I SA/Op 1/13

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu: - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi J.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 5 listopada 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r., postanawia przyznać prawo pomocy poprzez zwolnienie skarżącej od wpisu od skargi kasacyjnej oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z 30 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę J.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 5 listopada 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. z uwagi na nieziszczenie wpisu od skargi. Zatem sporządzony w dniu 27 lutego 2013 r. przez skarżącą na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2012 r., poz.270) –zwanej dalej p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata będzie podlegać rozpoznaniu w zakresie kosztów sądowych nie obejmujących wpisu od skargi. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wskazała, że w gospodarstwie domowym pozostaje wspólnie z synem Ł. (lat 8), nie posiada żadnego majątku, zaś dochody gospodarstwa domowego opiewają na kwotę 791 zł (z tytułu renty i zapomogi z ośrodka pomocy społecznej). Następnie w odpowiedzi na wezwanie Sądu z 4 marca 2013 r. skarżąca przedłożyła zaświadczenia o posiadaniu rachunku wystawione przez ING Bank Śląski, zaświadczenie Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o korzystaniu przez nią, w okresie od grudnia 2012 r. do lutego 2013 r., ze wsparcia finansowego w formie zasiłku okresowego z tytułu niepełnosprawności, zaświadczenie wystawione przez ZUS Oddział O. o pobieraniu przez nią renty okresowej, a także kserokopie zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2011 i 2012 (PIT-36) i rocznych obliczeń podatku przez organ rentowy za lata podatkowe 2011 i 2012 (PIT-40A). Przedkładając kserokopie wymienionych dokumentów skarżąca poinformowała jednocześnie, że w utrzymaniu pomaga jej były mąż, przekazując miesięcznie kwotę 594 zł, że mieszka wraz z synem u dzieci J. i S. N.(ponosząc opłaty jedynie za prąd w wysokości 180 zł, za wodę w kwocie 140 zł za okres dwumiesięczny i gaz w kwocie 50 zł), oraz że pożycza pieniądze od znajomych osób. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje: Stosownie bowiem do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.). Zatem wniosek skarżącego dotyczący prawa pomocy w całości należy rozpatrywać w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1, pkt 1 i 2 p.p.s.a.. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść powołanych wyżej przepisów wskazuje, iż prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Dotyczyć to będzie m.in. osoby charakteryzujące się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest podnoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) stwierdził, iż ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". W ocenie referendarza zarówno informacje zawarte przez skarżącą w formularzu PPF oraz jak i dane wynikające z przedłożonych dodatkowo dokumentów uzasadniają przyznanie wnioskowanego prawa pomocy w zakresie z zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Z przekazanych informacji i danych wynika, iż świadczenie rentowe wypłacane jest skarżącej w kwocie 388,84 zł, zasiłek z tytułu niepełnosprawności w kwocie 184,91 zł, zaś wsparcie ze strony byłego męża stanowi kwotę 594 zł. W tej sytuacji uznano, że będąc osobą posiadającą tak niewielkie dochody (łącznie w wysokości 1.117,75 zł), uzyskiwane w części na skutek wsparcia ośrodka pomocy społecznej, skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. W tym względzie uznano za wiarygodne jej oświadczenie, że zmuszona jest korzystać z pomocy osób z poza jej gospodarstwa domowego. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.