IV SA 4304/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia NSA Asesor WSA Protokolant Marzenna Glabas Janina Kosowska (spr.) Katarzyna Matczak Romualda Gumińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2004 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie nakazania usunięcia samowolnie ustawionego barakowozu przystosowanego dla potrzeb letniskowych - oddala skargę. Decyzją z dnia 10 października 2001 r., działając na podstawie art. 37 ust. l pkt l ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, póz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r., Nr 106, póz. 1126 ze zm.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. nakazał M. B. usunięcie samowolnie ustawionego barakowozu o przebudowanym dachu na działce nr 175/31 w obrębie D., gmina P. W uzasadnieniu, organ I instancji podniósł, iż przeprowadzone postępowanie wykazało, że na wskazanej wyżej działce, stanowiącej współwłasność J. i P. G., M. B., K. B., J. i L. G., T. i K. S. oraz E. i Z. P., usytuowane są dwa budynki letniskowe o konstrukcji drewnianej i dwa barakowozy. Właścicielem jednego z barakowozów o wymiarach 4,06 m x 8,08 m, o dachu dwuspadowym pokrytym blachą falistą, jest M. B. Zgodnie z jego oświadczeniem przedmiotowy barakowóz, użytkowany letniskowe, ustawiony został na działce w 1992 r. bez pozwolenia na budowę. Organ I instancji ustalił ponadto, że działka, na której popełniono samowolę, zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego Gminy P., zatwierdzonym uchwałą Gminnej Rady Narodowej w P. z dnia 30 grudnia 1985 r., Nr "[...]", i obowiązującym w czasie popełnienia samowoli, położona jest na terenie upraw polowych bez możliwości zabudowy, a zgodnie z obecnie obowiązującym miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego Gminy P., zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy P. z dnia 27 marca 1993 r., Nr "[...]", położona jest na terenie upraw polowych, łąk i pastwisk oraz w strefie ochronnej jeziora K., w której obowiązuje zakaz zabudowy. W świetle powyższego, organ stwierdził, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 37 ust. l pkt l prawa budowlanego do zastosowania rygoru przymusowej rozbiórki. W odwołaniu od tej decyzji, M. B., zarzucając decyzji organu I instancji błędną wykładnię i zastosowanie przepisów prawa, w szczególności art. 37 prawa budowlanego oraz oparcie decyzji na błędnych ustaleniach faktycznych poprzez pominięcie uchwał Rady Gminy w P. z lat 1993-2000, wniósł o jej uchylenie oraz zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania w sprawie zmiany przeznaczenia przedmiotowej działki. W uzasadnieniu podniósł, że w 1992 r. współwłaściciele działki zwrócili się z prośbą o zmianę przeznaczenia działki i wydanie pozwolenia na zabudowę letniskową. Od 1993 r. Urząd Gminy pobierał podatek za grunt jak za działkę letniskową oraz za wskazane domki letniskowe, w decyzjach o wymiarze podatku jego działka figuruje jako działka letniskowa, co dawało podstawę do tego by sądzić, że nastąpiła zmiana przeznaczenia gruntów na letniskowe i zalegalizowanie postawionych budynków. Odwołujący się wskazał ponadto, iż w jego ocenie, art. 37 prawa budowlanego nie ma zastosowania do barakowozów, bowiem nie ma o nich mowy w art. 2 tego prawa, który określa co należy rozumieć pod pojęciem obiekt budowlany. Jego zdaniem, obiekt, który postawił na działce należy traktować jako altanę. Wskazał jednocześnie, że obiekty wybudowane na działce znajdują się w odległości powyżej 100 m od brzegu jeziora, nie są trwale związane z gruntem, wykorzystywane są tylko przez dwa miesiące latem i nie czynią szkód w środowisku. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O., decyzją z dnia 22 listopada 2001 r., utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu podniósł, że sporny obiekt wybudowany został przed wejściem w życie nowego prawa budowlanego z 1994 r., a zatem w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy prawa budowlanego z 1974 r. Przepis art. 3 tego prawa nakazuje natomiast aby obiekty budowlane były wznoszone wyłącznie na terenach przeznaczonych na ten cel zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym. Z akt sprawy wynika natomiast, że barakowóz znajduje się na terenie nie przeznaczonym pod zabudowę. Organ odwoławczy podniósł ponadto, że w myśl przepisu art. 2 ust. l prawa budowlanego z 1974 r. przez obiekty budowlane rozumie się stałe i tymczasowe budynki. Budynki nie połączone w sposób trwały z gruntem, określone są w przepisach jako budynki tymczasowe i zgodnie z § 44 ust. l pkt l rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. Nr 8, póz. 48 ze zm.), ich budowa wymaga pozwolenia. Do grupy tymczasowych obiektów budowlanych zaliczony został także barakowóz i to bez względu na to, czy został on osadzony na podstawach nieruchomych, czy też kołach. Organ wskazał również, że zgodnie z § 44 ust. 2 pkt l tego rozporządzenia, pozwolenia na budowę nie wymagała budowa altanek na działkach w pracowniczych ogrodach działkowych, a takiego statusu nie posiada teren, na którym położona jest działka odwołującego się. Dla oceny legalności zaskarżonej decyzji nie ma również znaczenia fakt płacenia przez niego podatku od nieruchomości według stawek dla obiektów letniskowych. W skardze z dnia 15 grudnia 2001 r., przesłanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie i uzupełnionej pismem z dnia 24 maja 2004 r., M. B. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego z powodu jej nieważności i niezgodności z prawem oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Przedstawiając, przytoczony wyżej stan faktyczny, wskazał, że współwłaścicielami działki nr 175/31 są J. i P. G., M. B., E. i Z. P., J. i L. G., T. i K. S. oraz K. B. Wskazał, że na podstawie notarialnej umowy nabycia udziału w nieruchomości K. B. jest następcą prawnym G. M. Organ nie doręczył jej jednak decyzji o wszczęciu postępowania. Brak doręczenia decyzji skutkuje natomiast nieważnością całego postępowania na podstawie art. 156 § l pkt 2 kpa w związku z art. 28 kpa i stanowi rażące naruszenie art. 8 kpa. Wskazał, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzje wydane w stosunku do pozostałych współwłaścicieli są wadliwe, bowiem w każdej z decyzji zostały wymienione tylko osoby, które wybudowały poszczególne domki, zgodnie natomiast z wyrokiem NSA z dnia 28 kwietnia 1999 r., sygn. akt IV SA 895/97, nie można w żaden sposób zaakceptować postępowania administracyjnego mającego za przedmiot rozbiórkę obiektu budowlanego z wyłączeniem któregokolwiek ze współwłaścicieli. W razie pominięcia pozostałych współwłaścicieli naruszony zostałby art. 10 kpa. Skarżący wskazał ponadto, że organ odwoławczy uchylił decyzję o rozbiórce adresowaną do L. i J. G., tym samym w jego ocenie powinny być uchylone wszystkie decyzje dotyczące współwłaścicieli działki. Nieuczynienie tego stanowi natomiast naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa i w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego powinno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Skarżący powołał się również na okoliczności przytoczone wcześniej w odwołaniu, a dotyczące płacenia podatku od nieruchomości oraz działań współwłaścicieli zmierzających do zmiany planu zagospodarowania przestrzennego. Podtrzymał również twierdzenie, że brak w prawie budowlanym z 1974 r. przepisów odnoszących się bezpośrednio do barakowozów uniemożliwia objęcie nakazem rozbiórki tych obiektów budowlanych. Na poparcie swojego stanowiska przywołał natomiast wyrok NSA z dnia 16 czerwca 1989 r., sygn. akt IV SA 295/89. W odpowiedzi na skargę, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wskazał jednocześnie, że podnoszony w skardze zarzut braku doręczenia decyzji K. B. jest uzasadniony. Po otrzymaniu niniejszej skargi niezwłocznie jednak wysłano zaskarżoną decyzję stronie, prostując nieumyślnie powstały błąd. K. B. otrzymała decyzję, z pouczeniem o możliwości jej zaskarżenia do NSA, w dniu 7 lutego 2002 r. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, wskazał natomiast, że w myśl art. 52 prawa budowlanego z 1994 r. adresatem decyzji orzekającej rozbiórkę może być zarówno inwestor, właściciel, jak i zarządca obiektu budowlanego. Jednakże po wybudowaniu obiektu zobowiązanym staje się właściciel tego obiektu. Właścicielem spornego barakowozu jest natomiast M. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Powyższa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271 ze zm.). Stosownie do art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonej decyzji wyłącznie w zakresie jej legalności, a więc z punktu widzenia jej zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Tym samym, jeżeli zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd obowiązany jest skargę oddalić. Wskazać należy, że zgodnie z oświadczeniem skarżącego złożonym podczas przeprowadzania dowodu z oględzin w dniu 28 września 2001 r. sporny barakowóz o przebudowanym dachu na dwuspadowy ustawiony został na działce nr 175/31 w obrębie D. w 1992 r. Termin ustawienia barakowozu jest bezsporny. Tym samym, nie budzi w niniejszej sprawie wątpliwości fakt, że do obiektu tego, na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r., Nr 106, póz. 1126 ze zm.), zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, póz. 229 ze zm.). Zgodnie natomiast z przepisem art. 37 ust. l pkt l tej ustawy, obiekty budowlane, wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy właściwy organ stwierdzi, że obiekty te znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Z treści tego przepisu wynika zatem, że przewidziany w nim nakaz rozbiórki ma charakter bezwzględny, a wystarczającymi przesłankami do jego wydania są: naruszenie prawa obowiązującego w czasie budowy, czyli w przeważającej części przypadków, brak wymaganego pozwolenia na budowę oraz wybudowanie obiektu na terenie nie przeznaczonym pod zabudowę określonego typu. Powyższe oznacza natomiast, że w sytuacji wykrycia tzw. samowoli budowlanej, organ nadzoru budowlanego ma obowiązek nakazania rozbiórki, bez potrzeby ustalania jakichkolwiek innych okoliczności. Z tych też powodów, wskazane przez skarżącego okoliczności, przewidywanej zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak również płacenia podatku od nieruchomości, nie mają żadnego znaczenia dla oceny legalności przedmiotowej decyzji rozbiórkowej. W rozpatrywanej sprawie skarżący nie zaprzecza bowiem, że sporny barakowóz, wykorzystywany do celów letniskowych, ustawiony został bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Zasadą ogólną prawa budowlanego jest natomiast obowiązek uzyskania przez inwestora pozwolenia na wykonanie jakichkolwiek robót budowlanych chyba, że przepisy tego prawa obowiązku tego nie wymagają. Dla uznania danej inwestycji za obiekt budowlany nie jest natomiast wymagane trwałe związanie z gruntem. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego wystarczy, że jest to konstrukcja przestrzenna, posiadająca jako element konieczny pokrycie dachowe, które w jakikolwiek sposób łączy się z gruntem. Nie powinno zatem budzić wątpliwości, że ustawienie spornego barakowozu, który zgodnie z opisem organu I instancji, sporządzonym w trakcie przeprowadzonej w dniu 28 września 2001 r. wizji lokalnej, jest barakowozem o dachu przebudowanym na dwuspadowy, pokrytym blachą falistą, posadowionym na bloczkach betonowych (pustakach), wymagało pozwolenia na budowę. W świetle przepisów prawa budowlanego, przedmiotowy obiekt budowlany zakwalifikować należy zatem jako tymczasowy budynek (art. 2 ust. l powołanej wyżej ustawy z dnia 24 października 1974 r.), którego budowa (ustawienie) wymagała pozwolenia na budowę na podstawie § 44 ust. l pkt l rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. Nr 8, póz. 48 ze zm.). Na marginesie wskazać należy, w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w przykładowym katalogu tymczasowych obiektów budowlanych, na których wybudowanie lub ustawienie wymagane jest co do zasady pozwolenie na budowę lub stosowne zgłoszenie, ustawodawca wyraźnie wymienił barakowozy. Sprecyzowanie przepisów prawa budowlanego w tym zakresie, potwierdza natomiast tylko, że przedstawiona wyżej interpretacja przepisów prawa budowlanego, obowiązujących do końca 1994 r., zgodna jest z zamiarem ustawodawcy. Tym samym, w świetle przedstawionych okoliczności, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawy, brak jest podstaw do zarzucenia organom nadzoru budowlanego naruszenia prawa. Samowolne, bez uzyskania pozwolenia na budowę ustawienie przebudowanego barakowozu na terenie, który zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy P. nie był i nie jest przeznaczony pod zabudowę letniskową, musiało skutkować wydaniem decyzji nakazującej jego usunięcie na podstawie art. 37 ust. l pkt l prawa budowlanego. Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze, stwierdzić natomiast należy, że art. 37 prawa budowlanego nie przesądza wprost o tym, do jakiego podmiotu powinien być skierowany nakaz przymusowej rozbiórki. Zarówno przepis art. 52 prawa budowlanego z 1994 r., jak i przepis art. 38 ust. l prawa budowlanego z 1974 r., stwierdza jednak, że inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany, na swój koszt, dokonać rozbiórki objętej przymusowym nakazem. Tym samym nakaz rozbiórki wydany w trybie art. 37, jako konsekwencja niezgodnego z prawem działania inwestora, powinien być w pierwszym rzędzie kierowany do niego, jako głównego sprawcy naruszenia przepisów prawa. W niniejszej sprawie zarówno inwestorem, jak i właścicielem spornego barakowozu jest M. B. Tym samym, organ I instancji kierując decyzję o nakazie rozbiórki do skarżącego nie naruszył przepisów prawa. W świetle powyższego, stwierdzić również należy, że mylne jest przeświadczenie skarżącego jakoby decyzja organu I instancji musiała być skierowana do wszystkich współwłaścicieli działki, na której znajduje się sporny barakowóz. Stanowiska takiego nie można również wyinterpretować z powołanego w skardze wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, który dotyczy odmiennego stanu faktycznego. Podnieść również należy, że Sąd nie uznał także, aby fakt opóźnienia w doręczeniu zaskarżonej decyzji K. B. stanowił naruszenie przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Z akt sprawy wynika bowiem, że K. B. informowana była przez organ I instancji o czynnościach podejmowanych w toku postępowania administracyjnego (zawiadomienie o wizji lokalnej z dnia 13 września 2001 r.), doręczona została jej również decyzja organu I instancji z dnia 10 października 2001 r. Zgodnie z odpowiedzią na skargę, decyzja organu odwoławczego została jej natomiast doręczona w dniu 7 lutego 2002 r. Pomimo powyższego, sama zainteresowana nie brała czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Odnosząc się do podniesionego w piśmie uzupełniającym skargę zarzutu naruszenia zasady równości wobec prawa, wskazać natomiast należy, że decyzje wydane przez organy nadzoru budowlanego w toku postępowania w przedmiocie rozbiórki obiektu, stanowiącego własność L. i J. G., nie podlegają ocenie Sądu w niniejszym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest bowiem wyłącznie decyzja wydana wobec M. B., która w ocenie Sądu nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie. Jednocześnie podnieść należy, że przepisy art. 31 § l i 2 kpa, na które skarżący powołał się we wskazanym wyżej piśmie, nie miały zastosowania w niniejszej sprawie, dotyczą bowiem organizacji społecznych, a te nie brały udziału w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. W świetle powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270), skargę oddalił.