IV SA 4193/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Zbigniew Ślusarczyk Hanna Raszkowska Beata Jezielska (spr.) Romualda Gumińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2004 r., sprawy ze skargi E. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie nakazania doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem: I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 10 złotych (dziesięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 2 IV SA 4193/02 UZASADNIENIE Decyzją nr "[...]" z dnia 21 sierpnia 2002r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. nakazał M. M. wykonanie w terminie do 30 listopada 2002r. wymienionych w decyzji czynności mających na celu doprowadzenie rozbudowy budynku mieszkalnego usytuowanego na działce o nr ewidencyjnym "[...]" przy ul. "[...]" w M. do stanu zgodnego z prawem i uzyskanie pozwolenia na wznowienie robót budowlanych. W uzasadnieniu powołano się na ustalenia poczynione w trakcie kontroli budowy, z których wynika iż inwestor wykonuje roboty w sposób odmienny od zatwierdzonego projektu budowlanego i warunków określonych w pozwoleniu na budowę. Wprowadzone zmiany wymagają oceny zgodności ich wykonania z przepisami techniczno-budowlanymi. Wskazano, iż istnieje możliwość doprowadzenia rozbudowy budynku do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na wznowienie robót po spełnieniu obowiązków nałożonych przedmiotową decyzją. Natomiast niewykonanie tychże obowiązków w terminie spowoduje wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę części obiektu wykonanego w sposób odmienny od zatwierdzonego projektu budowlanego. Od decyzji tej E. C. wniósł odwołanie. Podał, iż pomimo wszczęcia postępowania w sprawie na jego wniosek nie została mu doręczona zaskarżona decyzja, a jedynie poinformowano go o fakcie jej wydania. Nie miał zatem możliwości zapoznania się z jej treścią. Podniósł, iż ma interes prawny w prowadzonym postępowaniu, gdyż jest właścicielem działki przylegającej do prowadzonej inwestycji, a odstępstwa inwestora od wymogów określonych w pozwoleniu na budowę powodują niekorzystne oddziaływanie na należącą do niego nieruchomość. Decyzją nr "[...]" z dnia 30 września 2002 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu podano, iż odwołujący się E. C. nie ma przymiotu strony z powodu braku interesu prawnego. Wskazano, iż zaskarżona decyzja nakłada obowiązki jedynie na inwestora, tj. M. M. Po ich wykonaniu organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót będzie zobowiązany zawiadomić właścicieli sąsiednich działek o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Dopiero zatem na tym etapie odwołujący się uzyska l przymiot strony, a organ będzie zobowiązany do wzięcia pod uwagę jego stanowiska przy wydawaniu decyzji. Na tę decyzję skargę wniósł E. C., zarzucając naruszenie art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podał, iż w decyzji o pozwoleniu na budowę zostały zabezpieczone interesy osób trzecich, w tym skarżącego, a inwestor wbrew określonym w pozwoleniu warunkom wykonywania robót odstąpił od zatwierdzonego projektu. Podniósł, iż postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte dopiero po interwencji skarżącego u wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego. Jednakże organ pierwszej instancji uniemożliwił mu obronę interesów poprzez uznanie, iż nie może być on stroną toczącego się postępowania, zaś organ odwoławczy podzielił to stanowisko. Skarżący zarzucił, iż wykonywanie robót niezgodnie z wydanym pozwoleniem narusza przepisy prawa budowlanego odnoszące się do ochrony interesów osób trzecich. Ponadto nieprzestrzeganie norm budowlanych uniemożliwi skarżącemu dokonanie w przyszłości rozbudowy należącego do niego budynku. Wskazał, iż wydanie decyzji bez jego udziału doprowadzi do zatwierdzenia przez organ nadzoru budowlanego prac wykonywanych bez poszanowania praw właściciela działki sąsiedniej. Sporządzenie inwentaryzacji robót czy też projektu budowlanego przeprowadzonych prac będzie bowiem stanowić dostosowanie dokumentacji do samowoli budowlanej, a dokumentacja robót będzie zmierzała do wykazania iż interes prawny skarżącego nie został naruszony. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśniono, iż postępowanie w sprawie robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegających od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę ma doprowadzić te roboty do stanu zgodnego z prawem, a zatem przy uwzględnieniu interesów osób trzecich. Podniesiono, iż dopiero na etapie postępowania poprzedzającego wydanie pozwolenia na wznowienie robót skarżący będzie mógł uzyskać przymiot strony, jeśli organ nadzoru uzna, iż zaistniały ku temu przesłanki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Stąd też pomimo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzeczenie zapadło w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie. Podnieść należy, iż w myśl art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 póz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego. W niniejszej sprawie należy stwierdzić, iż organy obydwu instancji naruszyły prawo uznając, iż skarżący nie ma przymiotu strony w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonych decyzji. Zgodnie bowiem z art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie lub kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 3 lutego 1997r. sygn. akt OPS 9/96 (ONSA 1997, z. 3 póz. 102) stwierdził, iż istnienie interesu prawnego oznacza w istocie związek między sferą indywidualnych praw i obowiązków określonego podmiotu a sprawą administracyjną, w której taka konkretyzacja uprawnień lub obowiązków ma nastąpić i - w konsekwencji -decyzją administracyjną, stanowiącą rozstrzygnięcie sprawy, czyli autorytatywne ustalenie tych uprawnień lub obowiązków. Przy czym zgodnie z powszechnie przyjmowanym w literaturze i orzecznictwie poglądem interes prawny może znajdować oparcie w przepisach szeroko rozumianego prawa materialnego (nie tylko prawa administracyjnego, ale także np. prawa cywilnego). Nie można zatem podzielić stanowiska organów, iż decyzja w odniesieniu do której umorzono postępowanie odwoławcze nie dotyczy interesu prawnego skarżącego. Wprawdzie nakłada ona określone obowiązki jedynie na inwestora, ale ich wykonanie ma na celu doprowadzenie inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Jak najbardziej jest zatem uzasadniony argument skarżącego, iż w tym wypadku korzysta on z ochrony przewidzianej w art,. 5 ust. l pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2000r. Nr 106 po. 1126 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji. Ponadto w niniejszej sprawie interes prawny skarżącego znajduje oparcie w przepisach kodeksu cywilnego, a zwłaszcza w art. 144 kodeksu cywilnego normującego stosunki sąsiedzkie. Jest on bowiem właścicielem nieruchomości bezpośrednie przylegającej do posesji, na której prowadzona jest inwestycja. W związku z tym skarżący może się domagać się od organów nadzoru budowlanego nie tylko wydania decyzji nakazującej doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale także takiego określenia obowiązków z tym związanych, aby zapewniona była ochrona jego własności przed negatywnym oddziaływaniem nieruchomości sąsiedniej wykraczającym ponad przeciętną miarę. Brak udziału skarżącego w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym należy zatem zakwalifikować jako naruszenie art. 10 § l Kodeksu postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, zasądzając koszty stosownie do art. 200 tej ustawy. Sąd nie podjął rozstrzygnięcia w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji (art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) z uwagi na fakt, iż przynajmniej częściowo zabezpiecza ona interesy skarżącego, uniemożliwiając inwestorowi dalsze prowadzenie prac budowlanych. Zatem orzeczenie określające, iż decyzja nie będzie wykonywana do czasu uprawomocnienia się wyroku stanowiłoby rozstrzygnięcie na niekorzyść skarżącego, co naruszałoby zasadę określoną w art. 134 § 2 Praw o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.