej daty ma natomiast decydujący wpływ na ocenę, czy zaskarżona decyzja wydana w oparciu o przepis art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r., Nr 106, póz. 1126 ze zm.), nie narusza prawa. Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 2 powołanej ustawy, do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem l stycznia 1995 r. lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, przepisu art. 48 nie stosuje się. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, póz. 229 ze zm.). Gdyby zatem dać wiarę twierdzeniom skarżącej, podnoszonym w toku postępowania administracyjnego i popartym zeznaniami wskazanych przez nią świadków, że sporny obiekt powstał na bazie ustawionego w 1991 r. barakowozu, a w latach późniejszych był przez nią rozbudowywany, zastosowanie w niniejszej sprawie miałyby przepisy prawa budowlanego z 1974 r. Organy nadzoru budowlanego odmówiły jednak tym dowodom wiarygodności, wskazując, iż w świetle innych zgromadzonych w toku postępowania dowodów, zeznania osób, które lak jak skarżąca dopuściły się samowoli budowlanej na sąsiadujących działkach, powstałych po podziale tej samej nieruchomości rolnej - nie są wiarygodne. Uzasadniając swoje stanowisko organy powołały się na brak wcześniejszego wykrycia popełnionej przez skarżąca samowoli budowlanej, pomimo prowadzenia od października 1992 r. systematycznych kontroli terenu nad jeziorem S. oraz na fakt, że na mapie zasadniczej tego terenu sporządzonej w 1996 r. przez Przedsiębiorstwo Gospodarki Gruntami "[...]" z O. na potrzeby opracowania miejscowego planu zagospodarowania tego terenu nie oznaczono spornego barakowozu pomimo, że zaznaczono na niej inne tego typu obiekty, bez względu na legalność ich wybudowania czy ustawienia. Organ odwoławczy wskazał jednocześnie, że zgodnie z pismem Starosty Powiatowego w S. z dnia 19 listopada 2002 r. sporządzony w maju 1996 r. pomiar sytuacyjno-wysokościowy obejmował wszystkie obiekty znajdujące się na tym terenie. Organy nadzoru budowlanego podniosły również, iż dodatkowym argumentem potwierdzającym fakt, że samowola budowlana nie miała miejsca w 1991 r., jest rozpoczęcie opłacania podatku przez skarżącą za ten obiekt dopiero od dnia 1 stycznia 1999 r. Dokonując oceny, czy ustalenia organów nadzoru budowlanego co do daty wybudowania spornego obiektu budowlanego, przeprowadzone zostały zgodnie z przepisami procedury administracyjnej, a w szczególności z art. 7 kpa. obligującym organ administracji do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, art. 10 kpa, wyrażającym zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, art. 77 § l kpa, obligującym organ administracji do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i art. 80 kpa, wyrażającym zasadę swobodnej oceny dowodów oraz jednocześnie, czy uzasadnienie decyzji zawiera elementy, określone w art. 107 § 3 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, ze w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uznania za uzasadniony zarzut dowolności w ustaleniu przez organy nadzoru budowlanego stanu taktycznego sprawy. Organy nadzoru budowlanego zgromadziły bowiem i rozpatrzyły materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, wskazały też w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznały za udowodnione, dowody, na których się oparły, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej. Rozumowanie, w wyniku którego organy przyjęły istnienie określonych okoliczności faktycznych było natomiast zgodne z prawidłami logiki. W świetle powyższego, stwierdzić należy, że dokonana przez organy nadzoru budowlanego ocena zebranych w sprawie dowodów zgodna jest z normami prawa procesowego. Wskazać bowiem należy, że oświadczenia składane przez stronę w toku postępowania administracyjnego, zeznania świadków, korzystają z domniemania prawdziwości, jeżeli nie są oczywiście sprzeczne z innymi dowodami lub okolicznościami i faktami znanymi organowi administracyjnemu z urzędu. W niniejszej sprawie, w uzasadnieniu decyzji organy przekonywująco wyjaśniły natomiast z jakich powodów odmówiły mocy dowodowej oświadczeniu skarżącej oraz zeznaniom świadków. Tym samym, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, uznać należy, że budowa spornego obiektu budowlanego miała miejsce po dniu l stycznia 1995 r., a zatem już pod rządami przepisów prawa budowlanego z 1994 r. W przedstawionym stanie sprawy, trudno jest bowiem dać wiarę twierdzeniu skarżącej i zeznaniom świadków, ze barakowóz ustawiony został już w 1991 r. lub 1992 r., skoro nawet zgodnie z aktem notarialnym z dnia 26 lipca 1994 r. (umowa darowizny i sprzedaży) skarżąca kupiła nie zabudowaną działkę rolną. Także na mapie zasadniczej tego terenu sporządzonej w 1996 r. na potrzeby opracowania miejscowego planu zagospodarowania tego terenu, sporny obiekt nie został oznaczony, pomimo, że zgodnie z pismem Starosty Powiatowego w S. z dnia 19 listopada 2002 r., sporządzony w maju 1996 r., pomiar sytuacyjno-wysokościowy obejmował wszystkie obiekty znajdujące się na tym terenie. W ocenie Sądu, nie można dać również wiary twierdzeniom skarżącej, że dowodem na istnienie spornego obiektu od 1991 r. jest zgłoszenie do opodatkowania, bowiem nastąpiło ono już po wykryciu samowoli w czerwcu 1997 r. Podnieść również należy, że na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie w dniu 21 kwietnia 2004 r., skarżąca potwierdziła, że barakowóz został ustawiony wcześniej, ale większą część obiektu, werandę w kształcie litery ..L" dobudowała w 1996 r. W świetle powyższego, stwierdzić natomiast należy, ze Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., wydając decyzję z dnia 3 października 2002 r., nakazującą skarżącej rozbiórkę tymczasowego obiektu budowlanego, wybudowanego na działce, położonej w obrębie L. gmina D. słusznie jako jej podstawę prawną wskazał art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Przepis ten stanowi natomiast, że właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Nakaz rozbiórki, przewidziany w tym przepisie ma, jak wynika z jego treści, charakter bezwzględny, a jego jedyną przesłanką jest brak wymaganego pozwolenia na budowę albo stosownego zgłoszenia bądź wniesienie sprzeciwu przez organ budowlany. Oznacza to, ze w sytuacji wykrycia tzw. samowoli budowlanej, organ nadzoru budowlanego ma obowiązek nakazania rozbiórki, bez potrzeby ustalania jakichkolwiek innych okoliczności. W rozpatrywanej sprawie skarżąca nie zaprzecza natomiast, że sporny obiekt wybudowany został bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Zasadą ogólną prawa budowlanego jest natomiast obowiązek uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę wszelkiego rodzaju obiektów budowlanych i wykonywanie wszelkich robót budowlanych chyba, że przepisy art. 29 i 30 tego prawa, obowiązku tego nie wymagają. Budowa, czy też ustawienie tymczasowych obiektów budowlanych wymaga natomiast uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę lub w niektórych przypadkach wcześniejszego zgłoszenia właściwemu organowi. Tym samym, w świetle przedstawionych okoliczności, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie, brak jest podstaw do zarzucenia organom nadzoru budowlanego naruszenia prawa. Samowolne, bez uzyskania pozwolenia na budowę wybudowanie spornego obiektu, musiało skutkować wydaniem decyzji nakazującej jego rozbiórkę na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Na marginesie wskazać również należy, że w niniejszej sprawie bezsporny jest fakt, na który wskazywały organy nadzoru budowlanego, że teren na którym wybudowany został sporny obiekt położony jest w strefie ochrony środowiska przyrodniczego jeziora S., w której obowiązuje zakaz wznoszenia jakichkolwiek obiektów kubaturowych. Okoliczność ta uniemożliwia natomiast legalizację przedmiotowej samowoli budowlanej na podstawie art. 49 Prawa budowlanego. W tym stanie sprawy, bez znaczenia pozostaje również okoliczność, że w 1991 r. brak było planu zagospodarowania przestrzennego dla tego terenu. W świetle powyższego, skarga, z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270), podlega oddaleniu.