IV SA 4226/03

Dnia 28 października 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Janina Kosowska Alicja Jaszczak - Sikora Irena Szczepkowska (spr.) Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2004 r. sprawy ze skargi E. C. i Z. C. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości I) uchyla zaskarżoną decyzję; II) zasądza od Wojewody na rzecz E. C. i Z. C. kwotę 250 zł (dwieście pięćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania; II) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.. Wnioskiem z dnia 19 czerwca 2002 r. D. i A. P. zwrócili się do Prezydenta Miasta O. o wydanie decyzji rozstrzygającej o niezbędności wejścia przez nich na teren nieruchomości sąsiedniej w celu wykonania docieplenia ściany zewnętrznej wiatrołapu wybudowanego na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 26 marca 1999 r. Wnioskodawcy poinformowali organ administracji architektoniczno - budowlanej o odmowie udzielenia zgody przez właścicieli działki Nr 32 w obrębie 19 na wejście na ich teren, określili, że wskazane roboty budowlane zamierzają wykonać w ciągu 4 dni oraz zadeklarowali rekompensatę ewentualnych szkód powstałych w wyniku korzystania z sąsiedniej nieruchomości. Prezydent Miasta O., decyzją Nr "[...]" z dnia 17 lipca 2003 r., wydaną na podstawie art. 47 ust. l -3, art. 82 ust. l i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 106, póz. 1126, z późn. zm.) uznał za niezbędne udostępnienie przez E. C. i Z. C. części nieruchomości (działka Nr 32 w obrębie 19) położonej w O. przy ul. "[...]" na rzecz inwestorów D. i A. P., w celu realizacji robót budowlanych polegających na dociepleniu ściany zewnętrznej wybudowanego wiatrołapu. Wskazano także, że udostępnieniu, o którym mowa w decyzji, podlega teren przyległy do granicy między obu nieruchomościami, w pasie o szerokości 1,20 m, tj. w gabarycie niezbędnym do przebywania osób z narzędziami i lekkim sprzętem niezbędnym dla ww. zakresu robót budowlanych. Ponadto wymieniono szczegółowo warunki, jakie powinny być zachowane przez inwestorów podczas korzystania z nieruchomości sąsiedniej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił dotychczasowy przebieg sprawy. We wniesionym od tej decyzji odwołaniu E. C. i Z. C., reprezentowani przez pełnomocnika - radcę prawnego, domagali się uchylenia decyzji organu I instancji i wydania decyzji odmawiającej wejścia na teren nieruchomości stanowiącej ich własność. W uzasadnieniu odwołania podnoszono, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo własności gwarantowane w art. 64 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji RP, bowiem odległość od granicy działki do chodnika będącego wejściem do ich mieszkania wynosi tylko l metr. Według twierdzeń odwołujących się przez okres zakreślony w decyzji organu I instancji wynoszący 14 dni, zostaną pozbawieni wejścia do własnego mieszkania, przy czym okres ten został ustalony na dłużej, aniżeli wnioskowali inwestorzy. W ocenie odwołujących się "w sprawie nie zachodzi potrzeba prawna, ani też żadna inna" ograniczenia ich prawa własności. Argumentowano nadto, że inwestorzy podczas realizacji robót budowlanych zniszczą pięknie urządzony teren zielony oraz utrudnią odwołującym się wejście do własnego domu. W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda decyzją z dnia 18 września 2003 r. nr "[...]" utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ II instancji stwierdził, że dla umożliwienia inwestorom D. i A. P. zakończenia robót budowlanych związanych z wykonaniem decyzji Prezydenta Miasta O. z dnia 26 marca 1999 r. zatwierdzającej projekt budowlany i pozwolenie na budowę wiatrołapu, garażu na samochód osobowy oraz remont budynku gospodarczego wraz z dociepleniem domu przy ul. "[...]" w O., niezbędne stało się udostępnienie terenu sąsiedniej nieruchomości. Ustosunkowując się do zarzutu z odwołania, że wnioskodawca deklarował konieczność udostępnienia terenu przez okres 4 dni, organ II instancji podniósł, iż udostępnienie nieruchomości przez okres 14 dni wynika z faktu, że dopiero po otrzymaniu decyzji wydanej w II instancji, inwestor będzie musiał zorganizować ekipę budowlaną, wykonać niezbędne prace budowlane oraz doprowadzić teren sąsiedniej nieruchomości do stanu poprzedniego. Podkreślono, że udostępnienie terenu jest aktualne wyłącznie w terminie kolejnych 14 dni kalendarzowych licząc od daty otrzymania tej decyzji przez stronę. Dodano nadto, że powyższe dotyczy tylko dni roboczych wraz z sobotami w godzinach 8.00 - 16.00, przy czym inwestor winien zapewnić bezpieczne wejście do budynku przy ul. "[...]". Na decyzję Wojewody skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, w imieniu E. C. i Z. C., wniosła pełnomocnik - radca prawny. Zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 47 ust. l ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126) poprzez wydanie decyzji zezwalającej na wejście na teren prywatny skarżących mimo braku ich zgody; naruszenie art. 64 ust. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie prawa własności; naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 kpa poprzez bezpodstawne pominięcie słusznego interesu skarżących, pełnomocnik skarżących wniosła o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania, o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie od Wojewody na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi ponowiono argumentację z odwołania podkreślając, że w świetle obowiązujących przepisów prawa budowlanego skarżący mają prawo nie wyrazić zgody na wykonanie prac tynkarskich przez sąsiadów w oparciu o art. 47 ust. l Prawa budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, póz. 1269 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek badania zgodności zaskarżonej decyzji wyłącznie w zakresie jej legalności, a więc z punktu widzenia jej zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Sąd nie jest natomiast związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków niej sformułowanych, stwierdzi istnienie naruszenia prawa, skutkujące wzruszeniem aktu lub czynności. W niniejszej sprawie, Sąd, niezależnie, od zarzutów skargi, stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym, czego konsekwencją była konieczność uchylenia jej. Na wstępie należy podkreślić, że organy administracji publicznej rozstrzygając, w drodze decyzji, o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości, związane są rygorami procedury administracyjnej określającej ich obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Muszą m.in. przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 kpa), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Powinny także wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu (art. 11 kpa). Muszą wreszcie uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w § l i 3 art. 107 kpa. Zgodnie z unormowaniami zawartymi w tym przepisie uzasadnienie faktyczne i prawne stanowi co do zasady element obowiązkowy każdej decyzji. Uzasadnienie stanowi zatem integralną część wyjaśnienia rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Powinno ono wskazywać okoliczności faktyczne i prawne, którymi kierował się organ administracji przy podejmowaniu decyzji, jak również winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Na organie odwoławczym ciąży także obowiązek przytoczenia treści odwołania oraz ustosunkowanie się do niego w uzasadnieniu wydanej decyzji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 sierpnia 1987 r., sygn. akt IV SA 385/87, GAP 1988 nr 18, str. 44) W świetle ustaleń przedmiotowej sprawy zaskarżona decyzja wskazanych wymogów nie spełnia. Podstawę materialnoprawną wydanych w rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięć stanowił art. 47 ust. 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 106, póz. 1126, z późn. zm.) dopuszczający niezbędne wejście na teren sąsiedniej nieruchomości w sytuacji, gdy nie doszło do uzyskaniu zgody właściciela nieruchomości sąsiedniej. Według tego przepisu w razie nieuzgodnienia warunków pomiędzy inwestorem a właścicielem nieruchomości sąsiedniej, właściwy organ - na wniosek inwestora -w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, rozstrzyga w drodze decyzji, o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości. W przypadku uznania zasadności wniosku inwestora, właściwy organ określa jednocześnie granice niezbędności potrzeby oraz warunki korzystania z sąsiedniej nieruchomości. Istota utrzymanego w mocy zaskarżoną decyzją rozstrzygnięcia organu I instancji sprowadza się do stwierdzenia, że w rozpoznawanej sprawie niezbędne jest udostępnienie przez skarżących części ich nieruchomości, bez uzasadnienia zaprezentowanego stanowiska. Organ odwoławczy poprzestał na akceptacji rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta O. bez poczynienia jakichkolwiek ustaleń łączących się z obowiązkiem ponownego rozpoznania sprawy załatwionej w I instancji. Samo stwierdzenie, że dla umożliwienia inwestorom zakończenia robót budowlanych, niezbędne stało się udostępnienie sąsiedniej nieruchomości, jest niewystarczające w warunkach niniejszej sprawy. Przede wszystkim organ odwoławczy obowiązany był przedstawić okoliczności faktyczne mające przemawiać za zasadnością stanowiska, że w tym konkretnym przypadku zachodzi konieczność orzeczenia o niezbędności \_ wejścia przez wnioskodawców na teren nieruchomości sąsiedniej, stanowiącej własność skarżących. Ponadto w uzasadnieniu decyzji nie przytoczono wszystkich zarzutów z odwołania i nie ustosunkowano się do nich. Ustosunkowania się wymagało w szczególności twierdzenie skarżących, że w niniejszej sprawie "nie zachodzi potrzeba prawna, ani żadna inna" ograniczenia ich prawa własności. Staranność przekazywania adresatowi uzasadnienia własnych argumentów wykorzystanych przy formułowaniu treści decyzji jest istotnym argumentem funkcji perswazyjnej uzasadnienia. W obecnym stanie faktycznym, wobec braku należytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Sąd nie jest w stanie ocenić legalności zaskarżonej decyzji, a w szczególności, czy orzeczenie zostało wydane po rozważeniu całokształtu zebranego w sprawie materiału i po dokonaniu jego właściwej oceny. Dlatego też przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu odwoławczego będzie ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów z odwołania i uzasadnienie podjętej decyzji w taki sposób, aby zgromadzony w sprawie materiał dowodowy znalazł w nim pełne odzwierciedlenie. Mając powyższe na względzie, stosownie art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270) należało orzec jak w pkt I sentencji. Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (pkt II sentencji) uzasadnia przepis art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.