IV SA 328/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia SO del. Maria Matyja Asesor WSA Katarzyna Matczak Protokolant Romualda Gumińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem: I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego A. L. kwotę l0 zł (słownie dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 2 IV SA 328/03 Uzasadnienie Na skutek wniosku A. R. właściciela nieruchomości sąsiadującej z działkami Nr 119, 121 i 124 a należących do A. L., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w N. dokonał w dniu 29 lipca 2002 oględzin tych nieruchomości stwierdzając co następuje. Na działkach Nr 119, 121 i 124 wykonano staw rybny o wymiarach 6 -7 m szerokości i 31-K32 długości. Od strony północno - wschodniej stawu wykonano zastawkę doprowadzającą do niego wodę z rzeki S., a od strony południowo - zachodniej zastawę wylotową. W okresie wysokich stanów wód, po intensywnych opadach lub po uzupełnieniu wody w stawie powyżej poziomu rzeki w garażu i w piwnicy budynku mieszkalnego usytuowanych na nieruchomości sąsiedniej pojawia się woda. W dniu 18 września 2002 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w N. zawiadomił A. L. zgodnie z treścią art. 61 § 4 kpa o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie budowy stawu rybnego i wezwał go do złożenia wyjaśnień. A. L. składając te wyjaśnienia w dniu 20 września 2002 podał, że budowę stawu rozpoczął w grudniu 2001 , po uzyskaniu ze Starostwa Powiatowego w N. pozwolenia wodno - prawnego. Sądził, że pozwolenie to upoważniało do wykonania stawu, a nikt nie informował go o konieczności zgłoszenia faktu przystąpienia do robót przy tym stawie organowi budowlanemu. Faktem jest, że Starosta Powiatowy w N., po przeprowadzeniu rozprawy, decyzją z dnia 31 grudnia 2001 Nr "[...]" - udzielił A. L. pozwolenia wodno prawnego na pobór wód powierzchniowych z rzeki S. w km 9 + 060 rowem otwartym na potrzeby stawu rybnego zlokalizowanego w miejscowości S. gm G. oraz na zrzut wody ze stawu rybnego do rzeki S. w km 9 + 013, a także na piętrzenie wód w stawie. Decyzję tę, oprócz A. L., otrzymał między innymi właściciel nieruchomości sąsiedniej A. R. Żadna z zainteresowanych stron nie wniosła dowołania i stała się ona ostateczna w dniu 23 stycznia 2002 . Decyzją z dnia 23 września 2002 Nr "[...]" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w N. w oparciu o przepis art. 50 ust l pkt l i art. 83 ust l ustawy z dnia 7 lipca 1994 prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2002 Nr 106 póz. 1126 z póz zm.) wstrzymał prowadzenie dalszych robót związanych z budową stawu. W uzasadnieniu tej decyzji organ podał, że inwestor rozpoczął budowę stawu bez dopełnienia obowiązku zgłoszenia robót organowi administracji budowlanej. Konsekwentnie do powyższej decyzji, decyzją z dnia 2 października 2002 nakazał A. L. w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem sporządzenie w terminie do 30 listopada 2002 projektu budowlanego stawu rybnego wraz ze stosownymi uzgodnieniami i opiniami właściwych organów oraz oceną techniczną wpływu planowanego przedsięwzięcia na obiekty sąsiadujące i wystąpienie do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. z wnioskiem o wznowienie robót. Od tej decyzji odwołanie wniósł A. L. podnosząc, że nakaz w niej określony jest dla niego krzywdzący. Spowoduje bowiem poniesienie dodatkowych wydatków co może przyczynić się do utraty płynności finansowej jego gospodarstwa. Wykonał już bowiem operat wodno prawny uzgodniony z właściwymi organami i uzyskał pozwolenie wodno prawne. Zgłoszenia budowy stawu nie dokonał, bo z rozmów z urzędnikami starostwa wywnioskował, że nie jest ono potrzebne. Zarzuty jego sąsiada są nieuzasadnione i spowodowane tym, że odkąd oczyścił nieużytek i wykonał zbiornik nie może on odprowadzać gnojowicy na działki Nr 119,121, 124 ze swojej pryzmy obornika zlokalizowanej przy tych działkach. Decyzją z dnia 24 grudnia 2002 Nr "[...]" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. uchylił zaskarżona decyzję i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wskazał, że zgodnie z art. 9 ust. l pkt 19 ustawy prawo wodne staw jest urządzeniem wodnym i na jego wykonanie zgodnie z art. 122 ust. l pkt 3 powołanej ustawy wymagane jest uzyskanie pozwolenia wodno prawnego. A. L. posiada jedynie pozwolenie wodno prawne na pobór wód powierzchniowych z rzeki S., nie posiada natomiast pozwolenia wodno prawnego na budowę stawu rybnego. W tej sytuacji zgodnie z art. 64 ust 5 ustawy prawo wodne zakład, który wzniósł urządzenie wodne bez pozwolenia wodno prawnego obowiązany jest do jego rozebrania na własny koszt. Obowiązek przymusowej rozbiórki stawu z mocy ustawy prawo wodne podlega egzekucji administracyjnej bez potrzeby wydania jakiejkolwiek decyzji administracyjnej nakazującej rozbiórkę. Organ ani w decyzji ani w jej uzasadnieniu nie wskazał na przepisy jakiej ustawy prawo wodne się powołuje. Od powyższej decyzji A. L. wywiódł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej nieważność z powodu jej podjęcia z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 9 kpa przez to, że nie poinformowano skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków. W uzasadnieniu skargi podał, że jest właścicielem działek oznaczonych Nr 119, 121 i 124 w miejscowości S. W dniu 31 grudnia 2001 po przeprowadzonej rozprawie Starosta Powiatowy w N. wydał decyzję Nr "[...]" mocą której otrzymał pozwolenie wodno prawne na wykonanie stawu rybnego. Uzasadnienie tej decyzji i ustna informacja Naczelnika Wydziału Ochrony Środowiska Gospodarki Wodnej, Rolnictwa i Leśnictwa w Starostwie spowodowały u niego przekonanie, że zamknięty został proces administracyjny związany z wydaniem pozwolenia na wykopanie stawu rybnego, pobór wody z rzeki S. oraz zrzut wody ze stawu do rzeki. W tym przekonaniu wiosną 2002 wykopał we własnym zakresie staw . Zawiadomienie organu Nadzoru Budowlanego przez jego sąsiada A. R. jest spowodowane tym, że nie może tak jak dotychczas wykorzystywać jego nieruchomości do odprowadzania gnojowicy z obornika umieszczonego przy granicy z działkami. Skarżący zarzucił ponadto, że A. R. nie brał udziału, mimo prawidłowego zawiadomienia, w rozprawie poprzedzającej wydanie decyzji pozwolenie wodno prawne i nie wniósł od niej odwołania. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wniósł o oddalenie skargi. Na skutek reformy sądownictwa administracyjnego przyjęcia dwuinstancyjnego modelu postępowania i utworzenia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych sprawa została przekazana zgodnie z właściwością do merytorycznego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. Sąd ten zważył: Skarga jest uzasadniona. Sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji z prawem. Sprawując kontrolę legalności nie jest, stosownie do treści art. 134 § l ustawy z 30 sierpnia 2002 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 póz 1270) związany granicami skargi. Oznacza to, że bada w pełnym zakresie zgodność z prawem działania lub bezczynności organu administracji publicznej, a nie tylko zgodność z przepisami, których naruszenie zarzucono w skardze. Decyzję pozwolenie wodno prawne zezwalające A. L. na pobór i zrzut wody na potrzeby stawu rybnego wydano w dniu 31 grudnia 2001, a więc pod rządami ustawy prawo wodne z dnia 24 października 1974 (Dz. U. Nr 38 póz 230 ze zm.). Z dniem l stycznia 2002 weszła w życie ustawa z 18 lipca 2001 prawo wodne (Dz. U. Nr 115 póz 1229). Zgodnie z art. 204 ust l tej ustawy sprawy wszczęte, a nie zakończone wydaniem decyzji ostatecznej przed dniem wejścia w życie tej ustawy podlegają rozpoznaniu w trybie w niej określonym. Decyzja zezwolenie wodno prawne z dnia 31 grudnia 2001 stała się ostateczna w dniu 23 stycznia 2002, a zatem do sprawy należy stosować przepisy ustawy prawo wodne z 18 lipca 2001. Wydaje się, że przepisy tej ustawy miał na uwadze organ II instancji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wydając zaskarżoną decyzję. Zgodnie z art. 9 ust l pkt 19 tejże ustawy staw jest urządzeniem wodnym na wykonanie którego, stosownie do treści art. 122 ust l pkt 3 konieczne jest pozwolenie wodno prawne. Przepis art. 62 ust l ustawy z 18 lipca 2001 prawo wodne stanowi, że budownictwo wodne polega na wykonywaniu oraz utrzymywaniu urządzeń wodnych. Ust. 2 natomiast powołanego wyżej przepisu mówi o zgodności przepisów ustawy prawo wodne z przepisami prawa budowlanego. Oznacza to, że wykonywanie budownictwa bez względu na to jakim celom ma służyć, a więc również i gospodarce wodnej musi odpowiadać normom techniczno - budowlanym zapewniającym wymagania w zakresie bezpieczeństwa konstrukcji, bezpieczeństwa użytkowania i zapewnienia warunków związanych z ochroną środowiska . Przed wejściem w życie przepisów ustawy prawo wodne z 18 lipca 2001 skarżący nie uzyskał pozwolenia na budowę (wykopanie stawu) na zasadach art. 82 ust l pkt 3 ustawy z dnia 24 października 1974 prawo wodne, a zatem bez znaczenia jest okoliczność podnoszona przez niego, że został błędnie poinformowany. Przed uprawomocnieniem się decyzji z dnia 31 grudnia 2001 weszły w życie przepisy aktualnie obowiązującej ustawy prawo wodne i zgodnie z art. 122 ust. l pkt 3 tej ustawy skarżący na wykonanie stawu winien uzyskać pozwolenie wodno prawne. Wybudowanie urządzenia wodnego bez wymaganego pozwolenia wodno prawnego zgodnie z treścią art. 64 ust 5 prawa wodnego pociąga za sobą sankcję rozebrania urządzenia na własny koszt przez inwestora. W ocenie Sądu brzmienie art. 64 ust 5 cyt. ustawy prawo wodne nie stanowi samo z siebie podstawy do wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zgodnie z treścią art. 26 § l ustawy z 17 czerwca 1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2002 Nr 110 póz 968 ze zm.) egzekucję wszczyna się na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego wystawionego zgodnie z treścią art. 27 § l powołanej ustawy. Zaskarżona decyzja nie spełnia wymogu tytułu wykonawczego. Uchyla ona bowiem decyzję organu I instancji i umarza postępowanie przed tym organem. Nie zawiera natomiast nakazu rozebrania wybudowanego urządzenia. Wskazanie w uzasadnieniu decyzji obowiązku rozebrania wykonanego urządzenia wodnego nie może zastąpić decyzji w tym względzie. Mając na uwadze art. 104 kpa w związku z art. 107 § l kpa organ ponownie rozpoznając sprawę winien mieć to na uwadze. Organ winien mieć również na uwadze treść art. 9 kpa wyjaśniając czy i w jakim zakresie skarżący został pouczony przy wydaniu decyzji pozwolenie wodno prawne z dnia 31 grudnia 2001. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 145 § l lit. c cyt. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżoną decyzję należało uchylić wstrzymując, stosownie do treści art. 152 cyt. prawa, jej wykonanie do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono po myśli art. 200 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.