IV SA 921/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia NSA Asesor WSA Protokolant Marzenna Glabas Eugeniusz Mzyk (sprawozdawca) Irena Szczepkowska Grzegorz Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2004 r., sprawy ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r., Nr "[...]", w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji: I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia "[...]" r.; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego L. K. kwotę 10,- zł (dziesięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IV S A 921/02 Uzasadnienie Ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w M. "[...]" z dnia 30 czerwca 1997 roku, z powołaniem się na przepisy art. 82 ust. l pkt. 7 i ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne /Dz. U Nr 38 póz. 230 ze zm., art. 104 Kpa a także z powołaniem się na przepisy kompetencyjne - zezwolono L. K. na eksploatację drewnianej kładki na jeziorze "[...]" z dostępem do drogi nr "[...]", położonej przy działce nr "[...]" oraz przy ulicy "[...]" w M. W dniu 24 sierpnia 2001 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (po otrzymaniu pisma Starostwa Powiatowego w M. z dnia 9 września 2001 r., "[...]" - postanowiło wszcząć z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w M. z dnia 30 czerwca 1997 roku. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 września 2001 r., na podstawie art. 156 § l pkt. 2, art. 157 § l i art. 158 § l Kpa stwierdzono nieważność ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w M. z dnia 30 czerwca 1997 roku. W ocenie Kolegium decyzja z dnia 30 czerwca 1997 roku w istocie stanowi pozwolenie wodno prawne i rażąco narusza przepis art. 82 ust. l pkt. 7 Prawa wodnego jako, że inwestycja w dacie wydania decyzji została już zrealizowana. Wszakże nie wydaje się pozwolenia na inwestycję już zrealizowaną. Wydanie zaś decyzji z rażącym naruszeniem prawa lub bez podstawy prawnej obliguje organ do stwierdzenia jej nieważności. Kolejną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 grudnia 2001 r., po rozpoznaniu wniosku L. K., zgłoszonego w trybie art. 127 § 3 Kpa, utrzymano w mocy decyzję tego organu z dnia 28 września 2001 r. nie znajdując podstaw do zmiany podjętego uprzednio rozstrzygnięcia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący L. K. domagał się jej uchylenia jako wydanej z naruszeniem prawa. Według twierdzeń skarżącego czuje się szykanowany, dopełnił wszystkich formalności, utrzymuje klatkę w należytym stanie, jest ona ogólnie dostępna wobec czego brak było podstaw do wydania zaskarżonej decyzji. Powyższa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U Nr 153 póz. 1271 ze zm./. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga jest w pełni uzasadniona aczkolwiek nie można podzielić wszystkich podniesionych w niej zarzutów a w szczególności jednozdaniowego stwierdzenia o szykanowaniu skarżącego, które nie zostało poparte jakimkolwiek środkiem dowodowym, oraz zarzutu naruszenia przepisów ustawy Prawo wodne z dnia 19 września 1922 roku /Dz. U z 1928 r Nr 62 póz. 574 ze zm./, która w sprawie nie ma zastosowania. Przede wszystkim jednak podnieść należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia 28 września 2001 r., wydane zostały przed wyjaśnieniem wszystkich okoliczności faktycznych sprawy istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy a więc z naruszeniem art. 7, 77 i 104 Kpa a w związku z tym otwartą kwestią jest to czy w ogóle Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w M. z dnia 30 czerwca 1997 roku. Poza tym wadliwe jest założenie, przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia sprawy. Najkrócej rzecz ujmując Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło założenie, że skoro pomost na jeziorze (nazywany również kładką) wybudowany został bez uprzedniego uzyskania pozwolenia wodno prawnego, to pod rządem Prawa wodnego z 1974 roku brak było podstaw prawnych do wydania decyzji zezwalającej na eksploatację tego pomostu, jak to orzeczono w decyzji z dnia 30 czerwca 1997 r. Ponadto, w ocenie Kolegium, w dacie wydania decyzji z dnia 30 czerwca 1997 roku żaden przepis Prawa wodnego z 1974 roku nie zawierał upoważnienia do decyzyjnego wyrażenia zgody na eksploatację wybudowanego obiektu a gdyby traktować to zezwolenie jako pozwolenie wodno prawne, to nie mogło być wydane gdyż nie wydaje się pozwolenia na wybudowanie urządzenia, które zostało już zrealizowane. Jeśli nawet podzielić pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że przepis art. 82 ust. l pkt. 7 Prawa wodnego z 1974 r. nie stanowił podstawy prawnej do wydania decyzji z dnia 30 czerwca 1997 r. to w żadnym razie nie oznacza to, że brak było w ogóle podstaw prawnych do legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu (pomostu). Uszła uwadze Kolegium relacja pomiędzy unormowaniami Prawa wodnego z 1974 roku i Prawa budowlanego z 1974 roku a w tym możliwość wydania (w razie samowolnie wzniesionego obiektu) pozwolenia na użytkowanie obiektu na podstawie art. 40 i 42 Prawa budowlanego z 1974 roku, oczywiście po spełnieniu się określonych w tych przepisach warunków. W takiej sytuacji pozwolenie na użytkowanie zastępowało pozwolenie na budowę. Kwestie te nie były przedmiotem rozważań w zaskarżonej decyzji i nie można wykluczyć, że mimo powołania wadliwej podstawy prawnej w decyzji z dnia 30 czerwca 1997 r., znajduje ona uzasadnienie w innych przepisach prawa. Należy przypomnieć, że Prawo wodne z 1974 roku przewidywało jedynie możliwość nałożenia kary grzywny w razie wybudowania obiektu bez pozwolenia wodno prawnego a do obiektów tych miały zastosowanie przepisy Prawa budowlanego (por. szersze wywody w tym przedmiocie zawarte w publikacji pod redakcją I. Kozy "Nowe prawo wodne" str. 80, Wyd. ZCO, Zielona Góra 2002). Z omawianą problematyką powołania wadliwej podstawy prawnej w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w M. z dnia 30 czerwca 1997 roku wiąże się w ogóle pytanie czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest organem właściwym do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Jeśli przyjąć, że do wydania decyzji z dnia 30 czerwca 1997 r. oraz legalizacji samowoli budowlanej doszło w oparciu o przepisy Prawa budowlanego, czego dotychczas nie rozważano, to może się okazać, iż w warunkach sprawy organem wyższego stopnia nie będzie Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W takiej sytuacji wszczęte postępowanie przed Kolegium podlegałoby umorzeniu. Wprost wskazuje na to treść decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 października 2001 r. "[...]", który to organ wszczął z urzędu postępowanie w sprawie samowoli budowlanej, które następnie umorzył. Nie wiadomo czy decyzja ta stała się ostateczną, co będzie wymagało wyjaśnienia. Brak powyższych ustaleń powoduje, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia 28 września 2001 r., wydane zostały przed wyjaśnieniem wszystkich okoliczności faktycznych sprawy istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy a więc z naruszeniem art. 7, 77 i 104 Kpa. Wreszcie niezwykle istotną kwestią, nie rozważoną jednoznacznie i w sposób wystarczający przez Kolegium, jest to czy w warunkach sprawy w ogóle można mówić o rażącym naruszeniu prawa. Jeśli nawet pominąć, że w zaskarżonej decyzji zamiennie powoływane są przesłanki wydania decyzji bez podstawy prawnej i rażącego naruszenia prawa (nie wiadomo, która z tych przesłanek stanowiła podstawę rozstrzygnięcia), to wymaga bliższego rozważenia czy istotnie można mówić o rażącym naruszeniu prawa. Nasuwa się pytanie czy i dlaczego legalizacja samowolnie wybudowanej kładki nie da się pogodzić z porządkiem prawnym oraz czy i jakie przepisy prawa materialnego lub procesowego zostały naruszone. W tym stanie rzeczy skoro postępowanie dowodowe wymaga uzupełnienia (w zakresie przedstawionym powyżej ponownej) jak i ponownej oceny ustaleń - zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ja decyzja z dnia 28 września 2001 r. podlegają uchyleniu, na podstawie art. 145 § l pkt. l lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia przepis art. 199 i 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.