IV SA 2531/02

WyrokWSA w Olsztynie2004-01-28

Skład orzekający: Sędzia NSA Janina Kosowska, Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk, Asesor Irena Szczepkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej po dniu 29 listopada 1996 r. na działce położonej w strefie ochrony środowiska przyrodniczego Jeziora S., gdzie obowiązuje zakaz zabudowy kubaturowej, możliwe jest zastosowanie art. 49 Prawa budowlanego (zakaz rozbiórki po upływie 5 lat od wybudowania obiektu)?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że samowola budowlana miała miejsce po 29 listopada 1996 r., co wyklucza zastosowanie art. 49 Prawa budowlanego, ponieważ nie minął 5-letni okres od wybudowania obiektu. Dodatkowo, teren położony w strefie ochrony środowiska przyrodniczego Jeziora S. objęty jest zakazem zabudowy kubaturowej, co uniemożliwia legalizację samowoli budowlanej. W związku z tym, zaskarżona decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu była zgodna z prawem.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego wybudowanego samowolnie na działce rolnej o nr ew. 33/14 w obrębie T., gmina S. Organ I instancji stwierdził, że obiekt wybudowano po 29 listopada 1996 r. bez pozwolenia na budowę, na działce przeznaczonej do użytku rolniczego bez prawa zabudowy kubaturowej. Skarżący odwołali się, twierdząc, że obiekt wybudowano wcześniej i że sprawa dotyczy tego samego obiektu, co postępowanie z 1993 r. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy, wskazując na nową samowolę budowlaną po 29 listopada 1996 r. Skarżący wnieśli skargę do WSA, domagając się ustalenia daty wybudowania obiektu i zastosowania art. 49 Prawa budowlanego.
Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Asesor Irena Szczepkowska Protokolant Karolina Alboszta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi A. i J. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 maja 2002 r., Nr "[...]" w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego- - skargę oddala. Decyzją z dnia 3 kwietnia 2002 r., działając na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r., Nr 106, póz. 1126 ze zm.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., po przeprowadzeniu postępowania dotyczącego samowolnie wybudowanego tymczasowego obiektu budowlanego na działce rolnej o nr ew. 33/14 położonej w obrębie T., gmina S., nakazał A. i J. P. rozebrać obiekt budowlany zlokalizowany na przedmiotowej działce. W uzasadnieniu, organ I instancji podniósł, iż w wyniku przeprowadzonej w dniu 31 października 2001 r. kontroli zabudowy w obrębie T., gmina S., stwierdzono, że na działce rolnej o nr ew. 33/14 wybudowany został tymczasowy obiekt budowlany, parterowy z dachem dwuspadowym, o konstrukcji drewnianej. W toku wszczętego postępowania wyjaśniającego ustalono, że przedmiotowy obiekt wybudowany został po dniu 29 listopada 1996 r. bowiem w tym dniu przeprowadzona została inwentaryzacja stanu zagospodarowania działek położonych w kompleksie ewidencyjnym obrębu T. podczas której nie stwierdzono istnienia obiektu na działce o nr ew. 33/14. Obiekt usytuowany został bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wyjaśniono też, że ; działka na której został usytuowany, w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy S., zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy S. z dnia 31 marca 1993 r. i zmienionym uchwałą Rady z dnia 15 listopada 1994 r., przeznaczona jest do użytku rolniczego bez prawa zabudowy kubaturowej z uwagi na położenie w strefie ochrony środowiska przyrodniczego Jeziora S. Organ I instancji wskazał ponadto, iż w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 48 ustawy Prawo budowlane, ponieważ samowola budowlana została stwierdzona w okresie krótszym niż pięć lat od daty zakończenia budowy. W odwołaniu od przedmiotowej decyzji, A. i J. P., powołując się na okoliczności dotyczące decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 2 września 1993 r. o nakazie usunięcia przez strony barakowozu zlokalizowanego na działce rolnej nr ew. 33/14 w T., stwierdzili, że decyzja ta wydana została z naruszeniem obowiązującego wówczas prawa, a jej wykonanie przyczyniło się do poniesienia szkód finansowych i moralnych. Sprawa przedmiotowego barakowozu, zmodernizowanego przez Skarżących, trwa już 10 lat i powinna być umorzona. Dodatkowo wskazali, że samowola stwierdzona została przez Inspektorat w S. nie w 2001 r., a w 1993 r., ponadto przedmiotowy obiekt budowlany ustawiony został na działce w 1991 r., a nie w 1996 r. W wyniku rozpatrzenia przedmiotowego odwołania, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O., decyzją z dnia 16 maja 2002 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podniósł, iż w niniejszej sprawie bezspornym jest fakt popełnienia nowej samowoli budowlanej (po dniu 29 listopada 1996 r.), tj. już pod rządami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r., Nr 106, póz. 1126 ze zm.). Wyjaśnił, że pierwsze postępowanie administracyjne związane z samowolnym ustawieniem na działce o nr ew. 33/14 barakowozu zostało zakończone prawomocną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 2 września 1993 r. W wykonaniu nałożonego w niej obowiązku, J. P. złożył w dniu 19 grudnia 1994 r. w Urzędzie Rejonowym w S. oświadczenie, że usunął przedmiotowy barakowóz w dniu 16 listopada 1994 r., co potwierdzone zostało przez inspektora rejonowego w dniu 2 stycznia 1995 r. Zgodnie też z protokołem z przeprowadzonej w dniu 29 listopada 1996 r. inwentaryzacji stanu zagospodarowania działek położonych w gminie S., działka położona w obrębie T. nr 33/14 była niezabudowana. Fakt posadowienia na niej tymczasowego obiektu budowlanego stwierdzony został natomiast dopiero w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu 31 października 2001 r. Organ odwoławczy wyjaśnił również, iż w związku z odmową podania przez stronę terminu popełnienia samowoli budowlanej, przyjęto, iż popełniono ja po dniu 29 listopada 1996 r., czyli do dnia wykrycia samowoli budowlanej minęły 4 lata i 11 miesięcy. Tym samym, w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane, które nie przewidują możliwości legalizacji samowoli budowlanej popełnionej pod jej rządami, z wyjątkiem przewidzianym w art. 49, który nie ma jednak zastosowania w sprawie. W skardze z dnia 10 czerwca 2002 r., przesłanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, A. i J. P., wnieśli o zmianę decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. lub jej uchylenie i przekazanie do ponownego rozpatrzenia w celu ustalenia daty wybudowania na przedmiotowej działce obiektu budowlanego. W uzasadnieniu podnieśli, iż organ administracyjny, pomijając okoliczności wskazujące na fakt, iż przedmiotowy obiekt wybudowany został przed 1994 r., dowolnie ustalił, iż samowolę budowlaną popełniono po dniu 29 listopada 1996 r. i do dnia wykrycia tej samowoli minęły 4 lata i 11 miesięcy. Skarżący twierdząc, iż przedmiotowy obiekt budowlany wybudowany został ponad 11 lat temu, wskazali, iż postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się od dnia 29 stycznia 1993 r. i dotyczyło tego samego obiektu, który jest przedmiotem skargi. Tym samym, w ocenie skarżących, w niniejszej sprawie będzie miał zastosowanie art. 49 ustawy Prawo budowlane, który zakazuje rozbiórki obiektów budowlanych po upływie 5 lat od ich wybudowania. W odpowiedzi na skargę, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Podniósł ponadto, że nie można zgodzić się ze skarżącymi, iż istniejący obiekt na działce to ten sam obiekt, co do którego toczyło się postępowanie od stycznia 1993 r., o czym świadczy oświadczenie J. P. z dnia 19 grudnia 1994 r. o usunięciu z działki barakowozu, potwierdzone co do zgodności ze stanem faktycznym przez inspektora rejonowego w dniu 2 stycznia 1995 r. Podkreślił również, że J. P. w dniu 22 listopada 2001 r. odmówił złożenia wyjaśnień w sprawie okoliczności wybudowania przedmiotowego obiektu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Powyższa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271 ze zm.). Podkreślić należy, że stosownie do art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonej decyzji organu odwoławczego wyłącznie w zakresie jej legalności, a więc z punktu widzenia zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Przy czym Sąd przy rozpatrywaniu skargi nie jest związany j ej granicami. W niniejszej sprawie bezspornym jest fakt popełnienia przez skarżących samowoli budowlanej. Tymczasowy obiekt budowlany - parterowy z dachem dwuspadowym, o konstrukcji drewnianej wybudowany został bez wymaganego pozwolenia na budowę, na działce, która zgodnie z miejscowym ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego przeznaczona jest do użytku rolniczego bez prawa zabudowy kubaturowej z uwagi na położenie w strefie ochrony środowiska przyrodniczego Jeziora S. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie ulega wątpliwości, że samowola budowlana miała miejsce po dniu 29 listopada 1996 r. Zgodnie bowiem ze sporządzonym w tym dniu protokołem z przeprowadzonej inwentaryzacji stanu zagospodarowania działek w kompleksach położonych w gminie S., działka położona w obrębie T. nr 33/14 była niezabudowana. Istnienie opisanego wyżej obiektu budowlanego na wskazanej działce stwierdzone zostało dopiero w trakcie kontroli sposobu zabudowy zagospodarowania działek położonych w obrębie T. w dniu 31 października 2001 r. Tym samym słuszne było przyjęcie przez organy administracyjne, iż samowola budowlana miała miejsce po dniu 29 listopada 1996 r. Barakowóz, którego usunięcie z przedmiotowej działki nakazywał Kierownik Urzędu Rejonowego w S., decyzją z dnia 2 września 1993 r., a o którym skarżący wspominają w skardze, usunięty został, zgodnie z pisemnym oświadczeniem J. P. z dnia 19 grudnia 1994 r. w dniu 16 listopada 1994 r. i nawet jeśli oświadczenie to w dniu jego złożenia nie było zgodne z prawdą, jak na rozprawie przed Sądem stwierdził skarżący, to fakt usunięcia barakowozu został potwierdzony co do zgodności ze stanem faktycznym w dniu 2 stycznia 1995 r. przez pracownika organu I instancji. Twierdzenie skarżącego, że złożył w 1994 r. fałszywe oświadczenie o usunięciu barakowozu z działki o nr 33/14 nie może mieć zatem wpływu, na ustalony w oparciu o akta sprawy, stan faktyczny. Świadczyć natomiast może tylko o działaniu skarżącego w złej wierze w celu zachowania jak najdłużej stanu niezgodnego z prawem. W oparciu o zgromadzony przez organy administracji materiał dowodowy, stwierdzić należy, że po dniu 29 listopada 1996 r. doszło do drugiej samowoli budowlanej, a okoliczność, że wybudowany obiekt budowlany jest, jak wskazują skarżący, poprzednim obiektem tylko obudowanym deskami, nie zmienia faktu, iż w świetle dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w dniu 29 listopada 1996 r. nie było go na działce o nr 33/14. Nie może być zatem uznany za ten sam obiekt budowlany, tym bardziej, że na załączonym do protokołu z dnia 31 października 2001 r. zdjęciu obiekt ten - parterowy, o konstrukcji drewnianej, z dachem dwuspadowym nie jest barakowozem, którego usunięcie nakazał organ w 1993 r., a skarżący wnosił o przedłużenie terminu jego usunięcia, a następnie złożył oświadczenie, że barakowóz został usunięty. W konsekwencji zasadne było też twierdzenie organu odwoławczego, iż w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 49 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r., przewidujący możliwość legalizacji samowoli budowlanej. W oparciu o przedstawiony wyżej stan faktyczny przyjąć należało bowiem, że od dnia wybudowania obiektu budowlanego nie minął okres 5 lat. Ponadto samowola budowlana miała miejsce na terenie, który zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zlokalizowany jest w strefie ochrony środowiska przyrodniczego Jeziora S., w której obowiązuje zakaz wznoszenia jakichkolwiek obiektów kubaturowych nie związanych z obsługą turystyki kwalifikowanej wodnej. Wyjątek stanowią wydane przed 1992 r. ważne decyzje administracyjne, względnie akty notarialne nabycia działki na określony cel. W świetle powyższego zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji nie narusza prawa. Samowolne, bez uzyskania pozwolenia na budowę usytuowanie obiektu musiało skutkować wydaniem decyzji nakazującej jego rozbiórkę na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane. W sprawie, co wykazano wyżej, nie miał też zastosowania art. 49 tej ustawy, bo teren położony w pobliżu jeziora objęty jest zakazem zabudowy. Na marginesie dodać należy, że fakt wielokrotnego, świadomego popełniania samowoli budowlanej nie może być nagradzany legalizacją tej samowoli. Działka, na której doszło do samowoli, jak wyżej podano, nie jest działką rekreacyjną, lecz przeznaczoną do użytkowania rolniczego bez prawa zabudowy. Zatem szukanie, jak w rozpoznawanej sprawie, podstaw do legalizacji "obiektu" szpecącego teren rolny położony nad jeziorem, nie może być uznane za zgodne z prawem. Z tych przyczyn, skarga, z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270), podlega oddaleniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło