IV SA 3423/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Eugeniusz Mzyk (sprawozdawca) Zbigniew Ślusarczyk Irena Szczepkowska Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2004 r., sprawy ze skargi A. i L. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych: I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą j ą decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A. i L. C. kwotę 10,00 zł (dziesięć) tytułem zwrotu kosztów sądowych. IV SA 3423/02 Uzasadnienie Decyzją Wójta Gminy G. Nr "[...]" z dnia 7 czerwca 2002 r., na podstawie art. 105 § l kpa, po rozpoznaniu sprawy likwidacji zbiornika wodnego z ogroblowaniem na działce nr 99 należącej do Państwa B. i S. P., powodującego zmianę stanu wód na działce nr 101, należącej do A. i L. C." - postanowiono umorzyć postępowanie w sprawie oraz ustalić koszty postępowania na kwotę 600,00 zł, którą zobowiązani są uiścić A. i L. C. W uzasadnieniu decyzji Wójt Gminy przytoczył, że w sprawie wybudowania zbiornika wodnego na działce nr 99 toczyło się postępowanie administracyjne przed organami nadzoru budowlanego oraz że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 lutego 2001 r. uchylił orzeczony nakaz rozbiórki tego oczka wodnego. Rozpatrując niniejszą sprawę, w trybie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego /Dz. U z 2001 r. Nr 115 póz. 1229 ze zm./ organ I instancji uznał, że oczko wodne nie wywiera szkodliwego wpływu na sąsiednie działki, gdyż jak wynika z opinii biegłego geologa T. C., zbiornik ten służy celom rekreacji i stanowi element zagospodarowania działki. Oczko wykonane zostało na nieprzepuszczalnym podłożu i nie dochodzi do przepływu wody na działkę 101. Opinia wydana przez T. C. zbieżna jest z poprzednio wydanymi opiniami S.L. i H.S. W tej sytuacji, w ocenie organu I instancji, nie ma podstaw do wydania orzeczenia w sprawie zmiany stosunków wodnych na gruncie, o którym mowa w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia 2 lipca 2002 r. Nr "[...]", po rozpatrzeniu odwołania A. i L. C., uchyliło decyzję organu I instancji z dnia 7 czerwca 2002 r. w pkt. 2, zaś w pozostałym zakresie utrzymało ją w mocy. W motywach decyzji Samorządowe Kolegium podzieliło poczynione przez organ I instancji ustalenia i uznało, że nie nastąpiła zmiana stosunków wodnych ze szkodą dla gruntu sąsiedniego, co uzasadniałoby wydanie w sprawie decyzji. Jeśli chodzi o obciążenie A. i L. C. kosztami postępowania (pkt. 2 decyzji organu I instancji) to w ocenie Kolegium należało to rozstrzygnięcie uchylić, gdyż wysokość kosztów ustala się odrębnie w postanowieniu. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 lipca 2002 r., skarżący A. i L. C. wnosili o jej uchylenie, jako wydanej z naruszeniem prawa. Według twierdzeń skarżących opinię biegłego T.C. cechuje swobodna interpretacja gdyż, w zależności od potrzeb, zbiornik wodny nazywany jest oczkiem wodnym lub też stawem hodowlanym (zarybionym), który poza tym ma powierzchnię 840 m kwadratowych. Tak duży zbiornik a także wybudowanie grobli zburzyło naturalny spływ wód i doszło do naruszenia stosunków wodnych, co zdaniem skarżących zobowiązywało organy do wydania orzeczenia , gdy tymczasem doszło do umorzenia postępowania administracyjnego, jako bezprzedmiotowego. Wszystkie te okoliczności uzasadniają wniesienie skargi i jej wnioski. Powyższa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U Nr 153 póz. 1271 ze zm./. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga jest uzasadniona przy czym sąd, nie będąc związany granicami skargi (stosownie do przepisu art. 134 § l Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U Nr 153 póz. 12707), ponadto z urzędu wziął pod uwagę zachodzące w sprawie naruszenie przepisów prawa procesowego. Zaskarżona bowiem decyzja wydana została z naruszeniem art. 138 § l kpa. Przepis ten wymienia taksatywnie rodzaje rozstrzygnięć podejmowanych przez organ odwoławczy i w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji (w całości lub w części) orzeka co do istoty sprawy względnie przekazuje sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze ograniczyło się do uchylenia pkt. 2 zaskarżonej decyzji organu I instancji, bez orzeczenia co do istoty sprawy lub przekazania sprawy w tej części do ponownego rozpoznania. Jest to zatem oczywiste naruszenie art. 138 § l kpa. Niezależnie od tego uszła uwadze Kolegium niezwykle istotna okoliczność (mogąca mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy), a mianowicie jakim wynikiem (rozstrzygnięciem), zakończyło się toczące się postępowanie przed organami nadzoru budowlanego. Wszakże organ I instancji powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2001 r. sygn. akt IV SA 299/99, którym uchylono szereg decyzji organów nadzoru budowlanego orzekających rozbiórkę zbiornika wodnego. Tego rodzaju rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sposób oczywisty rodzi pytanie o dalszy przebieg postępowania wszczętego przez organy nadzoru budowlanego. Wydaje się oczywistym, że po wydaniu wyroku z dnia 19 lutego 2001 r. organy nadzoru budowlanego nadal prowadziły wszczęte postępowanie w sprawie nakazu rozbiórki. Jeśli tak, to rzeczą Samorządowego Kolegium Odwoławczego było wyjaśnienie jakie rozstrzygnięcie podjęły organy nadzoru budowlanego. Należy przypomnieć, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2001 r. zawarte zostały rozważania dotyczące budowli wodnych, uwagi dotyczące skutków likwidacji samowoli budowlanej a także rozważania dotyczące wzajemnej relacji rozwiązań prawnych z ustawy Prawo budowlane i Prawo wodne. Dodać do tego należy, iż w systemie prawa polskiego, co do zasady, nie można mówić o konkurencyjności środków prawnych. Nie sposób zatem wykluczyć, że w przypadku wydania nakazu rozbiórki przez organy nadzoru budowlanego, prowadzenie postępowania w trybie art. 29 Prawa wodnego, o naruszenie stosunków wodnych, okaże się bezprzedmiotowe. Pominięcie tej istotnej kwestii uzasadnia wniosek, że podjęte zostało rozstrzygnięcie w sprawie, przed wyjaśnieniem wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc z naruszeniem art. 7 i 77 kpa. Już tylko z powyższych względów zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 par. l pkt. l lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U Nr 153 póz. 12707. Skarżący skutecznie podważają również dalsze ustalenia poczynione w zaskarżonej decyzji. Jednoznacznego bowiem wyjaśnienia wymaga czy zbiornik wodny (nazywany przemiennie również stawem lub oczkiem wodnym) stanowi budowlę w rozumieniu Prawa budowlanego a także czy istotnie, jak twierdzą to skarżący, ma on powierzchnię 840 m kwadratowych i położony jest w bezpośrednim sąsiedztwie działki skarżących, aczkolwiek nie wiadomo w jakiej odległości. Sprawdzenia wymagają również twierdzenia skarżących o wykonaniu grobli, która ma mieć wpływ na naruszenie stosunków wodnych. Bez znaczenia są przy tym ustalenia czy wybudowany zbiornik wodny służy celom rekreacji oraz czy stanowi element zagospodarowania działki. Istota zagadnienia i sprawy sprowadza się wszakże do ustalenia czy doszło do naruszenia stosunków wodnych, w rozumieniu art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne /Dz. U Nr 115 póz. 1229 ze zm./ a nie celu w jaki zbudowano zbiornik. Takie jednoznaczne ustalenia nie zostały poczynione w sprawie. Ponadto szczegółowego rozważenia wymagają ustalenia biegłego T. C., na której to opinii, jak się wydaje, oparło rozstrzygnięcie Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Jeśli nawet pominąć, że ustalenia te niejednokrotnie odbiegają od precyzji to jednak stwierdzono tam, że staw (wraz z obwałowaniem) przegrodził naturalny spływ wody (pkt. 4 k. 177). Znamienne jest też stwierdzenie tego biegłego, iż "Moim zdaniem ze względu na to, że w chwili obecnej nie można definitywnie ustalić czy nastąpiła jakakolwiek zmiana stosunków wodnych i czy ewentualnie ta zmiana powoduje szkody dla gruntów sąsiednich nie można zastosować art. 29 cyt. Prawa wodnego...". Pogląd taki jest oczywiście wadliwy i nie do przyjęcia przez organy orzekające w sprawie. Organ orzekający nie może bowiem uchylić się od dokonania jednoznacznych ustaleń a w tym czy doszło czy też nie doszło do zmiany stosunków wodnych. Ustalenia te winny być dokonane w oparciu o wszelkie dostępne środki dowodowe, nie wyłączając domniemań. Stąd też i w tym zakresie sprawa wymaga uzupełnienia postępowania dowodowego. Wreszcie wyjaśnienia wymaga prawidłowe określenie przedmiotu sprawy ,gdyż jak wynika z decyzji organu I instancji rozpoznano sprawę "likwidacji zbiornika wodnego z ogroblowaniem na działce nr 99 należącej do Państwa B. i S. P., powodującego zmianę stanu wód na działce nr 01, należącej do A. i L. C". Tak określony przedmiot sprawy wprost wskazywałby, że organ ten z góry zakłada zmianę w stosunkach wodnych a wszakże ustalenie takie ma być dopiero podstawą rozstrzygnięcia. Rozpoznając zatem sprawę ponownie rzeczą organów będzie uzupełnienie postępowania dowodowego w przedstawionym powyżej zakresie a także rozważenie zarzutów podniesionych w skardze. W tym stanie rzeczy skoro rozstrzygnięcie sprawy wymaga uzupełnienia postępowania dowodowego w przedstawionym powyżej zakresie, poczynienia dodatkowych ustaleń oraz ponownej ich oceny, zaskarżona decyzja oraz ją poprzedzająca decyzja organu I instancji podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 par. l pkt. l lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U Nr 153 póz. 12707. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia przepis 200 powołanego Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.