IV SAB 418/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia NSA Asesor WSA Protokolant Marzenna Glabas Janina Kosowska Katarzyna Matczak (spr.) Romualda Gumińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2004 r. sprawy ze skargi M. i W. S. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie samowoli budowlanej: I. zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do wydania orzeczenia w sprawie samowoli budowlanej w budynku przy ul. "[...]" w O. w terminie 30 dni od dnia otrzymania wyroku, II. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz M. i W. S. kwotę 5 zł. (pięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. i W. S. wystąpili do Naczelnego Sądu Administracyjnego ze skargą na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. Strona skarżąca podniosła zarzut nie rozstrzygnięcia decyzją administracyjną sprawy zgłoszonej przez nich samowoli budowlanej dokonanej przez D. i W. S. współwłaścicieli nieruchomości położonej w O. przy ul. "[...]", polegającej na wybudowaniu murowanej przybudówki przy drzwiach wejściowych. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że organ od ponad 3 lat nie rozstrzygnął ich wniosku, zwlekając wpierw z podjęciem decyzji w przedmiocie wszczęcia postępowania w tej sprawie przez okres 10 miesięcy, a następnie z wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia w zgłoszonej przez nich sprawie. Wyjaśnili, iż występowali ze skargą na działania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O., który podzielił ich zarzuty i przyznał rację zobowiązując do niezwłocznego załatwienia sprawy, jednakże do chwili obecnej nie zapadła żadna decyzja w sprawie zgłoszonej przez nich samowoli budowlanej. W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wniósł o oddalenie zarzutu bezczynności jako bezzasadnego, gdyż przytoczone w skardze zarzuty nie zostały poparte środkami dowodowymi. Nadto organ wskazał, że M. i W. S. nie wyczerpali trybu zażaleniowego, zatem ich skarga w tej sprawie jest przedwczesna. Poza tym wyjaśnił, iż Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. nie dopatrzył się uchybień w toku prowadzonego postępowania w tej sprawie. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. potwierdził, że do chwili obecnej nie została wydana decyzja w tej sprawie, gdyż z uwagi na rozbieżne twierdzenia stron dotyczące daty wybudowania wiatrołapu nie można wydać decyzji z uwagi na brak podstawy prawnej ku temu. Nadto wskazał na braki kadrowe, które uniemożliwiają załatwienie sprawy w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem wszystkie przesłanki formalnoprawne określające stan bezczynności organu administracji publicznej zostały w niniejszej sprawie spełnione. Na wstępie zważyć należy, iż w myśl art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1271, ze zm) na skutek reformy sądownictwa administracyjnego skargi wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W rozumieniu art. 104 § l Kodeksu postępowania administracyjnego "załatwianie sprawy" oznacza wydanie przez organ decyzji, chyba że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania [art. 35 § l i 3 Kpa]. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania ( pisma, podania, wniosku) organowi administracji publicznej [ art. 61 § 3 Kpa]. Wszczęcie postępowania administracyjnego, zgodnie z tym przepisem, nie jest więc uzależnione od woli urzędnika, czy też uznania organu, gdyż ma ono miejsce [z mocy prawa] w dniu złożenia żądania. Na niezałatwienie sprawy w ustawowo przewidzianym terminie służy stronie zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia [art. 37 § l Kpa], co w świetle utrwalonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego świadczy o wyczerpaniu środków odwoławczych i stanowi legitymację do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w terminie ustalonym przez prawo, organ właściwy w danej sprawie nie podjął żadnych czynności w sprawie, jak również wówczas gdy nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu, do którego był prawnie zobowiązany - m.in. wyrok NSA z dnia 8 października 1999r. sygn. akt IV SAB 43/99, niepublikowany. W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu, iż pismo M. i W. S. z dnia 10 sierpnia 2000r. skierowane do organu nadzoru budowlanego za pośrednictwem Urzędu Miasta w O. w sprawie stwierdzenia samowoli budowlanej dokonanej przez D. i W. S. na terenie nieruchomości położonej w O. przy ul. "[...]" wszczęło postępowanie w tej sprawie. Stosownie zaś do wyżej powołanych przepisów postępowania administracyjnego organ nadzoru budowlanego winien w tym zakresie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego przy zachowaniu terminów określonych w art. 35 § l i 3 Kpa winien wydać decyzję administracyjną. Nie przesądzając o treści takiego rozstrzygnięcia, bądź też umorzenia postępowania we wskazanym zakresie w przypadku braku podstaw do stwierdzenia istnienia samowoli budowlanej, organ nadzoru budowlanego był z mocy prawa zobowiązany do załatwienia tej sprawy bez zbędnej zwłoki. Podniesione zaś w odpowiedzi na skargę argumenty, jak również wyjaśnienia udzielone na rozprawie nie mogą uzasadniać bezczynności organu w tym zakresie. Fakt istnienia skomplikowanej sytuacji faktycznej, nie może w żadnym względzie uzasadniać bezczynności organu, gdyż w takiej sytuacji ustawodawca zawarł regulację przewidzianą w art. 36 § l Kpa. Nietrafne są wywody zawarte w odpowiedzi na skargę dotyczące braku wyczerpania trybu zażaleniowego przewidzianego w art. 37 Kpa, bowiem jak wynika z pisma Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia 16 maja 2002r. uznał on zarzuty strony skarżącej co do przewlekłości postępowania administracyjnego w tej sprawie, jednakże odstąpił od wyznaczania organowi nadzoru budowlanego terminu do załatwienia sprawy, gdyż wszczął on w dniu 10 kwietnia 2002r. postępowanie administracyjne, które po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego zostanie zakończone wydaniem decyzji. W świetle powyższych faktów, nie ulega wątpliwości, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. uchyla się od merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania decyzji administracyjnej, która by w rozumieniu art. 104 Kpa, rozstrzygała sprawę co do jej istoty. Niedopuszczalne jest natomiast pozostawanie w bezczynności z uwagi na rozbieżne twierdzenia zainteresowanych stron, gdyż w tym zakresie organ winien zastosować przepisy rozdziału 4 i 5 działu II Kodeksu postępowania administracyjnego. Bezczynność organu administracji publicznej, polegająca na uchylaniu się organu od wydania decyzji administracyjnej, oprócz tego, że powoduje niezałatwienie sprawy z wszelkimi tego konsekwencjami negatywnymi dla strony, pozbawia również stronę skarżącą możliwości złożenia środków odwoławczych, a w dalszej konsekwencji wniesienia skargi do sądu, co godzi już w konstytucyjne wolności i prawa człowieka i obywatela. W świetle powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny, stwierdzając bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. na zasadzie art. 149 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 póz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku [ pkt 1]. O zwrocie kosztów orzeczono stosownie do art. 200 tej ustawy. Z uwagi na bezczynność organu nie orzekano stosownie do art. 152 tejże ustawy o wykonalności zaskarżonego aktu, lub czynności z uwagi na ich brak.